ΟΡΕΙΝΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ:

«ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΡΕΙΝΩΝ ΟΓΚΩΝ»

ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2002

ΘΕΟΔΩΡΙΑΝΑ ΑΡΤΑΣ

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ, Μ. ΠΑΠΑΘΕΩΔΟΡΟΥ, ARTTV: Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα σας. Εκ μέρους του Ορεινού Αυγούστου και του Συλλόγου των Θεοδωριανιτών Άρτας  «Η ΚΩΣΤΗΛΑΤΑ» σας καλωσορίζω στα όμορφα Ακροδόριανα και στην ημερίδα που διοργανώνεται απόψε εδώ με θέμα την «Βιώσιμη Ανάπτυξη των Ορεινών Όγκων». Παρότι εγώ είμαι επισκέπτης σήμερα εδώ στα Θεοδώριανα, αυτή τη στιγμή θα πρέπει να σας δεχθώ ως οικοδεσπότης και να σας καλωσορίσω στην συγκέντρωση αυτή που θα έχει ενημερωτικό και διαλογικό χαρακτήρα.

Καλωσορίζουμε, εγώ ως συντονίστρια και ο Σύλλογο Κωστηλάτα και ο Ορεινός Αύγουστος ως διοργανωτές, πρώτα όμως εσάς που ήρθατε απόψε εδώ στην πραγματικά πολύ όμορφη πλατεία των Θεοδωριάνων για να ακούσετε ορισμένες απόψεις και ενδεχομένως να καταθέσετε και τις δικές σας. Θα ήθελα να ευχαριστήσουμε τους ομιλητές μας που αποδέχτηκαν την πρόσκληση και είναι απόψε εδώ μαζί μας. Τους καλωσορίζω λοιπόν, τον Υπουργό Γεωργίας κύριο Βαγγέλη Αργύρη, τον Βουλευτή Άρτας του ΠΑΣΟΚ κύριο Δημήτρη Κοσσυβάκη και τον  Εκπρόσωπο της Ομάδας Εργων Νήσων Αιγαίου και Ορεινών Όγκων, κύριο Τάκη Μακρυγιάννη.

Το θέμα της συζήτησης φυσικά το ξέρετε, ονομάζεται «Βιώσιμη Ανάπτυξη των Ορεινών Όγκων». Θα πρέπει όμως να ομολογήσουμε ίσως οι περισσότεροι ότι τις περισσότερες φορές ακούγοντας για την διοργάνωση τέτοιων ημερίδων, δεν είναι λίγοι αυτοί που σκέφτονται, καλά χιλιοειπωμένα πράγματα και κουβέντα να γίνεται. Κάποιοι από σας εδώ απόψε ίσως να κάνατε αυτή την σκέψη. Αν το καλοσκεφτείτε όμως δεν είναι έτσι τα πράγματα. Γιατί ειδικά σε αυτό εδώ το χωριό έχουν δοθεί τα τελευταία χρόνια φωτεινά παραδείγματα βιώσιμης ανάπτυξης και φυσικά υπάρχουν ακόμη πολλά περιθώρια.

Αρκεί λοιπόν να υπάρξει σωστή καθοδήγηση και σωστή μελετημένη αντίληψη των πραγμάτων. Αυτό θα εξαρτηθεί από εσάς, αλλά και από αυτούς που καλούνται να αποδείξουν ή να χαράξουν το δρόμο και τις πολιτικές προς την ανάπτυξη. Άλλωστε μπορεί μέσα από το κουβέντα να γίνεται να βγει κάτι καλό. Πριν καλέσω στο Βήμα τους ομιλητές μας που θα μιλήσουν σήμερα στην ημερίδα, θα καλέσω τον Πρόεδρο της Κοινότητας Θεοδωριάνων, τον κύριο Λάππα για να απευθύνει σύντομο χαιρετισμό.

κ.ΛΑΠΠΑΣ: Κύριε Υπουργέ, κύριε Βουλευτά, κύριοι εκπρόσωποι των μέσων ενημέρωσης, κύριε εκπρόσωποι του Ορεινού Αύγουστου, κυρίες και κύριοι. Η συνεχής αποδυνάμωση των ορεινών και μειονεκτικών περιοχών δεν οφείλεται μόνο στην έλλειψη οικονομικών πόρων. Δεν οφείλεται μόνο στη φυγή των νέων και παραγωγικών ανθρώπων, οφείλεται και στην έλλειψη βαθύτερης γνώσης των προβλημάτων και των δυνατοτήτων κάθε περιοχής. Οφείλεται και στην έλλειψη μεγάλων και ορατών στόχων και συγκεκριμένης πολιτικής.

Οι αυγουστιάτικες φιέστες που οργανώνουν κάθε χρόνο οι πολιτιστικοί σύλλογοι και προβάλλονται από τα μέσα ενημέρωσης αποδείχθηκε ότι δεν μπορούν να βοηθήσουν και να λύσουν καθημερινά προβλήματα των ανθρώπων που ζουν σε αυτές τις περιοχές, όπως είναι της απώλειας του παραγωγικού πληθυσμού, της ποιότητας ζωής, της έλλειψης εκσυγχρονισμού των υποδομών, της επικοινωνίας, της περίθαλψης, της ψυχαγωγίας, της μόρφωσης, της ενημέρωσης και άλλων μικρότερης σημασίας προβλημάτων.

Σαν άνθρωπος που ζω μόνιμα σε αυτή την περιοχή, με αυτή την παρατήρηση θέλω να σας δώσω την εικόνα των προβλημάτων των ορεινών περιοχών, που αν έγκαιρα αν δεν σκύψουμε σε αυτά και δεν προσπαθήσουμε να τα βελτιώσουμε, πολύ φοβάμαι ότι θα χάσουμε το στοίχημα για την ανασυγκρότηση και το ξαναζωντάνεμα των περιοχών αυτών.

Σαν άνθρωπος που ασχολούμαι χρόνια με τα κοινά, πιστεύω ότι για να αντιστραφεί το κλίμα προς το καλύτερο πρέπει να γίνουν τα παρακάτω: Οι τοπικές κοινωνίες να αριστεύσουν στις δυνατότητες των περιοχών αυτών και να σχεδιάσουν σωστά τις επόμενες κινήσεις. Η πολιτεία να βρεθεί πιο κοντά στα προβλήματα και να συνδράμει κάθε καλή προσπάθεια. Να δοθούν κίνητρα για την αύξηση του επενδυτικού ενδιαφέροντος και να λυθούν το γρηγορότερο τα καθημερινά προβλήματα των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται σε αυτές τις περιοχές.

Είναι αυτονόητο ότι τα προβλήματα της απασχόλησης των νέων κυρίως ανθρώπων, της ποιότητας ζωής και της επικοινωνίας μπαίνουν σε άμεση προτεραιότητα. Με αυτές τις σκέψεις κύριε Υπουργέ και κυρίες και κύριοι σας καλωσορίζω απόψε στα Θεοδώριανα, σ’ αυτή την ακριτική και όμορφη περιοχή και συμμετέχοντας κι εγώ σ’ αυτή την ημερίδα, πιστεύω ότι θα ακουστούν απόψεις και προτάσεις που θα αγγίζουν τα μεγάλα προβλήματα της περιοχής μας. Σας ευχαριστώ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Έναν σύντομο χαιρετισμό θα απευθύνει και ο Πρόεδρος του Συλλόγου Θεοδωριανιτών Άρτας Κωστηλάτα, κύριος Σωτήρης Γκορόγιας.

Σ.ΓΚΟΡΟΓΙΑΣ: Κύριε Υπουργέ Γεωργίας, κύριε Βουλευτά του νομού μας, κύριε εκπρόσωπε ομάδας έργων νήσων Αιγαίου, ορεινών όγκων, κυρίες και κύριοι, ως Πρόεδρος του Συλλόγου Κωστηλάτα σας καλωσορίζω στα όμορφα Θεοδώριανα.

Όπως γνωρίζετε τα Θεοδώριανα είναι κατεξοχήν κτηνοτροφικό και τουριστικό χωριό. Με την εδώ παρουσία σας κύριε Υπουργέ, ως μέλος της Κυβέρνησης επιθυμούμε να συμβάλλεται στην περαιτέρω ανάπτυξη του χωριού μας επιλύνοντας κυρίως χρόνια προβλήματα που μας απασχολούν, όπως το ανύπαρκτο οδικό δίκτυο, τα προβλήματα της κτηνοτροφίας που θα σας τα παρουσιάσει και ο κτηνοτροφικός συνεταιρισμός.

Ο αγροτοτουρισμός πρέπει να ενισχυθεί με περισσότερα κίνητρα για την ορεινή περιοχή μας ώστε να γίνει πόλος έλξης για όλες τις εποχές του έτους με τις ασύγκριτες ομορφιές που διαθέτει το χωριό μας και με τα παραδοσιακά προϊόντα του. Για να επιβιώσουν οι ορεινοί πληθυσμοί πρέπει η πολιτεία να κάνει το καθήκον της με γενναίες πιστώσεις και αναπτυξιακά προγράμματα.

Εμείς σαν Σύλλογος «Η Κωστηλάτα» κάναμε γνωστό την παράδοσή μας και τον πολιτισμό μας και πανελλήνια και στην Ευρώπη. Και πάλι κύριε Υπουργέ σας καλωσορίζω και είμαστε βέβαιοι ότι δεν θα μας ξεχάσετε. Ευχαριστώ πολύ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Ευχαριστούμε τον Πρόεδρο του Συλλόγου Θεοδωριανιτών Άρτα Κωστηλάτα, κύριο Σωτήρη Γκορόγια. Πριν δώσω το λόγο στον πρώτο ομιλητή της σημερινής ημερίδας, να σας πω ότι αμέσως μετά τις ομιλίες των τριών προσκεκλημένων ομιλητών μας, θα μπορεί όποιος θέλει από εσάς να κάνει κάποιες παρεμβάσεις, να καταθέσει απόψεις, να πει ότι νομίζει ότι πρέπει να πει.

Όσο λοιπόν θα διαρκούν οι ομιλίες, μπορείτε σε ένα χαρτάκι να δηλώσετε ότι θέλετε να παρέμβετε και να το έχω για να μπορώ να σας παρουσιάζω αμέσως μετά. Κύριε Αργύρη το Βήμα είναι δικό σας. Καλώ τον Υφυπουργό Γεωργίας. Κύριε Υπουργέ έχετε το λόγο.

Β.ΑΡΓΥΡΗΣ: Κυρίες και κύριοι, θα ήθελα ειλικρινά να ευχαριστήσω πρώτα τον Σύλλογο Θεοδωριανιτών, την Κωστηλάτα, αλλά και την μεγάλη πρωτοβουλία που πήραν όλοι αυτοί και πολλές φορές δεν είναι πολλοί, για να δημιουργηθεί ο Ορεινός Αύγουστος. Είμαι αρκετά προβληματισμένος και ερχόμενος στο δρόμο συζητούσαμε με αυτούς που ήμασταν μαζί και λέω, τι μπορεί να πεις για την ανάπτυξη των ορεινών όγκων σε κάποιους ανθρώπους που δεκάδες και εκατοντάδες χρόνια είναι σκαρφαλωμένοι στα βουνά και ζουν και θα έρθουμε εμείς πιθανά να τους πούμε τι ακριβώς πρέπει να κάνουνε για να αναπτύξουν τους ορεινούς όγκους.

Είναι αλήθεια δύσκολο πολλές φορές να ξεκινήσεις μια τέτοια κουβέντα. Όμως θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι έχουν αλλάξει πολλά πράγματα. Έχουν αλλάξει πολλά πράγματα και πολλά αλλάζουν με πολύ μεγάλη ταχύτητα. Και ενώ σχεδιάζουμε πολλές φορές, μας προλαβαίνει ο χρόνος. Ο χρόνος μας προλαβαίνει και για να μπορέσουμε κι εμείς να προλάβουμε το χρόνο, μία είναι η λύση. Η λύση είναι ένας σοβαρός σχεδιασμός, μία πάρα πολύ καλή επιστημονική προσέγγιση, αλλά πάνω απ’ όλα για να γίνουν αυτά τα πράγματα χρειάζεται γνώση, χρειάζεται κατάρτιση και εκπαίδευση.

Πάνω απ’ όλα χρειάζεται ένα πολύ μεγάλο δυναμικό. Είναι αυτό το δυναμικό που κράτησε ζωντανή αυτή την περιοχή, όσο μακριά κι αν είναι, όσο και ψηλά κι αν είναι, είναι το ανθρώπινο δυναμικό. Πολλοί λένε είναι καθυστερημένη η Ήπειρος και τι μπορεί να γίνει. Δεν είναι ώρα για να κάνει κάποιος μια αναδρομή για να προσεγγίσει γιατί είναι καθυστερημένη η Ήπειρος, αλλά θα προσπαθήσω να πω γιατί τώρα η Ήπειρος μπορεί.

Η Ήπειρος τώρα μπορεί γιατί υπάρχουν μεγάλες αλλαγές οι οποίες την φέρανε στο προσκήνιο. Και στο προσκήνιο την φέρανε καταρχήν γιατί το μεγάλο πρόβλημα που είχε, το μειονέκτημα που είχε πολλές φορές όταν κοίταγε κάποιος το χάρτη και έβλεπε που είναι η Ελλάδα, έβλεπε γύρω-γύρω τα σύνορα της Ελλάδας και η Ήπειρος ήταν στην άκρη του χάρτη.

Σήμερα που αυτός ο χάρτης δεν είναι μόνο ο χάρτης της Ελλάδας και έχουμε δίπλα μας εδώ και στα Θεοδώριανα από το Σύλλογο της Κωστηλάτας και από τον Ορεινό Αύγουστο και την πινακίδα που μιλάει για μια βιώσιμη ανάπτυξη των ορεινών όγκων και να λέει δίπλα Ε.Ε., ο χάρτης είναι της Ε.Ε. Και η Ήπειρος λοιπόν από την άκρη του χάρτη βρέθηκε στο κέντρο, βρέθηκε στο κέντρο του χάρτη μεταξύ Ελλάδας και Ευρώπης. Και είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό.

Άρα λοιπόν αυτή η μέχρι σήμερα απομόνωση της περιοχής, έρχεται από μόνη της μέσα από αυτές τις μεγάλες αλλαγές. Χρειάζεται όμως και άλλες υποδομές. Οι υποδομές οι οποίες δημιουργούνται που ο καθένας μπορεί να πει πολλές φορές ότι γίνονται με μεγάλη καθυστέρηση ή με μεγάλη αν θέλετε δυσκολία, όμως ο σχεδιασμός εκτιμώ ότι είναι πάρα πολύ σωστά φτιαγμένος και έχει τουλάχιστον στον κεντρικό του πυρήνα αυτόν τον κεντρικό στόχο να ζει η Ήπειρος από την απομόνωση.

Αν λοιπόν βγει η Ήπειρος από την απομόνωση και τα μεγάλα οδικά έργα τα οποία γίνονται και αυτό που αφορά την Εγνατία Οδό, αλλά και η Ιόνιος Οδός, ή αν θέλετε το δρόμο που ξέρουμε εμείς από το Ρίο μέχρι και την Κακαβιά που σταυρώνουν ακριβώς αυτή τη μεγάλη προσπάθεια, κάνουν ένα πολύ μεγάλο έργο. Κάνουν αυτό που είχαν κάνει την Ήπειρο να μεγαλουργεί σε ανοιχτούς ορίζοντες και σε ανοιχτούς δρόμους. Γιατί η Ήπειρος είχε μάθει και οι Ηπειρώτες είχαν μάθει να ζουν σε αυτούς τους ανοιχτούς ορίζοντες. Είναι δηλαδή ο δρόμος που θα ξαναενώσει την Ανατολή με τη Δύση κι εκεί που παίζεται πλέον το οικονομικό και μεγάλο παιχνίδι.

Γι αυτό είναι πολύ σημαντικό ότι βρισκόμαστε πλέον σε ένα διαφορετικό τοπίο. Θα πρέπει να πω και να θυμίσω ότι μέσα σε αυτό το σχεδιασμό της απομόνωσης, υπάρχουν και κάποια άλλα μεγάλα, πολύ μεγάλα έργα υποδομής. Και πάνω απ’ όλα είναι ένα μεγάλο πνευματικό κέντρο. Είναι το Πανεπιστήμιο. Είναι ένα Πανεπιστήμιο το οποίο εκπέμπει συνολικά, όχι γιατί είναι στα Γιάννενα, αλλά σε όλη την Ήπειρο και μέχρι τώρα κάναμε οτιδήποτε για να προσελκύσουμε επιστήμονες, για να στελεχώσουμε αυτό το Πανεπιστήμιο και μαζί με το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο σήμερα έχουμε εξαγωγή επιστημόνων από αυτή την μήτρα της εκπαίδευσης, από αυτό δηλαδή το μεγάλο πνευματικό ίδρυμα.

Είναι ένα πολύ μεγάλο εργαλείο. Επίσης είναι τα ΤΕΙ που συμπληρώνουν όλη αυτή την τεχνολογική εκπαίδευση για να μπορέσουν να κάνουν όλους εμάς, εσάς ικανούς για να μπορέσουν να αντεπεξέλθουνε σε αυτό το μεγάλο γίγνεσθαι, δηλαδή σε αυτή την παγκοσμιοποιημένη πλέον αγορά. Είτε παράγεις προϊόντα εδώ σε αυτόν τον ορεινό όγκο, είναι κάποιος που μπορεί να πει όμως όταν πάει σε ένα μαγαζί, στο μπακάλικο ή στο σύγχρονο πλέον super market ότι μπορεί να είναι εδώ ψηλά ριζωμένο σ’ αυτά τα βουνά, αλλά να μπορεί παράλληλα να βρίσκει και είναι τραγικό πολλές φορές γιατί εδώ ο αγρότης είναι αυτός πρώτος που ζει το παγκοσμιοποιημένο πλέον περιβάλλον και την αγορά. Μπορεί στο super market να βρίσκει προϊόντα όχι από την περιοχή του, από οποιαδήποτε άλλη περιοχή.

Και μεις να μένουμε μόνο με κείνο που λέμε πολλές φορές, μα τα προϊόντα τα δικά μας είναι καλά, είναι τα καλύτερα, βγαίνουν εδώ στα βουνά, είναι ποιοτικά. Το ξέρουμε μόνον εμείς. Είναι λοιπόν μεγάλη μας υποχρέωση να ζήσουμε αυτό το περιβάλλον. Πρέπει να μάθουμε δύο πράγματα. Πρώτον, να σκεφτόμαστε παγκόσμια και να δρούμε τοπικά. Πρέπει να παράγουμε τοπικά, αλλά να φτάσουμε στο σημείο να πουλάμε και παγκόσμια.

Συμβαίνει αυτό το πράγμα σήμερα; Πιστεύω πως ναι. Σε πολλές περιπτώσεις συμβαίνει. Αρκεί να ακολουθήσουμε τους δρόμους, τις γνώσεις της τεκμηρίωσης και της επιστημονικής προσέγγισης. Γι αυτό λοιπόν όταν θα ακούσουμε στη συνέχεια από ειδικούς, γιατί εμείς οι πολιτικοί πολλές φορές, όταν πιστέψουμε ότι τα ξέρουμε όλα, χωρίς να έχουμε την επιστημονική προσέγγιση σε καμία περίπτωση δεν θα μείνουμε μόνον στο οι τεχνοκράτες να διοικούν και να λύνουν τα ζητήματα. Ο πολιτικός είναι να χαράζει και είναι για τα δύσκολα, όμως ο τεχνοκράτης είναι για να τεκμηριώνει αυτό το οποίο σχεδιάζουμε.

Θα ακούσετε μετά λοιπόν μία τεκμηριωμένη εισήγηση, τι πρέπει να κάνουμε για να εκμεταλλευτούμε αυτόν τον ορεινό όγκο. Πρέπει να σας πω ότι σήμερα υπήρχε ένας παραδοσιακός τρόπος όλων των παραγόμενων προϊόντων. Και μια και μιλάμε εδώ σε ένα χωριό κτηνοτροφικό, θα πρέπει να σας πω ότι τα παραγόμενα προϊόντα είναι πάρα πολύ υγιεινά. Μόνο που κάνουμε ένα βιολογικό κύκλο, τον κάνουμε 6-7 μήνες και μετά παίρνουμε τα πρόβατα από δω, είτε τα πάμε στο Μεσολόγγι, είτε τα πάμε στα Τρίκαλα, ή τα πάμε οπουδήποτε αλλού και περιμένουμε να πάμε στο ζωοτροφάδικο να πάρουμε έτοιμες ζωοτροφές για να κλείσουμε τον υπόλοιπο βιολογικό κύκλο.

Και με ακούνε και εδώ και γεωπόνοι και πιθανά και κτηνίατροι. Μα έτσι λένε θα έχει καλύτερη ανάπτυξη, θα έχει περισσότερη παραγωγή, θα έχει καλύτερη απόδοση το ζώο. Το ζητούμενο δεν είναι αν μπορούμε σήμερα εμείς να ανταγωνιστούμε τις ποσότητες. Εμείς ένα έχουμε σαν όπλο, να ανταγωνιστούμε και να μπούμε στον ανταγωνισμό της ποιότητας. Και για να μπούμε στον ανταγωνισμό της ποιότητας πρέπει να παράγουμε ποιοτικά προϊόντα. Και τα ποιοτικά προϊόντα πρέπει να τα πιστοποιούμε. Πρέπει να βρούμε δηλαδή εκείνο τον τρόπο που υπάρχει σήμερα να πιστοποιήσουμε αυτά τα προϊόντα.

Όλα αυτά θα μου πει κάποιος είναι πολύ καλά, όμως χρειάζονται χρήματα. Δεν γίνεται τίποτα χωρίς χρήματα. Θα έλεγα ότι πρώτα χρειάζεται ο ανθρώπινος παράγοντας και μετά τα χρήματα. Υπάρχουν τα χρήματα γι αυτή ακριβώς την δραστηριοποίηση, ακριβώς αυτή τη δράση; Θα πω πως ναι. Υπάρχουν τα χρήματα αρκεί πάλι να δούμε, να σχεδιάσουμε και να μπορέσουμε να αντλήσουμε αυτούς τους πόρους για να πιάσουνε τόπο.

Ρωτούσα πριν τον Πρόεδρο εδώ που καθόμουνα, του λέω, με τόσο πολλά γιατί απ΄ ότι μου είπε έχει 14.000-15.000 κεφάλια ζώα, αιγοπρόβατα, πρόβατα κατά μεγάλο μέρος. Τον ρώτησα αν υπάρχει μια μικρή τυροκομική μονάδα. Μου λέει δεν υπάρχει καμία. Βέβαια είναι μεταφερόμενα τα ζώα. Αν όμως εδώ σ’ αυτή την περιοχή υπήρχε μία και το λέω σαν παράδειγμα,  μια τυροκομική μονάδα, από μία ομάδα παραγωγών να σταματήσει αυτή η λογική, δεν βιώνει τίποτα κανένας μόνος του. Τη μοναξιά του μόνο μπορεί να βιώσει ο καθένας μόνος του.

Σήμερα στην περίοδο και στην εποχή των μεγάλων αγορών, των μεγάλων καταναλωτικών κέντρων, της υπερσυγκέντρωσης του λιανεμπορίου, δεν μπορεί να πουλάς με το παλιό σύστημα του μικρού μεγέθους. Πρέπει οπωσδήποτε να υπάρχουν συλλογικά μεγέθη και μπορεί να υπάρξουνε ομάδες παραγωγών που θα διοργανώσουν και θα φτιάξουν αυτό το σχήμα για να υπάρξει το παραγόμενο προϊόν που θα δώσει την προστιθέμενη αξία και να μην περιμένει κάποιος από τις 270, τις 280, τις 300 ή τις 310 δραχμές το γάλα και δεν ξέρω πόσο μπορεί να έχει εδώ η τιμή, γιατί διαφέρει από παραγωγό σε παραγωγό, ανάλογα σε ποια περιοχή είναι.

Έχει πολύ μεγάλη σημασία λοιπόν να δούμε ότι πρέπει να έχουμε ολοκληρωμένες παρεμβάσεις. Κι αν αυτά πράγματι τα ποιοτικά μας προϊόντα φτάσουν στο σημείο να προσελκύσουν αυτό που εδώ εμείς στην Ήπειρο λέμε πλέον, ευτυχώς που δεν αναπτυχθήκαμε και όταν το λέω ευτυχώς που δεν αναπτυχθήκαμε, το λέω με την έννοια ότι διατηρήθηκε ένα φυσικό περιβάλλον. Υπάρχει δηλαδή ένας ακατέργαστος λίθος όπως θα λέγανε κάποιοι.

Υπάρχει κάτι πολύ πολύτιμο, είναι ακατέργαστο όμως και πρέπει οπωσδήποτε να του δώσουμε αυτά τα χαρακτηριστικά να μπορέσουμε να εκμεταλλευτούμε αυτό το ανόθευτο περιβάλλον, αυτή την προσέγγιση με τη φύση και όταν κάποιος έρχεται εδώ, δεν μπορεί απλά να έρχεται να βλέπει την φύση. Δεν πρέπει μόνο να έρχεται να την καταστρέφει το φύση πιθανά με αυτό που θα αφήσει ή με αυτό που θα θέλει να υπεραντλήσει. Γιατί όταν έρχεται στα Θεοδώριανα 2.500 κόσμος είναι σίγουρο ότι δεν μπορούν να έχουνε όλες τις ανέσεις, γιατί τον επόμενο χρόνο τα Θεοδώριανα μπορούν να εξυπηρετήσουν μόνο τους 40, τους 50, τους 100 που μένουν εδώ πέρα.

Άρα λοιπόν χρειάζονται υποδομές. Αυτές οι υποδομές γίνονται μέσα από συλλογικές δράσεις. Όταν λοιπόν έρχεται εδώ ο φιλοξενούμενος πρέπει να βρει και τα προϊόντα. Να μην κουβαλάει μαζί του και τα προϊόντα. Πρέπει λοιπόν να ‘ρθει εδώ, να βρει προϊόντα που θα είναι παραγόμενα αν θέλετε, ή τμήμα να είναι παραγόμενο εδώ στην συγκεκριμένη περιοχή.

Αυτή είναι αν θέλετε μία σκέψη για την ανάπτυξη των ορεινών όγκων. Κάποιοι λένε αγροτοτουρισμός. Ξέρετε, κάναμε Υπουργικό Συμβούλιο και έγινε μία συνάντηση στο Υπουργείο Γεωργία με την Προεδρία του ιδίου του Πρωθυπουργού γιατί υπάρχει ένα κυβερνητικό πλέον όργανο για την ανάπτυξη της υπαίθρου. Και είχαμε σαν θέμα τον αγροτοτουρισμό σαν ένας μοχλός ανάπτυξης της υπαίθρου και ιδιαίτερα των ορεινών όγκων.

Αν θελήσει κάποιος σήμερα να προσεγγίσει απόλυτα τι είναι ο αγροτοτουρισμός, θα κάνει πολλά λάθη. Ο καθένας το έχει στο μυαλό του και διαφορετικά. Ο αγροτοτουρισμός είναι ένα προϊόν. Πρέπει να μάθεις να το προσδιορίζεις αυτό το προϊόν τι είναι και θα πρέπει να μάθεις και να το πουλάς αυτό το προϊόν. Άρα λοιπόν εδώ όταν λέμε για αγροτοτουρισμό σημαίνει ότι υπάρχουν κάποια καταλύματα, τα λέμε ενοικιαζόμενα δωμάτια.

Υπάρχει πρόγραμμα για να μπορέσει να βοηθήσει κάποιον για να κάνει τα νοικιαζόμενα δωμάτια, είτε είναι το Leader, αλλά πήγαμε και ακόμα περισσότερο. Θα τα ακούσετε μετά φαντάζομαι, υπάρχουν και οι μελέτες, οι ολοκληρωμένες μελέτες ανάπτυξης των ορεινών περιοχών με τις 33 πρώτες μελέτες που έκανε το Υπουργείο Γεωργίας και τη συγκεκριμένη εδώ περιοχή. Αλλά και άλλες περιοχές, όπως είναι της Αθαμανίας, όπως είναι από την άλλη μεριά και οι άλλοι Δήμοι των Τζουμέρκων, είναι αν θέλετε σε μία μελέτη ολοκληρωμένης ανάπτυξης.

Σε αυτήν την ολοκληρωμένη μελέτη υπάρχουν πολλές δράσεις. Από το να κάνουν οι κοινότητες και οι δήμοι μικρά έργα, από ένα μικρό έργο που να προλάβει την διάβρωση ή αν θέλετε ένα αντιπλημμυρικό, από το ότι θα κάνει ένα μικρό αρδευτικό έργο μέχρι που θα κάνει δρόμους για να ενώσει όλες αυτές τις υπόλοιπες δραστηριότητες που θα έχουν να κάνουν με τη μικρή επιχείρηση, με το πολιτιστικό μνημείο, με οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα.

Είναι ένα πρόγραμμα το οποίο δεν είναι στα χαρτιά. Είναι πλέον μια απλή πραγματικότητα. Έχει εγκριθεί το πρόγραμμα, έχει ετοιμαστεί και η δομή στήριξης, είναι αν θέλετε εδώ «ΑΝΤ1» στην Άρτα, η ΕΤΑΝΑ σε επίπεδο Ηπείρου, είναι όλες οι αναπτυξιακές εταιρείες. Ευτυχώς καταλάβαμε κι εμείς από την Ήπειρο ότι είμαστε λίγοι για να μοιραζόμαστε ή να διαχωριζόμαστε μεταξύ μας. Όλες οι αναπτυξιακές εταιρείες της Ηπείρου από κοινού αναλάβανε να βοηθήσουν αυτή τη μεγάλη αναπτυξιακή προσπάθεια.

Θα ήθελα επίσης να πω ότι, υπάρχουν σήμερα και κάποιες άλλες παρεμβάσεις. Υπάρχουν οι παρεμβάσεις από τα τέσσερα προγράμματα του Υπουργείου Γεωργίας και ένα είναι δοκιμασμένο πρόγραμμα. Πολλές φορές βέβαια πήγε να πάρει έναν χαρακτήρα βιομηχανίας. Είναι αυτό το πρόγραμμα των νέων αγροτών.

Πολλοί έρχονταν από παλιότερα λόγω και της παλιότερη ιδιότητας που έχω, που είχα δηλαδή σαν συνεταιριστής και χρόνια Πρόεδρος της Ένωσης, αλλά και Πρόεδρος της ΠΑΣΕΓΕΣ μέσα από τον αγροτικό χώρο, μπορεί αργότερα να μου πουν αν πρέπει να γίνουν νέοι αγρότες. Το πρώτο πράγμα που έκανα ήταν κάποιους να τους αποτρέψω να γίνουν νέοι αγρότες. Γιατί προσπαθούσα να τους αποτρέψω να γίνουν αγρότες; Γιατί οι πρώτοι που ερχότανε, ερχότανε μόνο και μόνο γιατί ήταν άνεργοι και θέλανε να πάρουν το πριμ πρώτης εγκατάστασης. Ήταν πριν 4.500.000 και τώρα είναι 9.000.000. Είναι πράγματι ένα μεγάλο ποσό.

Αλλά ένα ποσό τελειώνει πολύ γρήγορα. Όταν θέλεις λοιπόν να κάνεις μια επιχείρηση, πρέπει να είναι βιώσιμη αυτή η επιχείρηση. Πρέπει να στέκεται αυτή η επιχείρηση και να μην είναι πρόσκαιρη. Γι αυτό λοιπόν το πρόγραμμα των νέων αγροτών στη δεύτερή του φάση, αλλά και τώρα που γίνεται η πρόταση για την τρίτη φάση είναι καλά οργανωμένο, είναι καλά σχεδιασμένο και γίνεται, όταν γίνει σωστή η χρήση μπορείς ένα νέο άνθρωπο, εάν πράγματι θέλει και έχει τις δυνατότητες να γίνει νέος αγρότης να βοηθηθεί από την πολιτεία με αυτό το πρόγραμμα για να μπορέσει να εγκατασταθεί.

Και δεν σταματάει μόνο σε αυτό. Υπάρχει και το πρόγραμμα των σχεδίων βελτίωσης, όπου μπορεί ένας κτηνοτρόφος, ένας αγρότης να μπορέσει να βελτιώσει αυτή την επιχείρησή του. Ένα πρόγραμμα ειλικρινά πάρα πολύ καλό και μπορεί να δώσει τα χρήματα. Το ζητούμενο είναι, υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι θέλουν να κάνουν τη δουλειά του αγρότη και του κτηνοτρόφου; Η άποψή μου είναι ότι είναι λίγοι. Γιατί είναι λίγοι; Γιατί είναι δύσκολο το επάγγελμα του αγρότη και του κτηνοτρόφου. Γιατί είναι η πρόκληση των αστικών κέντρων. Γιατί είναι η πρόκληση του μπαρ και της καλής ζωής, που είναι πάρα πολύ δύσκολο.

Άρα λοιπόν ακόμα-ακόμα για να κάνεις ένα νέο αγρότη, ο νέος αγρότης πρέπει να κάνει οικογένεια. Για να κάνει οικογένεια λοιπόν πρέπει αυτή η οικογένεια να ζήσει και σήμερα, όχι μόνο στην παγκοσμιοποιημένη αγορά, αλλά και σήμερα στην εποχή των media που όλα τα μαθαίνουμε, όλα τα βλέπουμε στην τηλεόραση, μπορεί και ο κτηνοτρόφος να βλέπει την διαφορετική ζωή. Άρα θέλει στον τόπο του να έχει την δυνατότητα όταν κάνει οικογένεια να μπορεί να ζήσει στον τόπο του, γι αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία να κάνουμε κάτι.

Η χώρα μας παιδεύεται και έχει βάλει ένα στόχο κεντρικό σαν χώρα. Πέτυχε αυτό που πέτυχε με την Ε.Ε. και με το ενιαίο νόμισμα. Το να έχουμε σήμερα στην τσέπη μας το νόμισμα εκείνο που είναι το ισχυρότερο, το ισχυρότερο νόμισμα στον κόσμο είναι σήμερα. Είναι ακριβώς δηλαδή ένα νόμισμα που κανείς δεν φανταζόταν ότι θα είχαμε στην τσέπη μας. Λίγα βέβαια, αλλά ισότιμα, ήταν να έχουν την ίδια ισονομία αυτή που έχουνε και αν θέλετε και το ισχυρότερο νόμισμα όπως είναι το δολάριο.

Γι αυτό είναι πολύ σημαντικό και να έχει χρήματα κάποιος κτηνοτρόφος, όταν θα πας σε ένα κτηνοτροφικό χωριό θα σου πει, αν είναι άντρας κατά μεγάλο μέρος θα σου πει ότι δεν μπορώ να βρω γυναίκα να παντρευτώ. Γιατί κανείς δεν θέλει να βλέπει την κόρη του να πάει σε κτηνοτροφείο, ή το αντίθετο όταν πιστεύει ότι μπορεί να κάνει καλύτερη ζωή.

Άρα ο στόχος για την ισότιμη Ελλάδα στην Ευρώπη, στην Ελλάδα πρέπει να υπάρχει ένας κεντρικός στόχος και το Υπουργείο Γεωργίας τον έχει αυτόν τον κεντρικό στόχο. Είναι δύσκολος δρόμος, μακρύς δρόμος, είναι να γίνει ο αγρότης, ο κτηνοτρόφος ισότιμος πολίτης αυτής της χώρας. Και για να γίνει ισότιμος πολίτης αυτής της χώρας πρέπει οπωσδήποτε να σκύψουμε και να δούμε και τα έργα υποδομής με την ανάπτυξη της υπαίθρου.

Το επιχειρησιακό πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης της υπαίθρου δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να δημιουργεί τις υποδομές για να μπορέσει σίγουρα κάποιος στην περιφέρεια να έχει τις υποδομές που κατέγραψε πριν και ο Πρόεδρος και ο Πρόεδρος του Συλλόγου που είπε ότι έχουμε χρόνια, έχουμε το δρόμο, έχουμε τα προβλήματα, πρέπει να σκύψει η πολιτεία.

Υπάρχει ο κεντρικός σχεδιασμός. Δεν έχουμε όλοι τις ίδιες ευθύνες. Είναι σίγουρο ότι οι ευθύνες οι δικές μου είναι πολλαπλάσιες σαν κυβερνητικό στέλεχος από οποιαδήποτε απλού Θεοδωριανιτού ή οποιουδήποτε Αρτινού ή Ηπειρώτη. Αλλά πρέπει να καταλάβουμε όλοι ότι είναι η εποχή που χρειαζόμαστε όλοι. Και με συντονισμό και με σχεδιασμό πιστεύω και εκτιμώ ότι μπορούμε πράγματι να δώσουμε το βηματισμό και η ανάπτυξη αυτών των ορεινών όγκων να γίνει ακόμα καλύτερη για να μπορέσει να προσελκύσει πρώτα αυτούς που έχουν τις ρίζες εδώ και αγαπάνε τον τόπο και θέλουν να έρχονται εδώ. Αυτό που λέμε τον εσωτερικό τουρισμό και τη συνέχεια όλους τους άλλους για να προσδώσουν εδώ ότι μπορούν να αφήσουν σε αυτόν τον τόπο για να μείνουν οι κάτοικοι σε αυτή την περιοχή.

Αυτή την πρωτοβουλία του Ορεινού Αυγούστου έρχεται σιγά-σιγά να προστεθεί και άλλη μία μεγάλη πρωτοβουλία. Μίλαγα πριν με τον Αντώνη τον Κοσσυβάκη. Το 2003 τον Ιούνιο γίνεται στην Ήπειρο, στα Γιάννενα το Διεθνές Συνέδριο για την ανάπτυξη των ορεινών μεσογειακών όγκων. Είναι πάρα πολύ μεγάλη πρωτοβουλία, όπου έρχεται λοιπόν εδώ να δει και να συνδέσει όλες τις δράσεις που υπάρχουν σε κοινοτικό επίπεδο, να δούνε πώς ακριβώς μπορεί να έχουνε συμβουλή.

Και μάλιστα είναι προς την κατεύθυνση για την κτηνοτροφία κατά πολύ μεγάλο μέρος. Εκτιμώ λοιπόν ότι αυτό που μας έδιωξε από τον τόπο μας και ήταν η κτηνοτροφία κατά μεγάλο μέρος, γιατί δεν μπορούσε να μας αντέξει, είναι αυτή που μπορεί να μας ξαναφέρει στον τόπο με τις υποδομές τις οποίες υπάρχουν και που μπορούμε να σχεδιάσουμε.

Παρασύρθηκα και ίσως να είπα περισσότερα. Είμαι πάντα από την φύση μου αισιόδοξος. Διαλέγω πάντα έναν δύσκολο δρόμο, όχι τον δρόμο εκείνον που χτυπάει τον άλλον στην πλάτη και δεν πειράζει και μία επιδότηση και οτιδήποτε άλλο. Πρέπει να καταλάβουμε ότι σήμερα στην εποχή της αγοράς, αν αναστρέψουμε τη σχέση όχι πρώτα η επιδότηση, μετά η ασφάλεια και μετά η τιμή από την αγορά. Αν καταφέρουμε πρώτα να είναι η τιμή από την αγορά μετά από την επιδότηση και μετά από την ασφάλεια, τότε είναι σίγουρο ότι θα έχουμε πετύχει. Σας ευχαριστώ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Να ευχαριστήσουμε τον Υφυπουργό Γεωργίας κύριο Βαγγέλη Αργύρη και πριν προχωρήσουμε να πω ότι παρευρίσκονται σήμερα στην ημερίδα εδώ στα Θεοδώριανα Άρτας ο υποψήφιος Δήμαρχος Αρταίων και τέως Βουλευτής κύριος Παναγιώτης Οικονομίδης, ο Γενικός Διευθυντής της εταιρείας ανάπτυξης ………ο κύριος Κώστας Αρβανίτης, ο Πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Άρτας-Φιλιππιάδας κύριος Θεόδωρος Χαλακλιάς, ενώ υπάρχει και ο εκπρόσωπος, παρευρίσκεται και εκπρόσωπος του Διοικητή της 8^ης Μεραρχίας. Να καλέσω τώρα στο Βήμα τον Βουλευτή Άρτας του ΠΑΣΟΚ κύριο Δημήτρη Κοσσυβάκη για να μας μιλήσει.

Δ.ΚΟΣΣΥΒΑΚΗΣ: Φίλες και φίλοι, αγαπητοί Θεοδωριανίτες και Θεοδωριανίτισσες να σας ευχαριστήσω όλους για την πρόσκληση και τους διοργανωτές και όλους εσάς που συμμετέχετε στην σημερινή εκδήλωση. Θα ήθελα με κάθε ειλικρίνεια να σας πω ότι αυτή την ώρα εδώ στα Θεοδώριανα αισθάνομαι μια ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση γιατί βρίσκομαι στον όμορφο αυτό και ιστορικό τόπο, στον τόπο της ιστορίας και των παραδόσεων που έδωσε στη χώρα 10.000 Θεοδωριανίτες που ζούνε σήμερα στην διασπορά και που έχουν προσφέρει στο έθνος τόσα πολλά, στους εθνικούς και κοινωνικούς αγώνες και που έχουν να προσφέρουν ακόμα περισσότερα.

Αισθάνομαι τα Θεοδώριανα σαν δεύτερο χωριό μου και θα είμαι πάντα δίπλα σας στη μεγάλη προσπάθεια που γίνεται σήμερα, να κερδίσουμε ένα ιστορικό στοίχημα, ένα μεγάλο στοίχημα να ολοκληρώσουμε τον εθνικό αναπτυξιακό σχεδιασμό εντάσσοντας σε αυτό τον σχεδιασμό με ισότιμους όρους και τους ορεινούς όγκους και τα χωριά τα οποία φτάσανε στα πρόθυρα της ερήμωσης και της εγκατάλειψης.

Επειδή τυχαίνει να έχω ορεινή καταγωγή και κατά συνέπεια να έχω και μία ιδιαίτερη ευαισθησία στα θέματα των ορεινών όγκων, έκατσα και οργάνωσα σε γραπτό κείμενο κάποιος προβληματισμούς που νομίζω ότι απαντάνε ουσιαστικά στο μεγάλο αυτό ερώτημα. Γιατί πολύ γενικά και αόριστα μιλάμε για χρόνια, για την περιφερειακή ανάπτυξη, για την ανασυγκρότηση της υπαίθρου, για την ανάπτυξη των ορεινών όγκων, για την ανάπτυξη των νησιωτικών περιοχών.

Αλλά επειδή η ανάπτυξη σημαίνει κύρια και πρώτα απ’ όλα μια βασική προϋπόθεση, την αξιοποίηση των παραγωγικών και κοινωνικών δυνάμεων του κάθε τόπου και των φυσικών του πόρων, με δεδομένο ότι τα χωριά μας, τα χωριά της ορεινής Άρτας, όχι μόνο τα Θεοδώριανα, αλλά όλη την ορεινή ζώνη στην πλειοψηφία της την έχουν εγκαταλείψει οι νέοι άνθρωποι, οι πιο ζωντανές παραγωγικές δυνάμεις του  τόπου, το στοίχημα αυτό είναι πάρα πολύ δύσκολο και έχουμε τον απαραίτητο βαθμό ρεαλισμού για να ξέρουμε τι επιχειρούμε.

Αλλά παράλληλα έχουμε και την εμπειρία, νομίζω και τα προγράμματα, νομίζω και τους πόρους για να παλέψουμε για τα χωριά μας και για να έχουμε στο άμεσο μέλλον πολύ θετικά αποτελέσματα. Για να μπορέσει κανείς να διαμορφώσει μια άποψη και να καταλήξει σε ένα σχέδιο στρατηγικής για την ανάπτυξη των ορεινών όγκων γενικά και ειδικότερα για τα ορεινά της Άρτας, νομίζω ότι πρέπει να γνωρίζει τα βασικά χαρακτηριστικά τους, έτσι ώστε να καταλάβει τις αιτίες που γεννιούνται τα προβλήματα που ταλαιπωρούν τους κατοίκους προκειμένου να μπορέσει να τα αντιμετωπίσει.

Μιλάμε λοιπόν για έναν ορεινό όγκο που καταλαμβάνει τα 2/3 περίπου της συνολικής έκτασης του νομού. Είναι ορεινός νομός η Άρτα παρά το γεγονός ότι στην Ελλάδα γενικά την έχουν ταυτίσει με τις καλλιέργειες των εσπεριδοειδών και με την πεδιάδα της Άρτας, που καταλαμβάνεται κατά το ¼ από τα βοσκοτόπια και που καλλιεργούμενες εκτάσεις στην ορεινή ζώνη είναι περίπου το 10%. Ταυτόχρονα όμως συναντάμε ένα φυσικό περιβάλλον με μεγάλη ποικιλία και ποιότητα πόρων, μοναδικά συστήματα οικοτόπων, περιουσίας ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, υδάτινους πόρους, πολυσύνθετο φυσικό περιβάλλον.

Ιστορικά οι ορεινοί κάτοικοι επιδίδονται κατά κύριο λόγο στην κτηνοτροφία ως κύριο τομέα απασχόλησης, ενώ δεν λείπουν και άλλες γεωργικές δραστηριότητες. Βασικός τομέας της απασχόλησης είναι η αιγοζωοτροφία, όπως χαρακτηριστικά μιλάμε στα Θεοδώριανα. Ενώ στον τομέα της γεωργίας κυριαρχούν δεντρώδεις καλλιέργειες που απασχολούν όχι μόνο άντρες, αλλά και γυναίκες κάθε ηλικίας.

Παρόλα αυτά παρατηρούνται υψηλά ποσοστά ανεργίας, πάνω από 10% και ειδικά στους νέους φτάνουν τα ποσοστά αυτά πάνω και από 50% στην ορεινή ζώνη. Πρέπει επίσης να τονίσουμε ότι ο πληθυσμός της περιοχής που εκτιμάται σε 23.000 περίπου κατοίκους, έχει κι αυτός ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

Από μελέτες που έγιναν προκύπτει ότι το 75% του πληθυσμού διαμένει όλο το χρόνο στην περιοχή, ενώ το 25% τουλάχιστον, ένα εξάμηνο. Ταυτόχρονα τους θερινούς μήνες ο πληθυσμός αυξάνει από 10%-15% δεδομένου ότι σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες και η έλλειψη κατάλληλων κοινωνικών υποδομών σε πολλές περιπτώσεις αποτελούν μία από τις βασικές αιτίες εγκατάλειψης των ορεινών χωριών κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Αγαπητοί φίλοι, αγαπητές φίλες δεν ξέρω αν κουράζουν τα νούμερα, τώρα στην αρχή της  παρέμβασής μας, αλλά απαριθμώντας αυτά τα στατιστικά στοιχεία, δεν το κάνω παρά να καταλήξω ότι η έλλειψη των κοινωνικών και τεχνικών υποδομών, ο περιορισμός ως προς τις δυνατότητες απασχόλησης των κατοίκων και γενικότερα η υποβαθμισμένη ποιότητα ζωής αποτελούν γενικά τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει αυτός ο τόπος και που εκφράζονται δημογραφικά από το φαινόμενο της πληθυσμιακής αποδυνάμωσης.

Ο μόνιμος πληθυσμός στα χωριά γερνάει και οι νέοι δεν έχουν την διάθεση να παραμείνουν ώστε να συμβάλλουν στην ανανέωσή του. Και αυτό γιατί η αλλαγή του τρόπου διαβίωσης, οι πιο απαιτητικές ανάγκες στην εκπαίδευση και την επαγγελματική αποκατάσταση, σε συνδυασμό με τα προβλήματα των γεωργικών και κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων, οδήγησαν τους νεώτερους σε αναζήτηση καλύτερης τύχης της πόλης, με αποτέλεσμα την εγκατάλειψη των ορεινών κοινοτήτων.

Ποια είναι όμως τα κύρια προβλήματα που οδηγούν σε αυτή την αποδυνάμωση; Αρχικά ο χαρακτήρας της αγροτικής εκμετάλλευσης στην ορεινή ζώνη. Μικρός κλήρος, ιδιοκτησιακό καθεστώς που διαφοροποιείται από γενιά σε γενιά, που βρίσκονται σε θέσεις δυσπρόσιτες στα κτήματά του και που τα καθιστούν ακατάλληλα τις πιο πολλές φορές για εκβιομηχανισμένη γεωργία.

Η κτηνοτροφία ακολουθεί την παραδοσιακή μορφή λειτουργίας με έμφαση τα αιγοπρόβατα χωρίς ορθολογική και σύγχρονη οργάνωση, εξαρτώμενη κατά πολύ από τις κοινοτικές επιδοτήσεις, χωρίς δυνατότητες μεταποίησης των κτηνοτροφικών προϊόντων ώστε να διατηρηθούν στην αγορά σε υψηλότερες τιμές.

Οι κτηνοτρόφοι της ορεινής περιοχής εξαρτώνται κατά πολύ μεγάλο μέρος από τις διαθέσεις της βιομηχανίας του γάλακτος και χωρίς τη ΔΩΔΩΝΗ δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με βεβαιότητα αν θα εξασφάλιζαν ένα ανεκτό εισόδημα. Ούτε όμως και ο τριτογενής τομέας της οικονομίας είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένος.

Κύριο χαρακτηριστικό των λίγων μονάδων εμπορίου, υπηρεσιών και τουρισμού που λειτουργούν είναι το μικρό μέγεθος και ο μικρός αριθμός των ατόμων που απασχολούνται σε αυτές. Γεγονός που τις κατατάσσει στην κατηγορία των μικρομεσαίων οικογενειακών επιχειρήσεων τοπικού χαρακτήρα. Έτσι το εισόδημα των ορεινών είναι μικρότερο από το μέσο όρο του νομού, εμφανίζει ωστόσο τάση σταθερότητας με κυριότερη πηγή την κτηνοτροφία, ενώ όπως είπαμε υπάρχει αρκετά αυξημένος δείκτης ανεργίας.

Συνοψίζοντας θα έλεγα ότι το βασικό πρόβλημα στα ορεινά χωριά είναι η μείωση του συνολικού ενεργού πληθυσμού, η μικρή πληθυσμιακή πυκνότητα και κατ’ επέκταση η μείωση του συνολικού πληθυσμού και εισοδήματος και τα προβλήματα υποδοχής, αποδοχής και αφομοίωσης των ξένων οικονομικών μεταναστών που εισρέουν σε αρκετά μεγάλες ομάδες στο χώρο.

Παρόλα τα προβλήματα όμως, τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα στον τομέα της ανάπτυξης και μπορούμε να πούμε ότι έχει διαμορφωθεί ένα υπόβαθρο για μελλοντικά θετικά αποτελέσματα. Είναι χαρακτηριστικό ότι στον τομέα της κτηνοτροφίας, εκτός από τα αιγοπρόβατα και …….βοοειδή γίνονται προσπάθειες και για την ανάπτυξη χοιροτροφίας με 4 μονάδες που ήδη λειτουργούν στην ορεινή ζώνη. Ενώ παρατηρείται δυναμική ανάπτυξη της μελισσοκομίας με ευνοϊκές προοπτικές.

Πολλά περιθώρια υπάρχουν ακόμη για την ανάπτυξη των ιχθυοκαλλιεργειών. Και είναι χαρακτηριστική περίπτωση που αφορά και το χωριό σας, τα Θεοδώριανα και την εκτροφή κοτόπουλων ελευθέρας βοσκής. Στη γεωργία τόσο οι αλλότριες όσο και οι δεντρώδεις εκτάσεις παράγουν εξαιρετικής ποιότητας προϊόντα σε προβιολογικό στάδιο με σαφείς δυνατότητες πιστοποίησης.

Αρκετές δυνατότητες παρουσιάζει η παραγωγή τσίπουρου, ενώ υπάρχει και σημαντική παραγωγή καυσόξυλων στην ημιορεινή ζώνη του νομού. Για την υποστήριξη δε τόσο της γεωργίας όσο και της κτηνοτροφίας, έχουν αξιοποιηθεί όλα τα προγράμματα χρηματοδότησης του Υπουργείου Γεωργίας και της Ε.Ε.

Σημαντικότερες ελλείψεις παρουσιάζονται στον δευτερογενή τομέα, στην μεταποίηση και στην βιοτεχνία. Με λίγες επενδύσεις, μικρό μέγεθος εκμεταλλεύσεων και σημαντικές ελλείψεις βασικών υποδομών σε όλους τους τομείς, οδικές συνδέσεις, παροχή ενέργειας, επιχειρησιακή υποστήριξη, marketing κλπ. Δεν πρέπει βέβαια να παραγνωρίζουμε το γεγονός ότι το ζήτημα της μεταποίησης της κτηνοτροφικής παραγωγής συνδέεται με συγκεκριμένες αντικειμενικές δυσκολίες και ιδιαιτερότητες της περιοχής.

Και τι ακριβώς εννοώ, είναι πάρα πολύ δύσκολο αυτά που σαν ιδέα βάζει ο σύντροφος ο Βαγγέλης ο Αργύρης, στα Θεοδώριανα υπάρχει μια παράδοση στα γαλακτοκομικά προϊόντα και πολύ χαρακτηριστικά να οργανωθεί η παραγωγή του προϊόντος, του ντόπιου που λέγεται τσαλαφούτι μέσα από έναν συλλογικό φορέα εκμετάλλευσης ή από το κτηνοτροφικό συνεταιρισμό ή από τον συνεταιρισμό της Πορτονομής και να πιστοποιηθεί όσον αφορά την βιολογικότητά του.

Αλλά οι όροι του ανταγωνισμού στην αγορά είναι σκληρή. Είναι τεχνικά αδύνατο, ουσιαστικά αδύνατο μια μικρή μονάδα να ανταγωνιστεί βιομηχανίες κολοσσούς όπως είναι η ΔΩΔΩΝΗ, η ΗΠΕΙΡΟΣ ή η ΦΑΓΕ που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Η σημαντικότερη δράση προκύπτει από το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής των αιγοπρόβατων, γάλα, κρέας πραγματοποιείται εκτός ορεινών περιοχών του τόπου που μετακινούνται οι κτηνοτρόφοι κατά την θερινή περίοδο, κάμπος, ημιορεινά κλπ.

Εξάλλου η περίοδος κατά την οποία τα κοπάδια βρίσκονται εδώ είναι το καλοκαίρι, οπότε υπάρχει και μικρή δυνατότητα πώλησης κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων στην ντόπια κατανάλωση. Αρνητικό είναι και το γεγονός ότι μέχρι τώρα δεν έχουν συνταχθεί ολοκληρωμένα σχέδια διαχείρισης των δασών της περιοχής από τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και τους συνεταιρισμούς που σε πολλές περιπτώσεις είναι ιδιοκτήτες γης και η διαχείρισή τους γίνεται με κατευθύνσεις της διεύθυνσης δασών και των υπηρεσιών των δασικών υπηρεσιών του κράτους.

Σε πολλές περιπτώσεις γίνεται απρογραμμάτιστα ή υπηρεσιακά με δυσμενείς συνέπειες. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε όλα τα ορεινά δεν υπάρχει ένα πριονιστήριο ξυλείας, ούτε οργανωμένης συλλογής……….από τα δάση στην περιοχή της Άρτας. Η κατάσταση στον τομέα της εμπορίας των αγροτικών προϊόντων δεν κρίνεται ικανοποιητική και δημιουργεί πρόσθετες λειτουργίες στην ανταγωνιστικότητα του πρωτογενή τομέα. Κυρίως λόγω του αυξημένου κόστους.

Διαπιστώθηκε εξάλλου ότι υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον για τουριστικές επενδύσεις, ενώ οι υπάρχουσες τεχνικές δραστηριότητες παραδοσιακής υφαντικής μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες των νοικοκυριών, αλλά και να λειτουργήσουν περαιτέρω σε βιοτεχνικό επίπεδο. Παρατηρείται ωστόσο μια σχετική απροθυμία διαδοχής των κτηνοτρόφων και ο ρυθμός εισόδους στους νέους στο επάγγελμα είναι περιορισμένος παρά τα κίνητρα που παρέχονται από την Κυβέρνηση.

Έτσι υπάρχει μια γήρανση των ατόμων που ασχολούνται με την κτηνοτροφία και κατά μέσο όρο στο σύνολο του νομού είναι περίπου στα 55 χρόνια. Ιδιαιτερότητα αποτελούν τα Θεοδώριανα με τους 45 νέους αγρότες που εντάχθηκαν στο πρόγραμμα κατά την πενταετία ΄94-΄99.

Από την Διεύθυνση Γεωργίας και τους Δήμους και τις Κοινότητες της περιοχής έχουν βέβαια εκτελεστεί αρκετά έργα υποδομής και στήριξης του πρωτογενή τομέα και ειδικά της κτηνοτροφίας στα πλαίσια του προγράμματος βελτίωσης των βοσκοτόπων. Τα έργα όμως αυτά δεν καλύπτουν παρά ένα μικρό μέρος των αναγκών των κτηνοτρόφων.

Οι ανάγκες για εκτέλεση και άλλων έργων αντιμετωπίζονται σε μεγάλο βαθμό από το νέο ΠΕΠ Ηπείρου και τα τομεακά προγράμματα του Υπουργείου Γεωργίας. Χαρακτηριστικά σας αναφέρω ότι για την βελτίωση των βοσκοτόπων, το πρόγραμμα που αφορά την περιφέρεια της Ηπείρου, υποστηρίζεται με πόρους 8 δισεκατομμυρίων και η επόμενη περιφέρεια σε όγκο πόρων είναι η Δυτική Μακεδονία με 3.500 δισεκατομμύρια. Έχουν σημασία οι αριθμοί.

Στην περίοδο υλοποίησης του Β΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης αξιοποιήθηκαν αρκετά οι δυνατότητες που προσέφεραν αυτά τα προγράμματα, όπως το πρόγραμμα στήριξης και ενίσχυσης των νέων αγροτών. Η πρωτοβουλία Leader και Leader II που ενισχύει δράσεις, αγροτουρισμό, αγροβιοτεχνίας και μικρών επιχειρήσεων. Οι ενισχύσεις για παραγωγή-προώθηση βιολογικών, γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων, η προστασία του υδάτινου δυναμικού, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, όπως και τα σχέδια βελτίωσης των αγροτικών εκμεταλλεύσεων.

Βασικοί άξονες των παρεμβάσεων που ήδη ενισχύονται παραμένουν οι εξής: Η στήριξη της οικοτεχνίας και βιοτεχνίας σε μικρή κλίμακα. Ο μετασχηματισμός της αγροτικής δραστηριότητας, μέσα καλλιέργειας εκτροφής, πιστοποίηση προϊόντων, τυποποίηση, εμπορία, marketing. Η ανάπτυξη ήπιων μορφών αγροτουρισμού, εννοώ αρχικών μορφών τουρισμού, η δημιουργία ορεινών κέντρων ανάπτυξης για την κάλυψη των αναγκών σε βασικές υπηρεσίες, υγεία, πρόνοια, εκπαίδευση, κατάρτιση, αναψυχή.

Η σύνδεση των περιοχών αυτών με τον ευρύτερο γεωγραφικό και οικονομικό χώρο. Όλα όσα εκτέθηκαν νωρίτερα, καθορίζουν με σαφήνεια τους στόχους ενός αναπτυξιακού προγράμματος. Είναι όμως το μείζον πολιτικό ζήτημα για την περιοχή, ότι μέχρι το 2001 κανένας από τους Δήμους και τις κοινότητες της περιοχής δεν έχει συντάξει ολοκληρωμένο τοπικό, αναπτυξιακό πρόγραμμα, ούτε έγινε κάποια σοβαρή προσπάθεια διαδημοτικής συνεργασίας για τον καθορισμό κάποιων βασικών στόχων για την ευρύτερη περιοχή και ιδιαίτερα για τα βασικά δίκτυα και τις υποδομές.

Προσπάθειες αποσπασματικού χαρακτήρα κάποιων Δήμων δεν λύνουν το πρόβλημα κι αυτό πρέπει να μας προβληματίσει όλους. Εκεί όμως που διαμορφώνονται τα πράγματα, η οικονομική ανάπτυξη της περιοχής θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από τις βελτιώσεις των υποδομών που θα πρέπει να συμβαδίζουν με την ταυτόχρονη προστασία και ανάδειξη του περιβάλλοντος, αφού θα αποτελούν σύμφωνα με τους ειδικούς τις προϋποθέσεις συνεχούς και βιώσιμης ανάπτυξης.

Ο πρωτογενής τομέας παρουσιάζεται ως πλέον δυναμικός για την οικονομία της περιοχής, με ποιο αξιόλογο τον κλάδο της κτηνοτροφίας. Το πρόβλημα όμως που καθορίζει τους στόχους της ανάπτυξης από δω και στο εξής και το οποίο αντιμετωπίζουμε όχι μόνο εμείς στα ορεινά, αλλά και άλλες ευρωπαϊκές περιοχές που στηρίζονται στην ορεινή παραδοσιακή γεωργία και κτηνοτροφία, είναι η αναπόφευκτη σταδιακή μείωση της οικονομικής σημασίας της για τους ακόλουθους λόγους:

Πρώτον, η παγκοσμιοποίηση των αγροτικών αγορών καθιστά την παραδοσιακή γεωργοκτηνοτροφία λιγότερο ανταγωνιστική και κερδοφόρα με εισοδήματα που εξαρτώνται άμεσα από ευρωπαϊκές και εθνικές επιδοτήσεις. Σταδιακά όμως για τους ίδιους λόγους και οι επιδοτήσεις αυτές θα κριθεί η εξασφάλιση στη συνέχισή τους.

Ο βαθμός μεταποίησης των αγροτικών προϊόντων είναι μικρός και ιδιαίτερα με παραδοσιακό τρόπο που να διασφαλίζει τις απαιτήσεις της σημερινής αγοράς και ιδιαίτερα την αυξημένη ζήτηση για τοπικά προϊόντα πιστοποιημένα για την ταυτότητα και την ποιότητά τους. Μέσα σε αυτή την σταδιακή κρίση ανακύπτουν και οι νέες προοπτικές και δραστηριότητες οι οποίες θεωρούνται πρόκληση για την περιοχή και μπορούν να αυξήσουν τις επιχειρηματικές δράσεις μικρής κλίμακας, οι οποίες θα διασφαλίσουν στον ντόπιο ικανοποιητικό εισόδημα και συνθήκες όχι μόνο απλής διαβίωσης, αλλά και κοινωνικής καταξίωσης.

Οι στόχοι μας λοιπόν για την ανάπτυξη θα πρέπει να είναι: η ενίσχυση  του πρωτογενούς τομέα με εκσυγχρονισμό των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, είσοδος νέων αγροτών και έργα υποδομής. Νέες δυνατότητες απασχόλησης και ενίσχυση του τοπικού εισοδήματος με δημιουργία τουριστικών υποδομών, έργα ανάπλασης μνημείων και φυσικών πόρων, αναβάθμιση και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

Ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών με έργα βελτίωσης των κοινωνικών υποδομών. Για την επίτευξη των στόχων αυτών θα πρέπει να ακολουθήσουμε συγκροτημένη στρατηγική που θα βασίζεται σε 3 άξονες. Αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και ένταξή του σε ένα ευρύτερο πλαίσιο οικονομικής δραστηριότητας. Διεύρυνση της οικονομικής βάσης και αύξηση της κινητικότητας των ανθρώπινων συντελεστών και των προϊόντων.

Αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι, η ανάλυση που επιχείρησα προ ολίγου δεν θα είχε κανέναν νόημα εάν δεν κατέληγε σε ουσιαστικές και εφαρμόσιμες προτάσεις με τις οποίες θα προσπαθήσω να τελειώνω. Η διαμορφούμενη τάση στις στρατηγικές της ανάπτυξης βασίζονται κυρίως στην ποιότητα παραγωγής και συνεπώς στην αυξημένη προστιθέμενη αξία μέσα από την παραγωγή και την προώθηση αλυσίδων τοπικών προϊόντων, ποιότητας και αξίας.

Για να έχει επιτυχία αυτή τη τάση πρέπει να διατηρηθεί υψηλό επίπεδο ποιότητας στην παραγωγή πρώτων υλών. Να μεγιστοποιηθεί η αξία μέσω της διαδικασίας παραγωγής ποιοτικών διατροφικών προϊόντων. Να εφαρμοστεί μια αποτελεσματική στρατηγική marketing για να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες.

Να διασφαλιστούν οι απαραίτητες υποστηρικτικές υπηρεσίες και δομές και η κατάλληλε εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού. Τοπικά προϊόντα που μπορούν να ενταχθούν σε αυτή τη διαδικασία υπάρχουν πολλά. Αναφέρω χαρακτηριστικά αρωματικά φυτά και βότανα, φρούτα και τυροκομικά και γαλακτοκομικά προϊόντα, αλλαντικά, λοιπά παραδοσιακά σκευάσματα, προϊόντα μελισσοκομίας, παραδοσιακά ζυμαρικά και γλυκά.

Δύο τρόποι προβάλλονται ως πλέον ενδεδειγμένη για τον προώθηση αυτών των δραστηριοτήτων από ιδιότητες ……..και παραγωγούς. Ανάπτυξη νέων παραγωγικών δραστηριοτήτων μικρής κλίμακας και δραστηριοτήτων marketing. Δημιουργία μικρών τοπικών διατροφικών αλυσίδων βασισμένων σε μια μη συμβατική παραγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας η οποία να εναρμονίζεται με τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά της περιοχής.

Στα πλαίσια αυτά θα μπορούσαν να προωθηθούν δραστηριότητες όπως η δημιουργία περιφερειακών σφαγείων σε κλίμακα φάρμας ή με την μορφή συνεταιρισμών ή με την μορφή διαδημοτικής συνεργασίας, όταν αποφεύγεται η αδράνειά τους η δημιουργία μικρών ορεινών τυροκομείων, προσανατολισμένων στην παραγωγή παραδοσιακών επώνυμων πιστοποιημένων  γαλακτοκομικών προϊόντων. Η δημιουργία οργανωμένων υποδομών στήριξης αυτών των δραστηριοτήτων, κυρίως στον τομέα του marketing με δεδομένο το πλεονέκτημα ότι τα περισσότερα προϊόντα πρώτης ύλης του πρωτογενή τομέα στην περιοχή, παράγονται σε μεγάλο ποσοστό με βιολογικό τρόπο.

Στους αναδυόμενους κλάδους του διατροφικού τομέα πρέπει να συμπεριληφθεί και ο κλάδος της εμφιάλωσης νερού. Εδώ μπορούν επίσης να δημιουργηθούν μονάδες αξιοποίησης του ξύλου, μικρά πριονιστήρια, βιοτεχνίες καυσόξυλων, ξυλοκάρβουνων, βιοτεχνίες παραγωγής κυψελών. Τέλος εκτός από την οικονομική υποστήριξη η οποία διασφαλίζεται ικανοποιητικά μέσα από ένα πλέγμα κινήτρων και ενισχύσεων, απαιτείται η δημιουργία ενός συστήματος διαμόρφωσης και στήριξης νέων επιχειρηματιών ικανό να ενεργήσει σε δύο κατευθύνσεις.

Να εντοπίσει ο ενδιαφερόμενος ιδιώτες και να στηρίξει την εφαρμογή τοπικών σχεδίων. Να ανιχνεύσει και να αξιοποιήσει καινοτόμες δράσεις. Προσπάθησα με όσο το δυνατόν πιο σύντομο τρόπο να δώσω απλά τους άξονες μιας βιώσιμης ανάπτυξης του ορεινού όγκου του νομούς της Άρτας. Καμιά όμως πρόταση δεν μπορεί να εφαρμοστεί αν δεν έχουμε όλοι μας το συναίσθημα, την αγάπη για τον τόπο. Την διάθεση για την δουλειά και το όραμα που χρειάζεται για να πάει μπροστά τούτος ο τόπος.

Αυτά χρειάζεται να βρούμε πρώτα απ’ όλα και αυτή είναι η πρόκλησή μου που ανοίγεται μπροστά σας. Σας έδωσα μια εικόνα που ενδεχομένως να θεωρήσετε ότι είναι και τεχνοκρατική. Πολλά απ’ όσα ήθελα να πω τα προανέφερε ο αγαπητός φίλος και συνάδελφος στη Βουλή ο Βαγγέλης ο Αργύρης, αλλά θα ήθελα κλείνοντας να τονίσω κι εγώ ότι είμαι αισιόδοξος. Είναι αισιόδοξος για την προοπτική που ανοίγεται για την ευρύτερη περιοχή. Γιατί ποτέ δεν θα αναπτυχθούν τα Θεοδώριανα, ποτέ δεν θα αναπτυχθούν τα Τζουμέρκα, ποτέ δεν θα αναπτυχθούν τα Ροδοβίλια όταν η ευρύτερη περιφέρεια της Ηπείρου βρίσκεται σε τάση παρακμής και μαρασμού. Και αυτή η κατάσταση στιγμάτισε αυτή την περιφέρεια για δεκαετίες ολόκληρες.

Τις ευθύνες εμείς που έχουμε ηλικία τις γνωρίζουμε. Και ο λαός τις έχει καταλογίσει. Σήμερα βεβαίως βρισκόμαστε στην ευχάριστη θέση για πολλούς λόγους, να αναφέρω κάποιους βασικούς που δεν αφορούν την δικιά μας πολιτική, αλλά είναι οι γενικότερες αλλαγές που συντελούνται στην ευρύτερη περιοχή της Βαλκανικής και η ένταξη της χώρας μας στην Ε.Ε. που για την περιφέρειά μας, η περιφέρειά μας έχει μία νέα γεωπολιτική και γεωοικονομική σημασία.

                         Αποτελεί την πύλη εισόδου της χώρας προς την Ευρώπη και από την Ευρώπη πύλη εισόδου και εξόδου και υλοποιείται με το φυσικό οικονομικό της περιβάλλον, με την Βαλκανική και την Ανατολική Ευρώπη, το χώρο τον οικονομικό που όπως προανέφερε και ο Βαγγέλης ο Αργύρης, στον οποίο μεγαλουργήσανε παλιότερα οι Ηπειρώτες. Εκεί που ανθίσανε οικονομικά, οι εθνικοί ευεργέτες που χτίσανε την Αθήνα.

Και σήμερα η Ήπειρος δεν είναι μόνο αυτές οι γεωπολιτικές αλλαγές, αλλά είναι και οι μεγάλες εθνικές επενδύσεις οι οποίες υλοποιούνται στην περιοχή. Βρίσκεται στο κέντρο του ενδιαφέροντος του εθνικού αναπτυξιακού σχεδιασμού. Σε καμία άλλη περιφέρεια της χώρας δεν γίνονται εθνικές υποδομές, δεν υλοποιούνται εθνικές υποδομές τέτοιας κλίμακας.

Να κάνω μία απαρίθμηση, έχει σημασία. Από την Εγνατία Οδό, τον δυτικό άξονα, την ζεύξη του Ρίου με το Αντίριο, το λιμάνι της Ηγουμενίτσας, τη ζεύξη του Άκτιου με την Πρέβεζα, τα αρδευτικά έργα της πεδιάδας της Άρτας, τις οριζόντιες συνδέσεις Άρτας με την Θεσσαλία, Άρτα-Τρίκαλα και Άρτα-Καρδίτσα.

Αυτό το διάστημα που βρισκόμαστε εδώ δρομολογούνται για οριστική λύση το έργο Άρτα-Τρίκαλα με προϋπολογισμό υποστήριξης περί τα 20 δις περίπου που θα είναι ένα έργο που θα δώσει άλλη προσβασιμότητα και στα Θεοδώριανα και στην περιοχή των Τζουμέρκων που θα μειώσει αισθητά τις αποστάσεις και για την Αθήνα και για την Θεσσαλονίκη, για τις μεγάλες αγορές από τις οποίες προσδοκούμε στην περιοχή μας τόνωση της τουριστικής δραστηριότητας, αλλά δρομολογούνται στην περιοχή των ορεινών και υπάρχουν τεράστιες υποδομές που έχουν πολύ μεγάλη σημασία για την ανάπτυξη και την βιωσιμότητα της περιοχής, όπως επίσης υπάρχουν σε εξέλιξη πάρα πολλά προγράμματα που αφορούν τους ορεινούς όγκους και τα οποία είναι μία πρόκληση για όλους να στρατευθούμε για να τα υλοποιήσουμε, για να δώσουμε ζωή σ’ αυτό τον τόπο.

Για τις υποδομές θα ήθελα να κάνω μία αναφορά. Μοίρασα πριν ένα έντυπο. Είναι η πρότασή μου προς το Υπουργείο Γεωργίας, την οποία κατέθεσα, θα πω με λύπη μου, όταν μετά από πρόσκληση της εκτελεστικής επιτροπής που διαχειρίζεται το πρόγραμμα, την ολοκληρωμένη παρέμβαση ανάπτυξης των ορεινών όγκων στους Δημάρχους, στους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης της περιοχής, παραβρέθηκε στο Υπουργείο Γεωργίας ένας Δήμαρχος από τον ορεινή Άρτα, από την άλλη πλευρά, από το Δήμο Γεωργίου Καραϊσκάκη και η διαχειριστική αρχή ανέθεσε στην αναπτυξιακή εταιρεία, την ……….  να συλλέξει σκόρπιες προτάσεις από τις οποίες σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται από συρραφές να προκύψει ολοκληρωμένο πρόγραμμα.

Αφορούν τις απαραίτητες υποδομές σε δημόσια έργα που αποτελούν προϋποθέσεις για την ανάπτυξη και την ανασυγκρότηση της ορεινής ζώνης του νομού της Άρτας. Σε ένα βασικό έργο που ενοποιεί το σύνολο της ορεινής ζώνης, όλων των Δήμων και των Δημοτικών Διαμερισμάτων των ορεινών δήμων, είναι ο περιφερειακός δρόμος των Τζουμέρκων.

Ο δρόμος δηλαδή από τους Μελισσουργούς, στην Άγνατα, στον Καταρράκτη, στο Βουλγαρέλη, στο Αθαμάνιο, στο Τετράκομο, στην Καστανιά, στο Δευτεροχώρι, στη Μεγαλόχαρη, στην Πολυκαριά. Ένα πολύ σημαντικό έργο που μπορεί να ενταχθεί σε πάρα πολλά προγράμματα και τμήματά του έχουν σχέση και με την ολοκληρωμένη παρέμβαση για την ανάπτυξη των ορεινών όγκων.

Επίσης ένα σημαντικό έργο αφορά την περιοχή σας, αφορά τον Αχελώο, αφορά την ανάδειξη του φαραγγιού της Μπούρας. Έχουμε έναν πλούτο φυσικών πόρων στην περιοχή, τον οποίο για να αναπτύξουμε τα Θεοδώριανα πρέπει να το αξιοποιήσουμε. Υπάρχει στο χωριό Καταρράκτης, υπάρχει το φαράγγι από την περιοχής της Μίξης μέχρι και τον Καταρράκτη, στο οποίο υπάρχουν προγράμματα για ορεινά μονοπάτια, το οποίο μπορούν να το κάνουν προσβάσιμο και σε συνδυασμό με την ανάπτυξη καταλυμάτων, με την ανάπτυξη ξενοδοχειακών μονάδων μικρών, μπορεί να τονώσεις το χωριό, την προοπτική ανάπτυξης, να αποτελέσει ένα ισχυρό πόλο αγροτοτουρισμού ο οποίος μπορεί να λειτουργήσει πιλοτικά για ολόκληρο το νομό.

Καταθέτω στις προτάσεις μια πρωτότυπη ιδέα για την δημιουργία ενός πρότυπου κτηνοτροφικού πάρκου στην Κωστηλάτα. Στην περιοχή υπάρχουν, στο χωριό μάλλον υπάρχουν 17.000 αιγοπρόβατα, υπάρχουν 120 αγρότες, υπάρχουν 45 νέοι αγρότες. Υπάρχουν άνθρωποι, νέοι οικογενειάρχες που μεγαλώνουν οικογένειες κατά τους θερινούς μήνες στα λιβάδια της Κωστηλάτας και δικαιούνται μερίδιο στην ποιότητα της ζωής.

Και αυτό το πρόγραμμα και αυτό το έργο που μπορεί να ενταχθεί και στο ολοκληρωμένη παρέμβαση για τους ορεινούς όγκους, αλλά και στο πρόγραμμα βελτίωσης των βοσκοτόπων, προωθώντας βεβαίως παράλληλα και μια αξιοπρεπή οδική πρόσβαση για τα λιβάδια της Κωστηλάτας, μπορεί να γίνει ένα πρότυπο έργο που να συνδεθεί πέρα από την ποιότητα ζωής των κτηνοτρόφων. Θα αφορά βεβαίως παραδοσιακούς οικισμούς, παραδοσιακά σπίτια, παραδοσιακές στρούγκες, παραδοσιακές βρύσες που θα αφορούν τις πηγές της περιοχής, παραδοσιακά στέγαστρα ζώων, αλλά μπορεί να αποτελέσει και έναν πόλο στον οποίο θα υπάρχουν επισκέπτες τουρίστες οι οποίοι θα μπορούν να δούνε την παράδοση της παραγωγικής δραστηριότητας της κτηνοτροφίας.

Θεωρώ ότι είναι πολύ σημαντικά αυτά τα έργα. Αλλά θα ήθελα να κάνω και μία αναφορά στα προγράμματα, γιατί στα πλαίσια της μικροπολιτικής αντιπαράθεσης που γίνεται από διάφορους φορείς σε διάφορους πόρους, χρόνους και τόπους, υπάρχει μία διάθεση μηδενισμού. Σήμερα για την ύπαιθρο υπάρχει πολιτική, γι αυτό είμαστε αισιόδοξοι.

Για τους ορεινούς όγκους όπως είπα και πριν, υπάρχουν τα προγράμματα των ολοκληρωμένων παρεμβάσεων. Υπάρχει κοινοτική πρωτοβουλία Leader Plus. Υπάρχουν τα προγράμματα ένταξης και εγκατάστασης νέων αγροτών. Υπάρχουν τα σχέδια βελτίωσης των αγροτικών εκμεταλλεύσεων. Υπάρχουν τα προγράμματα της αλιείας, υπάρχουν τα προγράμματα των βοσκοτόπων, υπάρχουν τα δασικά προγράμματα, υπάρχουν τα προγράμματα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Δεν θα πρέπει να τα αγνοήσουμε, γιατί η τοπική αυτοδιοίκηση 1^ου και 2^ου βαθμού στα πλαίσια μιας λογικής και μιας πολιτικής αποκέντρωσης τα τελευταία χρόνια την οποία υλοποίησαν οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ, είναι εργαλείο για την τοπική ανάπτυξη.

Στοχεύουμε μέσα από αυτούς τους θεσμούς να δέσουμε τις υποδομές που προωθούνται στα πλαίσια της τοπικής ανάπτυξης σε επίπεδο δήμων και νομαρχίας με τις μεγάλες εθνικές υποδομές, για να προωθήσουμε την αναπτυξιακή δραστηριότητα, να δημιουργήσουμε θέσεις εργασίας και απασχόλησης.

Υπάρχουν προγράμματα από το πρόγραμμα «Ελλάδα 2004» που αφορούν αθλητικές εγκαταστάσεις και αφορούν και το χωριό σας και όλη την ευρύτερη ορεινή ζώνη. Υπάρχουν προγράμματα ανάπτυξης κοινωνικών υποδομών. Η αναβάθμιση της λειτουργίας της δημόσιας υγείας, των μέσων των κέντρων υγείας και την σύσταση και λειτουργία πολυδύναμων αγροτικών ιατρείων.

Προγράμματα αναβάθμισης της δημόσιας εκπαίδευσης, με την διδασκαλία σε όλα δημοτικά σχολεία του νομού ξένης γλώσσας, καθηγητών ειδικότητας στα δημόσια σχολεία, που αφορούν την πληροφορική και την γυμναστική. Υπάρχουν προγράμματα κοινωνικής μέριμνας που υλοποιούνται από το Υπουργείο Πρόνοιας και την Τοπική Αυτοδιοίκηση και αφοράνε την βοήθεια στο σπίτι υπερήλικων ανθρώπων, ευαίσθητων ομάδων του πληθυσμού που έχουν ανάγκη από αυτές τις υπηρεσίες.

Και εδώ θα κριθούμε όλοι. Εγώ είμαι της θεωρίας ότι δεν διεκδικών από το λαό χαλαρή κρίση. Θέλω να είστε αυστηροί και δίκαιοι κριτές. Αλλά επειδή είναι και χρόνος Δημοτικών και Κοινοτικών Εκλογών και θα αναδείξετε, όχι ειδικά στα Θεοδώριανα, αλλά σε όλη την περιφέρεια, τις Δημοτικές Αρχές και τους Δημοτικούς Άρχοντες που θα επιχειρήσουν σε συνδυασμό, σε συνεργασία με την Κυβέρνηση βεβαίως, την προσπάθεια αυτή της ανάπτυξης της υπαίθρου την επόμενη τετραετία, να είστε αυστηροί στην κρίση σας με όλους.

Δεν μας περισσεύουν χαμένες ευκαιρίες. Τις έζησε ο τόπος από το 1950 μέχρι το 1980. Σήμερα έχουμε όλοι μπροστά μας μια πρόκληση. Να δώσουμε νικηφόρα μια μάχη, να κερδίσουμε μια μάχη για να κάνουμε τα χωριά μας να μην έχουν μόνο ιστορία, να μην έχουν μόνο παρελθόν αλλά να έχουν και παρόν και να έχουν μέλλον και προοπτική. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.  

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Να ευχαριστήσουμε τον Βουλευτή Άρτας του ΠΑΣΟΚ, κύριο Δημήτρη Κοσσυβάκη και να καλέσω στο Βήμα τον συντονιστή της ομάδας Νήσων Αιγαίου και Ορεινών Όγκων κύριο Τάκη Μακρυγιάννη. Κύριε Μακρυγιάννη έχετε το λόγο.

Τ.ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα σας. Θα προσπαθήσω πράγματι να είναι σύντομος. Καταρχήν θα ήθελα να ευχαριστήσω για την πρόσκληση για συμμετοχή στην αποψινή εκδήλωση και ταυτόχρονα να συγχαρώ τους διοργανωτές των εκδηλώσεων του Ορεινού Αύγουστου που έδωσαν την δυνατότητα αφενός για την ανάπτυξη ενός χρήσιμου και γόνιμου διαλόγου για τον ορεινή ανάπτυξη ουσιαστικά, την βιώσιμη ανάπτυξη και αφετέρου έδωσαν την δυνατότητα για την προβολή αυτού του πολύ όμορφου μέρους που ζείτε.

Προτού προχωρήσω στην κυρίως ομιλία μου, θα ήθελα να αναφερθώ λίγο την εταιρεία για την οποία εργάζομαι από το 1997 και η οποία ονομάζεται Μονάδα Οργάνωσης Διαχείρισης του Ιδιωτικού Πλαισίου Στήριξης. Η ΜΟΔ δημιουργήθηκε τον Φεβρουάριο του 1996, μετά από κοινή απόφαση της Ελληνικής Κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Είναι ανώνυμη μη κερδοσκοπική εταιρεία του ευρύτερου δημόσιου τομέα και εποπτεύεται από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών.

Σκοπός της είναι, αποστολή της θα έλεγα είναι η υποστήριξη στην διαχείριση, παρακολούθηση και έλεγχο του κοινοτικού ή των κοινοτικών πλαισίων στήριξης, διότι δημιουργήθηκε από της εποχής του Β΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και συνεχίζεται στο Γ΄. Κυρίως δε η στήριξη, η υποστήριξη και η ενίσχυση της δημόσιας διοίκησης στην διαχείριση των προγραμμάτων του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης. Καλύπτοντας κυρίως ανάγκες που έχουν σχέση με το εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, με την επιλογή, την επεξεργασία και συστηματοποίηση μεθόδων και διαδικασιών και την μεταφορά τεχνογνωσίας.

Ανάμεσα στις πρωτοβουλίες της ΜΟΔ Α.Ε. ήταν και η συγκρότηση της ομάδας υποστήριξης εταιρικών δικαιούχων, δηλαδή φορέων υλοποίησης έργων που συγχρηματοδοτούνται από το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης για την αποστολή και τους στόχους της οποίας θα αναφερθώ αργότερα μια και έχει άμεση σχέση με το αντικείμενο της κυρίας ομιλίας το οποίο το προχωράμε.

Είναι γεγονός ότι η ορεινή ανάπτυξη έχει παρουσιάσει τα τελευταία χρόνια αξιοσημείωτη εξέλιξη. Και πολλοί είναι αυτοί που εκτιμούν, όχι λανθασμένα κατά την άποψή μου, ότι οι ορεινές δραστηριότητες όπως ο ορεινός ή ο νέος οικολογικός τουρισμός, ο πολιτιστικός και αθλητικός τουρισμός, η παραγωγική αξιοποίηση των τοπικών φυσικών πόρων και προϊόντων, ο αγροτουρισμός, η οικοτεχνία κλπ, μπορούν να αποτελέσουν υπό προϋποθέσεις από τις κυριότερες αναπτυξιακές δραστηριότητες της οικονομίας. Με δυνατότητες σταθερής και μακροπρόθεσμης, άρα βιώσιμης αναπτυξιακής προοπτικής.

Η βιώσιμη ανάπτυξη των ορεινών περιοχών αποτελεί πρόκληση, αλλά και πρόσκληση ταυτόχρονα τόσο για τις τοπικές κοινωνίες, όσο και τους αρμόδιους σχετικά οργανωμένους θεσμικούς φορείς που υπήρχαν. Πρόκληση γιατί ασφαλώς το εγχείρημα δεν είναι ούτε απλό, ούτε εύκολο να υλοποιηθεί. Αφού αποτελεί μία δυνατή οργανωτική και επιχειρησιακή δοκιμασία για όλους τους εμπλεκόμενους. Αλλά και πρόσκληση, γιατί αυτού του είδους τα εγχειρήματα δίνουν την ευκαιρία στις τοπικές κοινωνίες για δημιουργική συμμετοχή στην ανάδειξη και αξιοποίηση των φυσικών, πολιτιστικών και παραγωγικών πόρων που διαθέτουν.

Η επιτυχία σε σχέση κατά την άποψή μου με τη λέξη κλειδί «βιώσιμη» βρίσκεται στις προϋποθέσεις που ανέφερα προηγουμένως. Προϋποθέσεις οι οποίες ισχύουν όχι μόνο για την ορεινή, αλλά για κάθε είδους αναπτυξιακή προσπάθεια, ανεξάρτητα δηλαδή του γεωφυσικού, γεωγραφικού, θεματικού ή παραγωγικού χαρακτήρα.

Οι προϋποθέσεις αυτές είναι οι ακόλουθες: Πρώτη προϋπόθεση είναι η ικανότητα των τοπικών φορέων που συμμετέχουν στο εγχείρημα της βιώσιμης ανάπτυξης, να επινοήσουν, επεξεργαστούν και τελικά συναποφασίσουν καινοτόμες, αλλά ταυτόχρονα και ρεαλιστικές ιδέες και προτάσεις οι οποίες μπορούν να εξελιχθούν στις συγκεκριμένες δράσεις.

Δράσεις όμως που προκύπτουν από τις τοπικές ανάγκες, συνάδουμε αυτές και αξιοποιούν τα τοπικά, συγκριτικά πλεονεκτήματα. Η προϋπόθεση αυτή, οι καθοριστικοί παράγοντες είναι, η δημιουργική σκέψη και φαντασία των ανθρώπων, η γνώση του περιβάλλοντος χώρου, των αναγκών και ιδιαιτεροτήτων του, το μεράκι και η διάθεση για προσφορά.

Δεύτερη προϋπόθεση είναι η ικανότητα των τοπικών φορέων να οργανώσουν τις προσπάθειές τους για ορθολογικό και αποτελεσματικό τρόπο, συνεργαζόμενοι τόσο μεταξύ τους, όσο και με τους αρμόδιους εθνικούς και περιφερειακούς φορείς ώστε να επιτύχουν τον καλύτερο δυνατό συντονισμό ενεργειών προκειμένου να προωθήσουν τις διαδικασίες υλοποίησης των έργων.

Στην προϋπόθεση αυτή καθοριστικοί παράγοντες είναι οι συντονιστικές και οργανωτικές ικανότητες του φορέα που ηγείται της προσπάθειας, ο βαθμός συναίνεσης και συνεργασίας που θα επιδείξουν οι υπόλοιποι συνεργαζόμενοι φορείς, καθώς και ο σωστός προγραμματισμός των απαιτούμενων ενεργειών της.

Τρίτη προϋπόθεση τέλος είναι ο βαθμός τεχνογνωσία που διαθέτουν οι άνθρωποι που στελεχώνουν τους φορείς υλοποίησης των έργων σε σχέση με τον τρόπο υλοποίησής τους. Στην περίπτωση αυτή καθοριστικοί παράγοντες είναι, η γνώση και η εμπειρία στην εφαρμογή των διαδικασιών που απαιτούνται για την υλοποίηση των έργων, η γνώση του απαιτούμενου διοικητικού και νομοθετικού πλαισίου που διέπει αυτές τις διαδικασίες, η δυνατότητα και η ικανότητα εξασφάλισης χρηματοδότησης των έργων μέσω ιδιωτικών, δημόσιων ή πόρων προερχόμενων από τα ευρωπαϊκά ταμεία, η επάρκεια των φορέων στην οικοτεχνική υποδομή και ασφαλώς η γνώση και η εμπειρία στη διοίκηση έργων.

Στην τρίτη αυτή η προϋπόθεση επιτυχίας, θα ήθελα να επικεντρώσω στην συνέχεια την εισήγησή μου, σχολιάζοντας τους παράγοντες που την καθορίζουν, αυτούς που ανέφερα δηλαδή προηγουμένως, με την αποστολή και το αντικείμενο της εργασίας της ομάδας έργου που προίσταμαι . Δηλαδή της ομάδας υποστήριξης τελικών δικαιούχων όπως αναφέρθηκε προηγουμένως.

Αντικειμενικός σκοπός της ομάδας είναι η υποστήριξη φορέων, κυρίως μικρών Δήμων σε νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές της χώρας, οι οποίοι παρουσιάζουν αδυναμίες σε τεχνογνωσία, εξειδικευμένο προσωπικό και υποδομή, ώστε να υλοποιήσουν έγκαιρα και αποτελεσματικά αναπτυξιακά έργα σε τοπικό επίπεδο, τα οποία περιλαμβάνονται στα περιφερειακά, επιχειρησιακά προγράμματα του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, τα ΠΕΠ δηλαδή.

Το αντικείμενο των προσφερόμενων υπηρεσιών της ομάδας υποστήριξης, αφορά ουσιαστικά την υποβοήθηση των φορέων υλοποίησης των έργων που σήμερα αποκαλούνται τελικοί δικαιούχοι, αφενός να διεκπεραιώσουν με τον προβλεπόμενο τρόπο και έγκαιρα όλες τις εργασίες που πρέπει να γίνουν προκειμένου οι προτάσεις που σκοπεύουν να υλοποιήσουν, να επιτύχουν και την επιθυμητή χρηματοδότησή τους από εθνικούς ή κοινοτικούς πόρους.

Για την επίτευξη του έργου της, η ομάδα απαρτίζεται από έμπειρα και εξειδικευμένα στελέχη, την παρακολούθηση και υλοποίηση των δημοσίων έργων, μηχανικοί, αρχιτέκτονες, τοπογράφοι, περιβαλλοντολόγοι, οικονομολόγοι κλπ, ενώ είναι δυνατή η ενεργοποίηση και η αξιοποίηση και άλλου εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού εφόσον αυτό απαιτείται από τις ανάγκες ή τις ιδιαιτερότητες της κάθε περιοχής, κάθε φορέα.

Ανάμεσα στις υπηρεσίες που μπορεί να προσφέρει η ομάδα σε αυτούς τους φορείς έργων, που ανέφερα, είναι οι κοινότητες, δήμοι κλπ, περιλαμβάνουν υπηρεσίες όπως, ο συντονισμός των ενεργειών, η συμβουλευτική υποστήριξη σε τεχνικής φύσεως θέματα, υποστήριξη στην προετοιμασία των μελετών, δηλαδή οδηγίες για την σύνταξη προσκλήσεων εκδήλωσης ενδιαφέροντος, τεχνική περιγραφή απαιτήσεων μιας μελέτης, οδηγίες για την σύνταξη ειδικής συγγραφής υποχρεώσεων κλπ, καθώς επίσης η αξιολόγηση των φακέλων εκδήλωσης ενδιαφέροντας, αυτών που υποβάλλονται για την υλοποίηση των έργων δηλαδή. Ο έλεγχος των σταδίων εκπόνησης των μελετών, η υποστήριξη στην έκδοση αδειοδοτήσεων, οι διαδικασίες ολοκλήρωσης έργων κλπ.

Θα σημειώσω ότι η ομάδα λειτουργεί επιχειρησιακά από το τέλος Μαίου του 2002. Δραστηριοποιείται ήδη στην περιοχή του βορείου και του νοτίου Αιγαίου. Έχει αναλάβει την υποστήριξη 40 περίπου έργων που αντιστοιχούν σε 19 περίπου φορείς και από το ερχόμενο Σεπτέμβριο, το φθινόπωρο δηλαδή προγραμματίζεται η επέκταση της υποστηρικτικής της δραστηριότητας και σε ορεινές περιοχές της χώρας. Μία περιοχή στόχος της οποίας είναι και η Ήπειρος.

Η ομάδα εδρεύει στην Αθήνα και τα στελέχη της φεύγουν σε αποστολές για την υποστήριξη των φορέων, ανάλογα με τις ανάγκες που παρουσιάζονται, την ζήτηση την οποία υπάρχει και το πλαίσιο ενός συγκεκριμένου προγράμματος. Ευχαριστώ πάρα πολύ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Να ευχαριστήσουμε και τον κύριο Τάκη Μακρυγιάννη και να ευχαριστήσω και τους τρεις ομιλητές. Περνάμε στις παρεμβάσεις. Η ημερίδα μας περνάει στις παρεμβάσεις τώρα και θα καλέσω έναν-έναν στο Βήμα να μιλήσουν όσοι από σας δήλωσαν ότι θέλουν να παρέμβουν σ’ αυτήν την ημερίδα. Και καλώ πρώτο τον Πρόεδρο του Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού, τον κύριο Γιάννη Χάϊδο.

Γ.ΧΑΪΔΟΣ: Κύριε Υπουργέ, κύριε Βουλευτά, κύριοι εκπρόσωποι της ομάδας έργων Νήσων Αιγαίου και Ορεινών Όγκων, κύριοι εκπρόσωποι των μέσων μαζικής ενημέρωσης, κύριε Πρόεδρε του Συλλόγου Κωστηλάτας, κυρίες και κύριοι, σας καλωσορίζουμε στο χωριό μας, σε αυτό το χωριό το κατεξοχήν κτηνοτροφικό.

Όπως ξέρετε οι καταπράσινες βουνοπλαγιές τρέφουν 17.500 γιδοπρόβατα που απασχολούν γύρω στους 115 με 120 οικογένειες. Είναι κατεξοχήν κτηνοτροφικό χωριό στην περιφέρειά μας, ίσως και σε ολόκληρη την Ελλάδα. Τα προβλήματα της κτηνοτροφίας στην περιοχή μας είναι πολλά. Με λίγα λόγια η διαβίωση των κτηνοτρόφων στις ορεινές βουνοκορφές είναι πρωτογενής.

Να ξεκινήσουμε από το οδικό δίκτυο που αρχίζει από το Αθαμάνιο και τελειώνει στις βουνοκορφές της Κωστηλάτας και συμπεριλαμβάνει φυσικά και το χωριό μας. Η κατάσταση του οδικού δικτύου είναι απαράδεκτη. Νομίζω ότι διαπιστώσατε την κατάστασή της. Η υποδομή στα βοσκοτόπια είναι ελλιπής μέχρι υποτυπώδης. Υποσχέσεις πάντα μας δίνουν, αλλά έργα εκτελούνται πολύ αργά.

Τα τελευταία χρόνια έχουν σταματήσει οι χρηματοδοτήσεις για τους βοσκότοπους. Οι επιδοτήσεις στους κτηνοτρόφους καθυστερούν σημαντικά. Για τους νέους αγρότες όλο και δυσκολεύουν τα κριτήρια ένταξης. Στο χωριό μας παρά την παρουσία πολλών νέων στην κτηνοτροφία, η ανάπτυξη καθυστερεί σημαντικά.

Η πρότασή μας είναι η αξιοποίηση των βοσκοτόπων, να περάσει μέσα από τους φορείς του χωριού σε συνεργασία πάντοτε με το Υπουργείο Γεωργίας. Δρόμοι, στέγαστρα, σπίτια, ποτίστρες, εγκαταστάσεις, ψυγεία για την εξασφάλιση των προϊόντων των κτηνοτρόφων τους θερινούς μήνες που παραμένουν στα βοσκοτόπια της Κωστηλάτας.

Η κτηνοτροφία μέχρι σήμερα όπως όλοι γνωρίζουμε, ακολουθεί την παραδοσιακή εκμετάλλευση στο χωριό μας. Οι εκτάσεις ανήκουν σε πολλούς φορείς. Ανήκουν στην κοινότητα, στον συνεταιρισμό Κωστηλάτας και σε ιδιώτες. Ζητάμε τον δρόμο Θεοδώριανα-Μελισσουργούς να είναι ένα έργο που το ζητάνε οι κτηνοτρόφοι και ζητάμε και η διπλανή κοινότητα, οι διπλανοί κτηνοτρόφοι της περιοχής των Μελισσουργών. Είναι ένα έργο το οποίο έχει σταματήσει και το οποίο νομίζω θα έλυνε πολλά προβλήματα γύρω από το θέμα της κτηνοτροφία, η σύνδεση του δρόμου Θεοδώριανα-Μελισσουργούς.

Θα ήθελα να ευχαριστήσω την πρωτοβουλία που για πρώτη φορά στο χωριό μας ήρθε Υπουργός Γεωργίας. Να τον ευχαριστήσουμε πάρα πολύ και σε όλους όσους συντέλεσαν γι αυτή την συνεργασία, γι αυτή την εκδήλωση και πιστεύω ότι τα προβλήματα των κτηνοτρόφων και σε συνεργασία πάντοτε με το Υπουργείο Γεωργίας θα λυθούν και θα είναι μια καλύτερη μέρα για τους αυριανούς νέους κτηνοτρόφους, που όπως ξέρετε είναι πάρα πολλοί στο χωριό μας.

Και όπως ξέρετε είναι νέος κόσμος, οι συνθήκες όπως είπαμε, διαβίωσης είναι πολύ σκληρές. Είναι μέσα στις μπόρες, είναι μέσα στις καταιγίδες, είναι κόσμος-νέοι οι οποίοι ακόμη δεν μπορούν ούτε οικογένεια να αποκτήσουν. Γιατί ο νέος κόσμος, οι νέες οι γυναίκες δεν πηγαίνουν σήμερα, όταν δεν υπάρχει υποδομή να καθίσουν στην Κωστηλάτα γύρω από τις πέτρες που μέναμε εμείς ή κάτω από το νάυλον. Ας χρησιμοποιήσω το λόγο, από το θερμοκήπιο με λίγα λόγια. Πρέπει να γίνουν σωστές παρεμβάσεις, να μπουν τα θεμέλια και όλοι μαζί να μπορέσουμε να κάνουμε κάτι για το χωριό μας. Σας ευχαριστώ. 

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Να ευχαριστήσουμε τον Πρόεδρο του Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού, τον κύριο Χάϊδο. Να καλέσω τον επόμενο κύριο που θα κάνει παρέμβαση και είναι ο Πρόεδρος της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Άρτας Φιλιππιάδος ο κύριος Θεόδωρος Χρακλιάς.

Θ.ΧΑΡΑΚΛΙΑΣ: Κυρίες και κύριοι καλησπέρα σας. Χαιρετίζω κι εγώ με την σειρά μου αυτή την ωραία εκδήλωση στα όμορφα Θεοδώριανα και καλωσορίζω και τους εκλεκτούς καλεσμένους, τον κύριο Υπουργό, τον κύριο Μακρυγιάννη. Δεν θα επεκταθώ σε πολλά γιατί ήδη έχω καλυφθεί τόσο από τον κύριο Υφυπουργό, τόσο από τον κύριο Κοσσυβάκη, από τον κύριο Μακρυγιάννη και από τον Πρόεδρο του Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού που προηγουμένως μίλησε.

Εγώ θα πω επιγραμματικά λίγα. Ο νομός Άρτας έχει 280.000 πρόβατα, αιγοπρόβατα, 2.800 εκτρεφόμενες αγελάδες, 3.800 χοιρινά, χοιρομητέρες εννοώ δηλαδή και 11.000.000 πτηνά τα οποία προορίζονται για κρεατοπαραγωγή. Μια μεγάλη μερίδα σ’ αυτόν τον αριθμό έχουν τα Θεοδώριανα. Είναι 122 οικογένειες όπως τις έχω καταγραμμένες στην Ένωση Συνεταιρισμών. Οι οποίοι απασχολούνται αποκλειστικά με την κτηνοτροφία και οι περισσότερες από αυτές, να μην πω όλες είναι μετακινούμενες οικογένειες, γιατί εδώ η περιοχή δεν έχει την κατάλληλη υποδομή για να μπορούν να παραμείνουν όλο το χρόνο.

Εκτρέφονται 16.400 πρόβατα και 1.270 γίδια. Ο αριθμός αυτός είναι που παίρνουν και τις επιδοτήσεις οι χωριανοί σας εδώ. Τώρα θα πω για τους νέους αγρότες. Φυσικά στο νομό, όλο το νομό Άρτας έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα 575 στο πρόγραμμα νέων αγροτών. Και 45 περίπου είναι στα Θεοδώριανα. Για να ενταχθεί σήμερα στο πρόγραμμα νέων αγροτών έχει κάποιες προϋποθέσεις. Οι προϋποθέσεις αυτές όμως κάθε μέρα γίνονται και πιο αυστηρές.

Στην Άρτα, στον νομό Άρτας γενικά και στα Θεοδώριανα και σε όλο τον ορεινό όγκο δεν υπάρχουν τσιφλικάδες και άνθρωποι που έχουν μεγάλο γεωργικό κλήρο. Όλα να τα πω όπως το ξέρουμε εδώ πέρα «πετσούγια» ή αναβαθμίσεις ή μικρά κτηματάκια είναι. Επομένως δεν έχει και κανένας μεγάλο γεωργικό κλήρο για να πληροί ακριβώς τις προϋποθέσεις αυτές. Με τα λίγα πράγματα τα οποία μπορεί να πάρει από τον πατέρα του ή από κάποιον συγγενή του, εντάξει να ενταχθεί αλλά δεν φτάνει κι αυτό μόνο για να έχει μια βιώσιμη μονάδα και να μπορέσει να ζήσει ικανοποιητικά.

Τι θέλω να πω με αυτό; Τα κριτήρια για να ενταχθεί ένας νέος αγρότης ειδικά στους ορεινούς όγκους πρέπει να είναι πιο εδαφικά και να είναι και πιο προσοδοφόρα για τον κτηνοτρόφο. Και ένας αγρότης στα Θεοδώριανα, κτηνοτρόφος στα Θεοδώριανα, νέος αγρότης δεν έχει μπει. Σίγουρα ή θα μείνει με τον πατέρα του, που έχει κι αυτός ένα μικρό σπιτάκι ή θα αναγκαστεί να πάει να μείνει στην Άρτα.

Να δοθεί ένα κίνητρο τέτοιο ούτως ώστε να μπορεί να πιάσει αυτός σπίτι, να μην πω άτοκο, ένα δάνειο από κάποια τράπεζα, να πω με συμβολικό επιτόκιο. Να μπορέσει κι αυτός να φτιάξει την κατάντια του. Και στα σχέδια βελτίωσης μετά που θα κάνει, δεν φτάνουν δηλαδή τα 8-9 εκατομμύρια που θα πάρει για να κάνει την υποδομή του. Το σχέδιο βελτίωσης που θα πάρει για να κάνει την υποδομή, τον στάβλο, το αρμεχτήριο κλπ, να είναι σε μεγάλο ποσοστό επιδότησης.

Εμείς εδώ στην Άρτα και στην Ήπειρο γενικά, το ποσοστό επιδότησης είναι από 40% έως 50%. Υπάρχουν περιοχές όπως στη Θράκη, την Μακεδονία, τα συνοριακά μέρη που οι επιδοτήσεις φτάνουν και το 65%. Εμείς ζητάμε να ενταχθούμε και σαν και όλη η Ήπειρος φυσικά, όχι μόνο η Άρτα, ο νομός, όλη η Ήπειρος σε αυτό το ποσοστό επιδότησης. Με αυτό το ποσοστό επιδότησης θα μπορέσουμε να προσελκύσουμε πολλούς νέους που να ασχοληθούν με την κτηνοτροφία και την γεωργία.

Άλλο ένα που θέλω να πω είναι πώς μπορεί ένας κτηνοτρόφος να μπει από την Άρτα ή από τον κάμπο στα Θεοδώριανα. Είναι τόσο πολύ δύσκολο, ειδικά τους μήνες τους χειμερινούς και τους εαρινούς γιατί τότε πέφτουν και τα πολλά τα χιόνια, δεν μπορεί κανένας ν’ ανέβει. Δεν είναι δρόμος αυτός όπως είδαμε όλοι.

Και όλο το οδικό δίκτυο του ορεινού όγκου μέχρι την Κωστηλάτα, γιατί έχω πάει και προς τα εκεί, δεν είναι κατάλληλος, δεν μπορεί να ανεβεί κάποιος εκεί επάνω. Δηλαδή, για να αξιοποιήσουμε όλο τον ορεινό όγκο, χρειάζονται έργα υποδομής, ειδικά δρόμοι. Και άλλο ένα θέλω να επεκταθώ, οι βοσκότοποι. Τα τελευταία χρόνια όπως αναφέρθηκε και ο Πρόεδρος του Συνεταιρισμού, τα έργα βελτίωσης βοσκοτόπων έχουν μηδενιστεί ή να μην πω, δεν έχουν γίνει καθόλου.

Πρέπει τα έργα αυτά να αυξηθούν, να δοθούν αρκετές πιστώσεις γιατί και οι δρόμοι προσπέλασης μπορεί να γίνουν και τα στέγαστρα πρέπει να γίνουν και οι ποτίσεις πρέπει να γίνουν και η βελτίωση των πεδινών εκτάσεων, όσες είναι οι πεδινές εκτάσεις που μπορούν να προσφέρουν βοσκή, να βελτιωθούν, να λιπανθούν, να γίνουν.

Άλλο ένα να πω και να κλείσω. Στην ορεινή εδώ περιοχή υπάρχουν όπως είπα μικρά κομματάκια γης τα οποία δεν ποτίζονται. Υπάρχουν με τα προγράμματα της ξηρασίας που εφαρμοζόταν και πρέπει να εφαρμόζονται ακόμα, πρέπει να δοθεί ειδική πίστωση γι αυτά, ούτως ώστε να γίνουν οι αύλακες αυτοί, τα τσιμεντένια όπως τα λέμε αυλάκια, για να μπορούν να αρδεύονται και αυτές οι περιοχές και να καλλιεργούνται και να μην μένουν ακαλλιέργητες.

Και το τελευταίο, η πεστροφοκαλλιέργεια στην περιοχή ενδείκνυται και πρέπει να βελτιωθεί, αλλά το ποσοστό επιδότησης να είναι πολύ μεγαλύτερο, όχι το 40% με 45%. Ευχαριστώ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Να ευχαριστήσουμε τον Πρόεδρο της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Άρτας Φιλιππιάδος, κύριο Θεόδωρο Χρακλιά και να καλέσω τον επόμενο κύριο ο οποίος θα κάνει παρέμβαση και είναι ο Πρόεδρος του Συλλόγου «Η Ορεινή», κύριος Κωνσταντίνος Γιώτης.

Κ.ΓΙΩΤΗΣ: Κύριε Υπουργέ, κύριε Βουλευτά, φίλοι και φίλες, αγαπητοί συγχωριανοί, θα μου επιτρέψετε να κάνω μία παρατήρηση η οποία διαφοροποιείται από την κλασική ανάλυση που συνηθίζεται ως τώρα για τους ορεινούς όγκους.

Πριν από μόλις 30 χρόνια οι παλιότεροι χρειαζόντουσαν περίπου 2 μέρες να κατέβουν στην Άρτα, στα χειμαδιά ή και ακόμα και περισσότερο για να πάνε σε μακρύτερα χειμαδιά όπως στο Αγρίνιο και στο Μεσολόγγι. Σήμερα η πρόσβαση είναι πολύ πιο εύκολη, μόλις 1 και μισή ώρα για την Άρτα, ενώ για τους βοσκότοπους δεν χρειάζεται ο νέος αγρότης παρά να καβαλήσει το αυτοκίνητό του και σε μισή ώρα βρεθεί εκεί, την στιγμή που ο πατέρας του και ο παππούς του χρειαζότανε 3 και 4 ώρες. Γιατί ξεκινάω έτσι, γιατί τα λέω αυτά; Γιατί παρά την βελτίωση των υποδομών, το δημογραφικό πρόβλημα, το πρόβλημα της συρρίκνωσης του αγροτικού και κτηνοτροφικού πληθυσμού στους ορεινούς όγκους παραμένει. Άρα δεν είναι μόνο θέμα υποδομών.

Και θα μου επιτρέψετε να πω ότι είναι ένα βαθύτερα πολιτισμικό θέμα. Έχει σχέση με νοοτροπίες και κουλτούρα και είναι κάτι που δεν αντιμετωπίζεται δυστυχώς από κανένα πλάνο. Τα πλάνα καλώς είναι για να γίνονται, να σχεδιάζονται, αλλά κατά κανόνα δεν υλοποιούνται στο 100%. Κλείνοντας με αυτή την παρατήρηση και προσπαθώντας να εστιάσω στο θέμα της σημερινής εκδήλωσης, με τον τίτλο «Βιωσιμότητα και Ορεινοί  Όγκοι» προβληματίστηκα λιγάκι στη λέξη «βιωσιμότητα».

Αυτό που κατάφερα κωδικοποιημένα να συντάξω είναι ότι, τουλάχιστον για μένα, εγώ τουλάχιστον καταλαβαίνω ότι με τον όρο βιωσιμότητα θεωρώ μια ελάχιστη ομάδα ανθρώπων, ένα ελάχιστο ανθρώπινο δυναμικό που μπορεί να παραμείνει σε έναν τόπο ούτως ώστε να συνεχίζεται με απλά λόγια η ζωή ή με επιστημονική ανάλυση η αειφορία όπως συνηθίζεται να λέγεται.

Συνεπώς, βιωσιμότητα είναι αυτό και οι αναλύσεις οι πολιτικές και επιστημονικές και τεχνοκρατικές αναλύσεις σήμερα, θέτουν ως προϋπόθεση αυτής της βιωσιμότητας την ανάπτυξη. Αλλά αναρωτιέμαι τι είδους ανάπτυξη. Εδώ βέβαια χωράει πολύ νερό και πολύ μεγάλη ανάλυση. Από διαφορετική σκοπιά ο καθένας μπορεί να προσεγγίσει τον όρο «ανάπτυξη».

Θα σταθώ μόνο, δεν υπάρχει όπως καταλαβαίνετε και ο χρόνος, θα σταθώ μόνο πώς εννοείται η ανάπτυξη και πώς υλοποιείται κατά κάποιο τρόπο στην περιοχή μας. Ακούσαμε από τον κύριο Υπουργό και από τον κύριο Βουλευτή να μιλάνε για παραγωγικά σχέδια, αλλά δεν ακούσαμε καμία λέξη, κανένα σχόλιο για την ανάπτυξη που εφαρμόζει η κοινότητά μας σε αυτό τον τόπο. Δυστυχώς για μας τους ορεινούς η ανάπτυξη αυτή έχει ταυτιστεί με την κατασκευή τεσσάρων εθελοντικών έργων σε όλη την …….λεκάνη των Θεοδωριάνων.

Και εξηγούμαι, γιατί προηγουμένως είπα ότι υπάρχει μια μεγάλη αντίφαση, ένα σχήμα οξύμωρο σε αυτό το είδος ανάπτυξης. Όπως όλοι θα γνωρίζετε, το συγκριτικό πλεονέκτημα της περιοχής μας είναι τα νερά. Είναι εκείνος ο φυσικός πόρος που μας διαφοροποιεί από πάρα πολλές κοινότητες, είναι θα έλεγα με άλλα λόγια ένα χάρισμα της φύσης ή ένα θεϊκό χάρισμα που έχουμε την τύχη να απολαμβάνουμε εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Η αντίφαση ποια είναι; Ότι εμείς καλούμαστε να υλοποιήσουμε ως Θεοδωριανίτες μια ανάπτυξη που περνάει μέσα από τις υποδομές, τουριστικές υποδομές, από καταλύματα, από τουρισμό που θα έρθουν εδώ, για να βρουν τι; Μήπως αυτόν τον φυσικό πλούτο, αυτά τα πανέμορφα νερά σωληνωμένα και εξαφανισμένα από προσώπου γης; Λοιπόν, τέτοιου είδους ανάπτυξη για μας δεν έχει κανένα νόημα και κανένα πρακτικό όφελος για την περιοχή μας, ούτε οικονομικό, ούτε πόσο μάλλον αισθητικό.

Άρα, θα πρέπει να δούμε τα πράγματα εξ αρχής, να προσδιορίσουμε καταρχάς τι είδους ανάπτυξη θέλουμε και μετά να προχωρήσουμε στην υλοποίηση οποιουδήποτε σχεδίου. Αυτό που συνέβη εδώ είναι ότι βάλαμε  το κάρο να σέρνει τα βόδια. Είμαι ικανοποιημένος εν μέρει γιατί ασκώντας μια προληπτική πολιτική, με την ίδρυση του Συλλόγου πριν από 3 χρόνια, καταφέραμε να σταματήσουμε ένα έργο που κατά την γνώμη μας θα είχε εγκληματικές συνέπειες στο περιβάλλον.

Σας λέω μόνο το εξής, σας δίνω μόνο μια εικόνα και με αυτό κλείνω. 2002 φανταστείτε τις μπουλντόζες, τη στέρνα, να οργώνουν Σαμαντά, Πετρίτσα, Ασπρηγούρα, Καπαρέλι , φορτηγά να περνάνε, βαρέλια με λάδια για να συντελέσουν σε μία ανάπτυξη η οποία θα είχε τις αρνητικότερες επιπτώσεις στο περιβάλλον και από την άλλη κανέναν οικονομικό όφελος για την μικρή μας κοινότητα. Αυτά και σας ευχαριστώ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Να ευχαριστήσουμε τον Πρόεδρο του Συλλόγου Ορεινή, κύριο Κωνσταντίνο Γιώτη και να καλέσω στο Βήμα για παρέμβαση τον γεωπόνο και μέλος της Περιφερειακής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ …….κύριο Χρήστο Λαλάκο.

Χ.ΛΑΛΑΚΟΣ: Ευχαριστώ. Θα ήθελα να κάνω την παρέμβασή μου περισσότερο με την ιδιότητα του γεωπόνου. Θα έλεγα λοιπόν ότι, επειδή άκουσα προηγουμένως τις παρεμβάσεις ιδιαιτέρων των πολιτικών και του Υπουργού, αλλά και του Βουλευτή της Άρτας, θα ήθελα με την παρέμβασή μου σε δύο σημεία να επικεντρωθώ.

Πρώτον, ότι έχουν και οι ίδιοι μέσα από τον πολιτικό σχεδιασμό του Υπουργείου, αλλά και του συντρόφου Βουλευτή μέσα από την παρέμβασή του που μας ανέφερε, εντοπίσει τις αδυναμίες του συστήματος στο να κρατήσουν δηλαδή τους ανθρώπους στον τόπο και να κάνουν δραστηριότητες στον τομέα τον γεωργικό οι νέοι άνθρωποι.

Θα έλεγα λοιπόν ότι έχει καταγραφεί και μέσα από την Ε.Ε. αλλά και μέσα από τα προγράμματα τα οποία προσπαθούν να υλοποιηθούν μέσα από το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, έχει καταγραφεί η αδυναμία ο αγρότης ή ο κτηνοτρόφος ας πούμε για την περιοχή, να μπορεί να ασχολείται και με άλλες δραστηριότητες εκτός από την κατά κύρια δραστηριότητα της κτηνοτροφίας.

Πιστεύω λοιπόν ότι, σε όλο αυτόν τον όγκο, όπως ανεβήκαμε σήμερα προς το χωριό, προς τα Θεοδώριανα, από την ημιορεινή Άρτα που παράγει ένα προϊόν το οποίο νομίζω ότι έχει πιστοποιηθεί ως προϊόν ονομασίας προέλευσης που είναι η ελιά Άρτας, μέχρι όλα τα προϊόντα που παράγονται από όλες τις κοινότητες και τους παραγωγούς μέχρι το χωριό μας εδώ που είμαστε στα Θεοδώριανα, πιστεύω ότι πρέπει μέσα από μια καινούρια παραγωγική φιλοσοφία το ότι παράγουμε όχι για να παράγουμε ποσότητες, αλλά παράγουμε για να παράγουμε προϊόντα πιστοποιημένα και είτε λέγονται πλέον βιολογικά που είναι ένα εξειδικευμένο προϊόν. Δεν είναι η στιγμή να το αναλύσουμε, αλλά είτε ως προϊόντα με ονομασία προέλευσης να μπορούν να διοχετευθούν στην αγορά. Πρώτα στην τοπική αγορά, δεύτερα περιφερειακά, ας θεωρήσουμε και την Άρτα ως ένα απόμακρο κέντρο. Αργότερα στην περιφέρεια, αλλά μετά στα δίκτυα διανομής, κάποια προϊόντα τα οποία θα έχουν ονομασία προέλευσης και θα είναι προϊόντα της περιοχής τα οποία δεν υπάρχουν σε άλλες, ή τουλάχιστον δεν έχουν πιστοποιηθεί.

Θα έλεγα λοιπόν ότι ένας ταξιδιώτης, ένας τουρίστας που θέλει να έρθει στην περιοχή για να θαυμάσει το φυσικό πλούτο, αυτόν που τον βλέπουν αυτοί που έρχονται και κάποιοι ντόπιοι θεωρούν ότι είναι κάτι δεδομένο, που δεν είναι δεδομένο για άλλες περιοχές, θα έλεγα ότι θα μπορούν να βρουν αυτά τα προϊόντα που θα χαρακτηρίζουν την περιοχή από την ομορφιά, την καθαρότητα και που θα παίρνουν μαζί τους και τις αναμνήσεις, εκτός από τις φωτογραφίες και τα προϊόντα αυτά και θα δίνουν εισοδήματα στους νέους παραγωγούς.

Θα έλεγα ότι από τα προγράμματα που ανέλυσαν και οι ομιλητές, οι εισηγητές πιστεύω ότι θα υπάρχει μια ανταπόκριση του κόσμου, αλλάζοντας την φιλοσοφία στον τρόπο παραγωγής. Εδώ θα ήθελα σταματώντας, μέσα σε ένα λεπτό να πω ότι, πρέπει κάποια στιγμή να συνδεθεί η γνώση, αυτό που ανέφερε και ο Υπουργός, που έχει να κάνει με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, το ΤΕΙ Ηπείρου που έχει τόσα τμήματα στην Άρτα ιδιαίτερα που ασχολούνται με την κτηνοτροφία και τα προϊόντα φυτικής παραγωγής, να συνδεθούν μαζί με τους τεχνολόγους και τους γεωπόνους εκπαιδεύοντας τους νέους αγρότες και τους κτηνοτρόφους και τους παραγωγούς προϊόντων φυτικής προέλευσης.

Να μπορέσουν να περάσουν την τεχνογνωσία μαζί με τις ομάδες υποστήριξης μέσα από τις διαχειριστικές αρχές των καινούριων προγραμμάτων, ώστε να μπορέσει ο παραγωγός είτε κτηνοτροφικών προϊόντων φυτικής παραγωγής, να μπορέσει να πιστέψει ότι αυτά τα προϊόντα μπορεί να φτάσουν και σε άλλους καταναλωτές και να του δώσουν και εισόδημα πρόσθετο, ώστε να μπορέσει δημιουργώντας αυτές τις προϋποθέσεις να φτιάξει και την οικογένεια που είπε πριν και ο Υπουργός και από έρευνες που έχει καταγραφεί ότι πλέον το πρόβλημα δεν είναι το αν υπάρχει εισόδημα στον κτηνοτρόφο πλέον, αλλά μπορεί να δημιουργήσει μια βιώσιμη, να έχει έναν τρόπο ζωής που να μπορούν να του δίνουν προοπτικές ανάπτυξης και οικογένειας. Τα παιδιά να μπορέσουν να μορφωθούν και να παράγουν.

Νομίζω ότι έφαγα πολύ χρόνο. Δεν μπορώ με άλλο τρόπο να παρέμβω. Νομίζω ότι είναι μια καλή αρχή αυτή που γίνεται και ιδιαίτερα στο χωριό σας, αλλά και στις άλλες παρεμβάσεις του Ορεινού Αύγουστου. Νομίζω ότι παρεμβαίνουμε, εκτός από τα πανηγύρια που είναι απαραίτητα για την διασκέδαση και στα ορεινά χωριά ιδιαίτερα αυτή την εποχή, νομίζω ότι αρχίζει να γίνεται κουβέντα πλέον για την ανάπτυξη των περιοχών αυτών με ήπιο τρόπο και με εναλλακτικούς τρόπους τουρισμού, είτε παρεμβάσεων στον τρόπο παραγωγής.

Θα ήθελα κλείνοντας να δώσω συγχαρητήρια στους διοργανωτές και να ευχαριστήσω και τους εισηγητές που πήραν το λόγο και παρενέβησαν τόσο καλά, όσο να μπορέσουμε κι εμείς να παρέμβουμε με αυτό τον τρόπο. Σας ευχαριστώ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Να ευχαριστήσουμε τον κύριο Λαλάκο και να καλέσω για την επόμενη παρέμβαση στο Βήμα τον Τελωνιακό και Νομαρχιακό Σύμβουλο Άρτας, κύριο Κωνσταντίνο Φώτη.

Κ.ΦΩΤΗΣ: Σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Και μόνο που Υπουργός Γεωργίας, Βουλευτής του Νομού μας, δηλαδή η Κυβέρνηση και με ειδικούς είναι στα Θεοδώριανα σημαίνει πολλά. Σημαίνει ότι η Κυβέρνηση, ότι η πολιτεία είναι κοντά στον αγρότη, είναι κοντά στον πολίτη, είναι κοντά στα προβλήματά του.

Φίλες και φίλοι, αγαπητοί συμπατριώτες, ως Νομαρχιακός Σύμβουλος του νομού μας, αλλά και ως Τζουμερκιώτης θέλω να χαιρετίσω την σημερινή εκδήλωση και να συγχαρώ τους διοργανωτές της. Γιατί πιστεύω ότι τέτοιου είδους εκδηλώσεις συμβάλλουν αποφασιστικά και δημιουργικά στην προσπάθεια για την ανάπτυξη των ορεινών όγκων, των ορεινών περιοχών της χώρας μας και στην ποιοτική αναβάθμιση της ζωής των κατοίκων τους.

Πρέπει λοιπόν μέσα από τέτοιες εκδηλώσεις να αναδεικνύουμε την φυσική και πολιτιστική κληρονομιά των ορεινών όγκων. Ήμουν και θα είμαι πάντα αρωγός και μέσω της ιδιότητάς μου ως Νομαρχιακός Σύμβουλος, αλλά και ως πολίτης αυτής της περιοχής σε τέτοιου είδους πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του τόπου μας. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Να ευχαριστήσουμε και τον κύριο Κωνσταντίνο Φώτη και να καλέσω τώρα στο Βήμα, έχουν ολοκληρωθεί οι παρεμβάσεις, να καλέσω στο Βήμα τον Βουλευτή Άρτας κύριο Κοσσυβάκη.

Δ.ΚΟΣΣΥΒΑΚΗΣ: Ήθελα να κάνω κάποιες παρατηρήσεις, να απαντήσω σε κάποια θέματα που εθίγησαν από  αυτούς που παρενέβησαν. Καταρχήν ήθελα να κάνω μία τεχνική παρατήρηση στο φίλο τον Γιάννη τον Παπαγιάννη που είναι παλιός στο κουρμπέτι και στους τεχνικούς βέβαια ότι όλο αυτό το διάστημα που είμαστε εκεί, με τα φώτα είμαστε σαν σε ανάκριση και όχι μόνο αυτό, αλλά μας στερήσανε και την δυνατότητα να βλέπουμε τους Θεοδωριανίτες.

Για τα ζητήματα της βελτίωσης των βοσκοτόπων. Μπήκανε θέματα. Την πρόταση της οποίας σας μοίρασα, αλλά και στην εισήγησή μου πήγα ένα βήμα παραπέρα, για την οργάνωση ενός πρότυπου κτηνοτροφικού χωριού. Για την βελτίωση των βοσκοτόπων με τους συμβατικούς όρους του προγράμματος όπως μέχρι σήμερα εξελισσόταν με τις συγκεκριμένες επιλέξιμες δράσεις, από αύριο το πρωί καλώ τον Πρόεδρο της Κοινότητας να περάσει από το πολιτικό μου γραφείο στην Άρτα, να του δώσω το πρόγραμμα και για τα Θεοδώριανα και για τους Μελισσουργούς, τις όμορες κοινότητες.

Διασφαλίζεται ολοκληρωμένο πρόγραμμα βελτίωσης των βοσκοτόπων με ύψος προϋπολογισμού 100 εκατομμύρια για την κάθε κοινότητα και με ολοκληρωμένη μελέτη για να είναι επιλέξιμο. Γιατί τι μας λέει η εμπειρία; Μέσα από αυτά τα προγράμματα, μέχρι το 1999 που εξελίσσονταν στα πλαίσια του Β΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, γινόταν και έργα υποστήριξης, τείχη αντιστήριξης στις πλατείες των χωριών. Βεβαίως και στα χωριά υπάρχουν προβλήματα, στις οδοποιίες, μέσα στους οικισμούς. Αλλά ο στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη και η βελτίωση των βοσκοτόπων και η βελτίωση της ποιότητας ζωής των κτηνοτρόφων παραγωγών.

Και γι αυτό γίνεται ολοκληρωμένο πρόγραμμα και υπάρχουν αυτές οι δυνατότητες. Για το θέμα της οδοποιίας, μιλήσαμε πολύ ώρα για υποδομές και είμαστε στην πολύ δυσάρεστη θέση να ερχόμαστε στα Θεοδώριανα. Εγώ ήρθα τον Μάρτη ή τον Απρίλη αν δεν απατώμαι και πραγματικά έπαθα κατάθλιψη.

Θα καλέσω όλους σας, αλλά και τους φορείς της αυτοδιοίκησης να είναι πιο απαιτητικοί απέναντι στους θεσμούς οι οποίοι έχουν ευθύνη για τον αναπτυξιακό σχεδιασμό του νομού, έχουν ευθύνη θεσμική. Το 1997 με τον τότε Γενικό Γραμματέας της Περιφέρειας επισκέφθηκα τα Θεοδώριανα το καλοκαίρι και από το αποθεματικό του ΠΕΠ ΙΙ της Ηπείρου, εντάχθηκε έργο 150 εκατομμυρίων και γίνανε κάποια χιλιόμετρα δρόμο, τόσο στην περιοχή του Άνω Αθαμανέως στους Κορακάδες, όσο και απέναντι από την πλατεία του χωριού.

Ενόψει της διαμόρφωσης της πρότασης της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκηση Άρτας για το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, για το ΠΕΠ Ηπείρου, αλληλογράφησε με το Νομάρχη της Άρτας. Δεν αλληλογράφησε βεβαίως με τον Πρόεδρο του Νομαρχιακού Συμβουλίου που είναι και χωριανός σας.  Γιατί σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να υπάρχει επικοινωνία γραπτή. Γιατί είναι ορισμένα πράγματα που από ορισμένους ξεχνιόνται. Και μου απάντησε ότι στα πλαίσια της πρότασης της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης βεβαίως θα ενταχθεί και το οδικό δίκτυο Άνω Αθαμάνιο – Θεοδώριανα.

Η υπόσχεση αυτή αθετήθηκε. Όταν δε, επανήλθα μετά τον Μάρτιο με ερώτηση στη Βουλή και με παραστάσεις τόσο στον Υπουργό Εσωτερικών ΠΕΧΩΔΕ και στην περιφέρεια, για το θέμα της οδοποιίας των Θεοδωριάνων, υπήρξε μια γελοία δικαιολογία ότι ο δρόμος Αθαμάνια – Θεοδώριανα είναι κοινοτικός. Και αντέστρεψα ένα ερώτημα, επειδή υπήρχε μια πρόταση για ένα δρόμο από την Άνω Καλεντίρι στο μοναστήρι της Ρουβέλιστας, αρχικά με 2 δισεκατομμύρια και κατόπιν με 1 δις, αν ο δρόμος αυτός, Άνω Καλεντίρι-Ρουβέλιστας είναι εθνικός.

Επειδή τέλος πάντων υπάρχει ανεπάρκεια στον προγραμματισμό της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης της Άρτας, αναλαμβάνω σαν Βουλευτής και πιστεύω και με την συνεργασία του φίλου του Βαγγέλη του Αργύρη, να φέρουμε το θέμα στην Κυβέρνηση για να δώσει λύση. Και λύση να είστε σίγουροι ότι θα δοθεί. Θα είμαστε στο πλευρό σας και θα αντιμετωπίσουμε και αυτό το τόσο βασικό πρόβλημα γιατί το αξίζουν τα Θεοδώριανα.

Μπήκε από τον φίλο τον Ντίνο Γιώτη ένα ζήτημα σε σχέση με τα υδροηλεκτρικά έργα. Έχω την αίσθηση ότι εδώ δεν ήρθαμε για να ενισχύσουμε αντιθέσεις και διχασμούς. Εξάλλου η θέση μου είναι γνωστή. Αλλά να την επαναλάβω και πάλι με έμμεσο τρόπο. Όταν στην πρότασή μου καταθέτω, σαν βασικό έργο υποδομής για τους ορεινούς όγκους και για την ανάπτυξη των εναλλακτικών μορφών τουρισμού, ένα ορειβατικό καταφύγιο κατά μήκος του φαραγγιού της Γκούρας που θα φτάνει και θα δίνει πρόσβαση στους καταρράκτες των Θεοδωριάνων, προφανώς και δεν εννοώ ότι αυτό το καταφύγιο θα παρακολουθεί ένα σωληνωμένο ποτάμι.

Το περιβάλλον αξίζει προστασία, η βιώσιμη και αειφόρος ανάπτυξη απαιτεί αυτές τις προϋποθέσεις και νομίζω ότι τα ποτάμια στα Θεοδώριανα θα κυλάνε και τα επόμενα χρόνια και τους επόμενους αιώνες. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Να ευχαριστήσουμε τον κύριο Κοσσυβάκη και να καλέσω στο Βήμα για να κλείσει την ημερίδα, τον Υφυπουργό Γεωργίας κύριο Βαγγέλη Αργύρη. Κύριε Υπουργέ έχετε το λόγο.

Β.ΑΡΓΥΡΗΣ: Νομίζω ότι κρατάμε σε αναμονή τα παιδιά τα οποία θα μας προσφέρουν μια ωραία βραδιά. Θα κλείσω με μία παρέμβαση, διευκρινίζοντας ορισμένα πράγματα. Θα είναι  τηλεγραφική. Νομίζω ότι δεν θα μπορούσε κανείς να πει τίποτα παραπάνω, εάν διάβαζε την προσφώνηση στο φυλλάδιο του Ορεινού Αυγούστου, τα γραπτά του Αντώνη του Κοσσυβάκη. Και νομίζω ότι έχουμε ξεκαθαρίσει από την αρχή ότι κάτι που φαινόταν πολύ μακρινό, ότι όταν λέμε σήμερα ανάπτυξη, όλοι ξεκινάμε από μία αειφόρο ανάπτυξη. Και όταν μιλάμε για τους ορεινούς όγκους είναι απόλυτα προσδιορισμένο, είναι σαφές ότι μιλάμε για μία ανάπτυξη στα πλαίσια, με βασικό στόχο να σέβεται το περιβάλλον.

Άλλωστε δεν θα μπορούσαμε να μιλάμε για ανάπτυξη ορεινών όγκων εάν δεν είχαν αυτές τις προϋποθέσεις. Και δεν χρειάζεται πολλές φορές να μιλάμε για τα αυτονόητα. Το άλλο που θα ήθελα να πω είναι, ότι ειπώθηκε εδώ για ένα προϊόν που παράγεται εσείς, εδώ οι κτηνοτρόφοι της περιοχής. Και ο Πρόεδρος των Κτηνοτρόφων ήταν σεμνός. Και όταν τον άκουγα πραγματικά, πίστευα ότι θα ήταν πολύ πιο σκληρός στην κριτική του απέναντι στην Κυβέρνηση, σε όλους. Γιατί κάνει ένα δύσκολο επάγγελμα, ένα επάγγελμα που προσφέρει και έχει και απαιτήσεις.

Αλλά θα μπορούσαν όμως και οι ίδιοι οι κτηνοτρόφοι να ξεκινήσουν δειλά-δειλά να διαμορφώνουν συλλογικές δράσεις. Δεν είναι, αν θέλετε, δύσκολο σήμερα να πούμε ότι πρέπει να έχουμε μία ομάδα παραγωγών και κάτι που κάνετε όλοι μαζί, να ξεκινάτε με τα DATSUN ή με τα Jeep για να πάτε στην Κωστηλάτα, για να κάνετε αυτό που μπορείτε να το κάνετε με ένα όχημα, να το κάνετε 15 και 20 κάθε φορά.

Ούτε κάποια στιγμή όταν θα χρειαζόταν να έχετε μία ομαδική αν θέλετε κατάσταση πάνω στην Κωστηλάτα και υπάρχει το πρόγραμμα πλέον του κτηνοτροφικού πάρκου, όπου εκεί μπορούν να γίνουν δράσεις που δεν θα παρέμβουν στο περιβάλλον, αλλά θα εξυπηρετούν συλλογικά όλους αυτούς τους νέους ανθρώπους και τους νέους κτηνοτρόφους.

Και επίσης θα ήθελα να κάνω άλλη μία διευκρίνιση, γιατί το πρόγραμμα το 2^ο για τους νέους αγρότες είναι πιο δύσκολο από το 1^ο. Γιατί μόλις το 50% των νέων αγροτών έχει σήμερα παραγωγική δραστηριότητα. Το υπόλοιπο 50% ήταν μόνο γιατί ήταν άνεργος κάποιος και έπρεπε να κάνει κάτι καινούριο. Μόνο που όταν αυτός ο άνεργος περάσουν λίγα χρόνια και τελειώσουν τα χρήματα, τα πρώτα χρήματα που πήρε την πρώτη εγκατάσταση και επειδή οι τράπεζες πολύ εύκολα δίνουν τα δάνεια σε αυτούς τους νέους ανθρώπους, γιατί είναι η επιδότηση, θα είναι αύριο νέοι-χρεωμένοι στην Αγροτική Τράπεζα.

Προτιμώ λοιπόν να είναι πιο δύσκολο το πρόγραμμα και όσοι εντάσσονται σε αυτό το πρόγραμμα να είναι πράγματι νέοι παραγωγοί, όχι να είναι αύριο νέοι-άνεργοι και χρεωμένοι. Από κει και πέρα όμως όπου δημιουργούνται δυσκολίες θα πρέπει να δούμε και τις παρεμβάσεις που έκανε και ο Πρόεδρος της Ένωσης, να δούμε πού μπορεί να ελαχιστοποιήσουμε εκείνες τις περιπτώσεις που δυσκολεύουν τα πράγματα, γιατί πράγματι είναι γραφειοκρατικό και δύσκολο το πρόγραμμα για την ένταξή του, καθώς επίσης για πολλά από τις επιδοτήσεις.

Όμως να ξέρετε ένα πράγμα και το λέω προς τους κτηνοτρόφους. Οι επιδοτήσεις σήμερα έχουν μπει στο στόχαστρο και πρέπει οπωσδήποτε να πληρούν όλες τις προϋποθέσεις γιατί η χώρα μας έχει πάρα πολλούς καταλογισμούς από την μη τήρηση των κανόνων για τις επιδοτήσεις. Πρέπει να σας πω ότι ιδιαίτερα οι μεταφερόμενοι αντιμετωπίζουν προβλήματα αν δεν γίνουν όλοι αυτοί οι έλεγχοι οι οποίοι δεν προσδιορίζονται με εθνικές διατάξεις, αλλά προσδιορίζονται με κοινοτικές διατάξεις.

Γι αυτό θέλει πολύ μεγάλη προσοχή να μην χαθούν αυτά τα χρήματα για τους κτηνοτρόφους. Και επίσης, είναι πολύ θετικό ότι από την νέα περίοδο οι κτηνοτρόφοι θα έχουν σταθερή πριμοδότηση. Έχει φύγει το σύστημα από τις ελλειμματικές πληρωμές. Άρα λοιπόν η επιδότηση θα είναι σταθερή και θα ξεπεράσει τις 10.000 η επιλέξιμη, άρα θα είναι ένα πολύ σημαντικό εισόδημα για τον παραγωγό και δεν θα περιμένει κάθε φορά πόσο θα είναι αυτό. Και θα είναι μία η δόση που θα δίνεται εφάπαξ και δεν θα περιμένουμε σε 2 και σε 3 δόσεις για να δώσουμε τα χρήματα.

Για το προϊόν που το είπε και πριν ο Βουλευτής σας. Όταν εγώ έλεγα ότι πρέπει να γίνει μία μικρή τυροκομική μονάδα, πάντα εννοούσα ότι πρέπει να γίνει στα πλαίσια της συλλογικής δραστηριότητας. Για μας εδώ πέρα στην περιοχή, βασικός πυρήνας που συγκροτεί και διαμορφώνει την ανάπτυξη της κτηνοτροφίας είναι η ΔΩΔΩΝΗ, σαν κύριος και δορυφορικά και άλλες ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Μπορεί να γίνει αυτή η συλλογική τυροκομική μονάδα σαν δορυφόρος της ΔΩΔΩΝΗΣ ή μιας άλλης αν θέλετε μεγάλης βιομηχανίας, για να μπορεί να αξιοποιήσει το δίκτυο διακίνησης και το δίκτυο πωλήσεων που έχουνε αυτές οι μεγάλες επιχειρήσεις. Και επειδή η ΔΩΔΩΝΗ αυτό το εγχείρημα το έχει κάνει και με τον συνεταιρισμό των Φιλιατρών και με κάποιες άλλες δορυφορικές μικρές επιχειρήσεις, νομίζω ότι θα είναι πολύ αποτελεσματικό να γίνει αυτό.

Κλείνοντας θα ήθελα να πω ένα πράγμα. Υπάρχει ο σχεδιασμός και επαναλαμβάνω αυτό που είπα και στην αρχή. Υπάρχει ο σχεδιασμός, υπάρχου οι οικονομικοί πόροι. Θέλουμε δύο πράγματα. Θέλουμε τον ανθρώπινο παράγοντα, αλλά με μία διαφορά. Και θυμίζω στους μεγαλύτερους, τι ακριβώς συνέβαινε σε μία αγροτική, σε μία κτηνοτροφική οικογένεια;

Όταν καθόταν ο πατέρας με την μητέρα να συζητήσουν ή με την μάνα για να συζητήσουν για τα παιδιά, αν είχε δύο ή τρία παιδιά, έλεγε ότι το μεγάλο το παιδί κάπως καλό φαίνεται, τα παίρνει τα γράμματα, να το στείλουμε να μάθει γράμματα. Το δεύτερο δεν τα παίρνει πολύ τα γράμματα, αλλά μπορεί να μάθει μία τέχνη, να το στείλουμε κάπου. Και πήγαινε. Μα εκείνο το τρίτο ούτε γράμματα δεν έχει σκοπό να μάθει, ούτε τέχνη θέλει να μάθει, όλο εδώ γύρω φέρνει. Δεν πειράζει βρε γυναίκα έλεγε, να το αφήσουμε εδώ στο χωριό να ακολουθήσει την τέχνη την δική μας. Δεν γίνεται σήμερα αγρότης και κτηνοτρόφος με αυτόν που περισσεύει στο χωριό. Οι νέες συνθήκες απαιτούν τον καλύτερο που μπορεί να μείνει στο χωριό.

Γι αυτό μιλάμε για μία πολυλειτουργική γεωργία. Μιλάμε για μία γεωργία η οποία θα ξεκινάει όχι μόνο από το άρμεγμα, αλλά να καταλήγει στο τελικό προϊόν. Γιατί δεν αποφασίζει πλέον η βιομηχανία για τα τρόφιμα, όπως αποφάσιζε παλιότερα. Αποφασίζει ο καταναλωτής. Ο καταναλωτής λοιπόν που πληρώνει έχει απαιτήσεις.

Και οι απαιτήσεις του λένε ότι θέλει να ξέρει ένα πράγμα, πρώτον, από πού παράγεται το προϊόν. Δεύτερον, τι περιέχει και ακόμα και το τρίτο, ότι αυτό να πιστοποιείται ότι είναι ασφαλές και μπορεί να το τρώει άφοβα και να είναι δηλαδή, να πληροί όλες τους κανόνες τις υγιεινής και της ασφάλειας των τροφίμων. Αυτός που θα καταφέρει να κάνει ένα τέτοιο προϊόν, θα έχει μέλλον στην νέα γεωργία η οποία διαμορφώνεται.

Εάν περιμένουμε μόνο με τον παραδοσιακό τρόπο να πούμε ότι αυτό που παράγουμε είναι και το καλύτερο, είναι σαν να είναι ένας στα Θεοδώριανα και να μην χρειάζεται, όποιον και να ρωτήσεις να τον ξέρει. Αν φύγει όμως και πάει στην Αθήνα, είναι σίγουρο ότι δεν τον ξέρει κανείς. Έτσι είναι και με τα προϊόντα. Πρέπει λοιπόν να έχουν την σφραγίδα τους, πρέπει να έχουν το δικό τους διαβατήριο, να μπορούν να πηγαίνουν γρήγορα και να πηγαίνουν εύκολο στο πιάτο του καταναλωτή και να εγγυώνται ότι πράγματι είναι υγιεινά.

Άρα λοιπόν πάνω απ’ όλα χρειάζεται αλλαγή νοοτροπίας. Με αυτήν παλεύουμε, αυτή είναι ο εχθρός μας. Αν καταφέρουμε να σπάσουμε αυτή την νοοτροπία, τότε είναι σίγουρο ότι θα είναι διαφορετικά τα πράγματα. Οι προϋποθέσεις υπάρχουν, άρα λοιπόν ας σταματήσει η γκρίνια, ας σταματήσει η μιζέρια. Ναι η κριτική, σκληρή κριτική, αλλά παράλληλα να κάνουμε αυτό που είχαν πει και κάποιοι άλλοι παλιότερα. Μην κοιτάς τι έκανε η πατρίδα για σένα, αλλά κοίτα κάποια φορά και συ τι κάνεις για την πατρίδα. Ευχαριστώ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Να ευχαριστήσουμε τον Υφυπουργό Γεωργίας, κύριο Βαγγέλη Αργύρη. Κάπου εδώ ολοκληρώθηκε, ίσως για πολλούς από σας το χορευτικό μέρος της βραδιάς. Να ευχαριστήσουμε τους εισηγητές μας, οι οποίοι ομιλητές μας δεν θα φύγουν με άδεια χέρια σήμερα από αυτήν εδώ την ημερίδα. Καλώ τον Πρόεδρο του Συλλόγου Θεοδωριανιτών Άρτας, τον κύριο Σωτήρη Γκορόγια που θα τους τιμήσει.

Σ.ΓΚΟΡΟΓΙΑΣ: Ευχαριστούμε πάρα πολύ κι εμείς από μέρος μας τους ομιλητές μας. Θα απονέμουμε στον κύριο Υφυπουργό μία γκλίτσα για να θυμάται, να δέρνει κι καμιά φορά την κυρία Υπουργού. Και από ένα αναμνηστικό μετάλλιο.

Β.ΑΡΓΥΡΗΣ: Να ξέρετε ένα πράγμα, ότι εγώ είμαι κτηνοτρόφος. Μόνο που έχω ξεκινήσει διαφορετικά την κτηνοτροφία. Είδα ότι τα πράγματα είναι δύσκολα να είσαι κτηνοτρόφος και να βοσκάς πρόβατα και έχω κάνει μία κτηνοτροφική μονάδα εδώ και 20 χρόνια. Μόνο που την έχω υπερσύγχρονη και δεν κάνω τίποτε. Τα κάνουν όλα μόνα τους τα μηχανήματα. Αλλά δεν παύω όμως να είναι κτηνοτρόφος.  Ευχαριστώ για την γκλίτσα.

Σ.ΓΚΟΡΟΓΙΑΣ: Κι εμείς ευχαριστούμε κύριο Υπουργέ. Και επίσης από ένα αναμνηστικό μετάλλιο, στον κύριο Βουλευτή μας τον Δημήτρη τον Κοσσυβάκη.

Δ.ΚΟΣΣΥΒΑΚΗΣ: Ευχαριστώ πολύ.

Σ.ΓΚΟΡΟΓΙΑΣ: Και στον Πρόεδρο Ορεινών Όγκων Αιγαίου, τον κύριο Μακρυγιάννη.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: Μισό λεπτό να διαβάσω μία ανακοίνωση και αφήνουν την εξέδρα ελεύθερη για τα χορευτικά του Συλλόγου. Μία ανακοίνωση πριν ολοκληρώσουμε.

Ο Σύλλογος «Η Ορεινή» καλεί την Δευτέρα 12 Αυγούστου στις 7  το πρωί τους συγχωριανούς και φίλους του χωριού να πάρουν μέρος στον καθαρισμό του ιστορικού μονοπατιού Θεοδώριανα-Νεράιδα που οργανώνεται από κοινού με τον Σύλλογο Νεραϊδιωτών, Γρεβενοσελίτες. Είναι πολύ πρωί αλλά είναι για καλό σκοπό. Όσοι μπορείτε να πάτε. Να σας ευχαριστήσω όλους που ήσασταν σήμερα εδώ. Να ευχαριστήσω τον Υφυπουργό Γεωργίας κύριο Βαγγέλη Αργύρη, τον Βουλευτή Άρτας του ΠΑΣΟΚ κύριο Δημήτρη Κοσσυβάκη και τον κύριο Τάκη Μακρυγιάννη που ήταν σήμερα εδώ και μας μίλησαν. Εδώ ολοκληρώνεται η ημερίδα, αλλά δεν φεύγετε από την πλατεία των Θεοδωριάνων γιατί τώρα θα πάρουν το λόγο και θα κάνουν την δική τους παρέμβαση τα χορευτικά της Κωστηλάτα. Καλό βράδυ όλους και καλή διασκέδαση.