ΟΡΕΙΝΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ
3-11 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2001
ΜΕΓΑΛΟΧΑΡΗ ΑΡΤΑΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ:
"Η Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών προγραμμάτων
του Γ' Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης"

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 10 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2001

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: ΚΩΣΤΑΣ ΚΩΣΤΑΒΑΣΙΛΗΣ

Συμμετέχουν:
R. SHOTTON Διευθυντής στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ε. ΧΥΤΟΠΟΥΛΟΥ Εκπρόσωπος της Μ.Ε.Α. Σύμβουλος για θέματα
Περιφερειακής πολιτικής.
Δ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ Εκπρόσωπος της Μ.Ε.Α.
Επικεφαλής του Αγροτικού Τμήματος
Κ. ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ Διευθυντής της ΕΤΑΝΑΜ
Α. ΖΑΠΡΗΣ Εκπρόσωπος Υπουργείου Γεωργίας
Δ. ΚΟΣΣΥΒΑΚΗΣ Βουλευτής ΠΑΣΟΚ Αρτας

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Κυρίες και κύριοι σας καλωσορίζουμε στην ημερίδα αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών προγραμμάτων του Γ' ΚΠΣ που διοργανώνεται σήμερα στα πλαίσια των εκδηλώσεων Ορεινός Αύγουστος εδώ στην Μεγαλόχαρη από τον Σύλλογο Περιβαλλοντικής Προστασίας Μεγαλόχαρης Αρτας και την ΕΤΑΝΑΜ.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τοποθετήσεις, ομιλίες από τους κυρίους και τις κυρίες Robert Shotton, Διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής υπεύθυνο για την Ελλάδα, Ελένη Χυτοπούλου εκπρόσωπο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας στην μόνιμη ελληνική αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή Ενωση, Δημήτρη Χριστοδούλου επικεφαλής του Αγροτικού Τομέα στην μόνιμη ελληνική αντιπροσωπία, Απόστολου Ζάπρη εκπρόσωπο του Υπουργείου Γεωργίας και Κώστα Αρβανίτη Γενικό Διευθυντή της ΕΤΑΝΑΝ.

Θα ακολουθήσουν ερωτήσεις-τοποθετήσεις και συζήτηση, παρακαλούνται όσοι θέλουν να τοποθετηθούν να συμπληρώσουν το όνομά τους και την ιδιότητά τους στα έντυπα που θα διανεμηθούν γι' αυτόν τον σκοπό από την Γραμματεία.

Λόγω της ώρας δεν θα επεκταθώ περισσότερο, θα δώσω απευθείας τον λόγο στον κ.Robert Shotton Διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής με υπευθυνότητα για την Ελλάδα.

R.SHOTTON: Ευχαριστούμε πολύ τον Πρόεδρο, κυρίες και κύριοι καλησπέρα σας. Με μεγάλη μου χαρά δέχθηκα την πρόσκληση να σας μιλήσω σήμερα πόσο μάλλον καθώς αυτός ο χώρος είναι το πιο όμορφο .... για την οποία έχω την ευκαιρία να μιλήσω μέχρι τώρα.

Απόψε θα ήθελα να μιλήσουμε μαζί για τις διαπραγματεύσεις που ήδη έχουν ξεκινήσει γι' αυτό το Γ' ΚΠΣ και τα διαφορετικά ταμεία τα οποία πλέον ενεργοποιούνται για την Ελλάδα.

Θα σας μιλήσω από την σκοπιά των ορεινών μια και ορεινοί είμαστε όλοι εδώ. Όταν πέρσι κουβεντιάσαμε για πρώτη φορά με την ελληνική κυβέρνηση και αρχίσανε οι συζητήσεις μας ενδιέφερε τα χρήματα που θα διατεθούν για τις ορεινές περιοχές στην Ελλάδα πραγματικά να κάνουν αίσθηση και να πιάσουν τόπο ειδικά για τις ορεινές περιοχές όπως αυτή.

Στα περιφερειακά προγράμματα που ήδη εγκρίνονται υπάρχει ειδικός πίνακας όπου με σαφήνεια φαίνονται τα ποσά που θα διατεθούν προς όφελος των ορεινών περιοχών.

Ο πίνακας αυτός είναι αποκαλυπτικός για τους διάφορους τομείς που θα απορροφήσουν τα κονδύλια, ιδίως δε αυτό της καινοτομίας του νεωτερισμού που έχει μεγάλη σημασία για μας. Και αυτό γιατί η καινοτομία, ο νεωτερισμός δεν είναι κάτι που αρμόζει μόνο στις πόλεις, το αξίζουν και το δικαιούνται και οι ορεινές περιοχές.

Αρκεί να δείτε το πρόγραμμα σας και τα χαρτιά που σας έχουμε δώσει για να δείτε πόσα ποσά ήδη διατίθενται για τις ορεινές περιοχές. Υπάρχουν δυο τρόποι για να δαπανηθούν τα κονδύλια αυτά είτε επί τη βάση προγράμματος προς πρόγραμμα είτε σε μια προσέγγιση πακέτου προγραμμάτων που συνεργούν, που λειτουργούν μαζί. Η δεύτερη αυτή προσέγγιση έχει τον τίτλο ολοκληρωμένη ή εντεταγμένη προσέγγιση.

Ο πρώτος τρόπος προσέγγισης αυτός που λέμε πρόγραμμα προς πρόγραμμα είναι κατάλληλος κυρίως για έργα υποδομής όπως είναι έργα οδοποιίας, έργα αποχέτευσης και επεξεργασίας λημμάτων ή ύδατος.

Αντίθετα το δεύτερο στυλ προσέγγισης αυτό του πακέτου προγραμμάτων είναι ιδανικότερο για μια πιο γενική, αν θέλετε, ολοκληρωμένη προσέγγιση οικονομικής ανάπτυξης και επιχειρηματικότητας.

Το θέμα είναι πώς να συνδυάσουμε την παραγωγικότητα, την εκπαίδευση, την επιχειρηματικότητα σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που θα οδηγήσει σε μια ολοκληρωμένη ανάπτυξη.

Μια και έχουμε και το μέτρο αξιολόγησης των προγραμμάτων που δρομολογούνται στα πλαίσια αυτής της ιδέας έχουμε τον τρόπο να δούμε πως η κάθε περιοχή της Ελλάδας βλέπει και μπορεί να ωφεληθεί από τα μέτρα αυτά.

Ειδικά με τις φιλοδοξίες της Ηπείρου που μας ενδιαφέρουν σήμερα βλέπουμε ότι τα ποσά που πρόκειται να δαπανηθούν για τις ορεινές περιοχές είναι κάπου στην μέση της γκάμας των κονδυλίων που έχουν εγκριθεί για την Ελλάδα.

Υπάρχουν όμως και οι περιοχές με ιδιαίτερες προσδοκίες και φιλοδοξίες από οικονομικής άποψης.

Θα αναφέρω για παράδειγμα τον γείτονά σας την Κεντρική Ελλάδα, την Κρήτη και την Δυτική Μακεδονία. Τα προγράμματα αυτά είναι διπλάσια σε μέγεθος απ' αυτό της Ηπείρου.

Αν τώρα δούμε την φιλοδοξία που διακατέχει τους ανθρώπους από πλευράς επιχειρηματικής ανάπτυξης υπάρχει μια γκάμα από 3 μέχρι 35.000.000 ευρώ στην Ελλάδα για τις ορεινές περιοχές.

Φαίνεται ότι οι λιγότερο φιλόδοξοι απ' όλες τις ελληνικές περιοχές είναι η Ηπειρος που έχουν διατεθεί 3.000.000 ευρώ για δράσεις επιχειρηματικής ανάπτυξης και προώθησης στις ορεινές περιοχές της.

Αντίθετα η περιοχή που ετοιμάζεται για φιλοδοξία είναι αυτή της Κεντρικής Μακεδονίας όπου έχουμε 20πλάσια κονδύλια. Αυτό είναι το βασικό πλαίσιο εντός του οποίου μπορεί να αναπτυχθεί η πολιτική μας όσον αφορά τις ορεινές περιοχές.

Τώρα το τι είδους πολιτική τελικά θα εφαρμοστεί έχει να κάνει και με εσάς βέβαια. Δεν είναι κάτι που θεσμοθετείται και αποφασίζεται μόνο στις Βρυξέλες μονοκόμματα. Θα θέλαμε όμως να σας ενθαρρύνουμε να υιοθετήσετε μια τέτοια άποψη για τις ορεινές περιοχές ώστε να καταλάβετε και να δεχτείτε ότι πρόκειται για περιοχές που μπορούν από μόνες τους να υπάρξουν, να είναι αυθύπαρκτες και ανεξάρτητες και όχι απλά να αφεθούμε στο έλεος μιας κουλτούρας που αρχίζει και χάνεται και ποτέ δεν οδηγεί σε κάτι καλύτερο.

Δεν έχει να κάνει μόνο με την οργάνωση κάποιων θερινών καταλυμάτων που μπορούν να κάνουν εκείνοι που πιο πετυχημένοι οικονομικά από την ζωή τους σε άλλες περιοχές γυρίζουν πίσω στην περιοχή μας.

Πολύ περισσότερο από την διάσωση της παράδοσης, πολύ περισσότερο από την δημιουργία ενός θερινού καταλύματος για μας είναι σημαντικό να δημιουργηθεί μια πολύ καλή εναλλακτική λύση στην αστυφιλία, να δώσουμε μια πολύ καλή πρόταση η οποία θα είναι το αντίβαρο στην αστυφιλία και τον συγκεντρωτισμό της πόλης και να αποδείξουμε ότι και η περιοχή μας όπως και άλλες περιοχές ορεινές μπορούν να αποτελέσουν πυρήνα ανάπτυξης, αειφόρου ανάπτυξης, πραγματικά βιώσιμης ανάπτυξης.

Όπως λοιπόν και προηγουμένως είπε ο ομιλητής δεν έχει σημασία οι Βρυξέλες τι λένε. Τα όσα δημιουργούμε δεν τα θεσπίζει μονοκόμματα οι Βρυξέλες χωρίς να μας ακούσει γι' αυτό ακριβώς και μας ενδιαφέρει εμείς να δούμε τι μπορούμε να κάνουμε και πως μπορούμε να αναπτυχθούμε για να δείξουμε ότι πραγματικά μπορούμε να αξιοποιήσουμε τους πόρους αυτούς.

Εχω εδώ να κάνω 4 συγκεκριμένες προτάσεις, συστάσεις ως προς αυτό. Κατ' αρχήν πρέπει να μετακινηθούμε και από την παλιά νοοτροπία της μειονεξίας που είχαμε να προχωρήσουμε και να δούμε κάτι που παλιά ήταν σαν μειονέκτημα τώρα σαν προτέρημα τι ευκαιρίες έχουμε στα χέρια μας, όχι τι μειονεκτήματα. Αναζητούμε χρήματα για να δημιουργήσουμε νέες πηγές εισοδήματος και απασχόλησης.

Μια από τις πηγές αυτές είναι και η προστασία των ζωνών ιδιαίτερης οικολογικής σημασίας που αξίζουν προστασία. Είναι μια κληρονομιά που δεν ανήκει μόνο στους Ελληνες αλλά στην υφήλιο. Αλλά πρέπει και εδώ να την χρηματοδοτήσουμε την ευκαιρία αυτή, πρέπει να οργανωθεί η προσπάθεια προστασίας αυτής. Και αυτό είναι κάτι που ανάγεται στον κύκλο ευθύνης των εθνικών κυβερνήσεων, της κυβέρνησης της Ελλάδας.

Κατά δεύτερο λόγο θέλω να σας ότι πέρα από την τοπική νοοτροπία και φιλοσοφία που έχετε πρέπει να αποκτήσετε και μια φιλοσοφία διεθνή. Δεν είμαστε πολίτες μόνο της περιοχής μας αλλά και ολόκληρου του κόσμου πλέον.

Πρέπει να ξέρω ότι υπάρχει και το euromontana, είναι ένα λόμπι, μια ομάδα πίεσης που δραστηριοποιείται στις Βρυξέλες και που με πολύ εναργή τρόπο προωθεί τα συμφέροντα και τις ιδέες των ορεινών περιοχών.

Πριν έρθω στην Ελλάδα μελέτησα προσεκτικά την λίστα με τα ονόματα των μελών αυτής της ομάδας πίεσης του λόμπι. Ισως να έκανα λάθος αλλά δεν είδα Ελληνες στο λόμπι αυτό.

Από την άλλη πλευρά πάλι έχουμε ανθρώπους της διασποράς συμπατριώτες μας οι οποίοι έφυγαν από την περιοχή μας και έχουν σκορπιστεί στον κόσμο αναζητώντας μια καλύτερη ζωή, είναι στην Αθήνα αλλά και στο εξωτερικό Αυστραλία, Γερμανία, Αμερική. Πρέπει να το θέσετε σαν προτεραιότητά σας και με τρόπο πολύ προσεκτικό να δημιουργήσετε επαφές με τα άτομα αυτά. Ισως κάποιες απ' τις επαφές αυτές να οδηγήσουν στην ανάπτυξη οικονομικών προγραμμάτων.

Μια τρίτη παρατήρηση είναι η σημασία που έχει για την ορεινή μας περιοχή η δράση της νεολαίας. Δεν είναι βέβαια εύκολο να κρατηθούν οι νέοι στα βουνά αλλά η κοινωνία της πληροφορικής και οι τεχνολογίες της πληροφορικής δημιουργούν νέες ευκαιρίες και νέες δυνατότητες για τους νέους. Αυτό από μόνο του δεν είναι μια λύση αλλά προς το παρόν αυτό έχουμε στα χέρια μας.

Η πληροφορική, οι Η/Υ είναι αυτό που δίνει στους νέους της περιοχής μας την ευκαιρία να έχουν το ίδιο στιλ ζωής και τις ίδιες ευκαιρίες όπως και οι νέοι στις πόλεις.

Βέβαια δεν πρέπει να υπερβάλλουμε σε ότι αφορά την σοβαρότητα αυτής της τεχνολογίας γιατί συνδυάζει και το παιχνίδι και την αναψυχή αλλά και την μάθηση.

Είναι σημαντικό να δούμε ότι και οι ορεινές περιοχές εντάσσονται ανάμεσα στις πρώτες που μπόρεσαν να καταλάβουν την σημασία της αξιοποίησης αυτής της νέας τεχνολογίας.

Και κάτι πολύ σημαντικό, η τελευταία παρατήρηση είναι ότι το .. και πλέον του διανοητικού δυναμικού αλλά και της όλης ζέσης που διακρίνει την περιοχή μας είναι η παρουσία του γυναικείου πληθυσμού. Οι γυναίκες έχουν σημασία στην περιοχή μας.

Γι' αυτό ακριβώς έχει μεγάλη σημασία στις ορεινές περιοχές ο γυναικείος πληθυσμός και η δυναμικότητά του να κινητοποιηθούν και να αξιοποιηθούν όσο περισσότερο μπορούμε. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να υπάρξουν προγράμματα ειδικά για γυναίκες που να τα διαχειρίζονται γυναίκες και που να ωφελούνται οι γυναίκες.

Για να ολοκληρώσουμε και να συνοψίσουμε στα νέα αυτά προγράμματα και το νέο σύστημα υπάρχει ένας συγκεκριμένος προϋπολογισμός. Είναι κάτι το απτό, κάτι που μπορούμε να δούμε όλοι μας.

Εχουμε δυο τρόπους πλέον να δαπανήσουμε τα κονδύλια αυτά που διατίθενται και ελπίζουμε στην Ηπειρο ότι τα κονδύλια αυτά να δράσουν με τρόπο που να ενεργοποιήσει την φιλοδοξία για επιχειρηματική και οικονομική ανάπτυξη.

Τελικά όμως το αν θα επιτύχει ή όχι το πρόγραμμα αυτό εξαρτάται από εσάς. Εσείς και το πόσο θέλετε να ασχοληθείτε και πόσο θέλετε πραγματικά να αξιοποιήσετε αυτά τα πράγματα, το ανθρώπινο δυναμικό.

Είμαι προτεστάντης, θυμάμαι ότι όταν εκπαιδεύτηκα στον δικό μου χώρο, στην δική μου θρησκεία μου έλεγαν συν Αθηνά και χείρα κίνει, όπως λέμε στην Ελλάδα εμείς. Ναι μεν ο Θεός σε βοηθά αλλά βοήθησε και εσύ τον Θεό και τον εαυτό σου. Ευχαριστούμε πολύ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Ευχαριστούμε τον κ.Shotton. Τον λόγο έχει η κα Ελένη Χυτοπούλου εκπρόσωπος του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας στην μόνιμη ελληνική αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Ε.ΧΥΤΟΠΟΥΛΟΥ: Καλησπέρα σας. Κατ' αρχήν θα ήθελα να ευχαριστήσω την Οργανωτική Επιτροπή για την πρόσκλησή της να συμμετέχω στις εκδηλώσεις του Ορεινού Αυγούστου.

Θεωρώ ότι τέτοιου είδους εκδηλώσεις είναι αξιέπαινες, είναι πολύ ενδιαφέρουσες γιατί μεταφέρουν γνώση και δίνουν την ευκαιρία σε ανθρώπους που μένουν αρκετά μακριά απ' τα κέντρα αποφάσεων να ενημερωθούν για θέματα τα οποία είναι ενδιαφέροντα, για θέματα τα οποία εντέλει τους αφορούν.

Επιτρέψτε μου μιλώντας να ξεκινήσω κάνοντας μια μικρή αναφορά τι είναι το Γ' ΚΠΣ. Αυτή την στιγμή βρισκόμαστε ήδη 20 μήνες από την αρχή της νέας προγραμματικής περιόδου 2000-2006, έχουν εγκριθεί το ΚΠΣ, έχουν εγκριθεί τα επιχειρηματικά προγράμματα, τα επιχειρησιακά προγράμματα για την Ελλάδα και η Ελλάδα ζει στον παλμό του ΚΠΣ.

Τα ΚΠΣ για την Ελλάδα δεν είναι μια καινοτομία, ήδη βρισκόμαστε στην τρίτη γενιά των ΚΠΣ, δηλαδή των προγραμμάτων που περιλαμβάνουν ενέργειες, που έχουν ένα μεσοπρόθεσμο χαρακτήρα και έχουμε αρκετή εμπειρία.

Όμως αυτό το Γ' ΚΠΣ έχει για την Ελλάδα μια ιδιαίτερη σημασία. Πρώτον γιατί ίσως είναι η τελευταία ευκαιρία που έχουμε για να πάρουμε ένα τόσο μεγάλο ποσόν πόρων. Μην ξεχνάτε ότι τα επόμενα χρόνια μετά το 2006 η κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ενωση θα αλλάξει, θα έχουμε μια διευρυμένη Ενωση, η Ελλάδα δεν θα ανήκει στο σύνολό της πιθανώς στον στόχο ένα, θα έχουν αλλάξει οι κανόνες του παιχνιδιού.

Αρα αυτό που μπορέσαμε και κερδίσαμε στο Βερολίνο, να διατηρήσουμε την Ελλάδα όλη στον στόχο ένα και να έχουμε ένα υψηλό ποσοστό πόρων μεγαλύτερο απ' ότι είχαμε την προηγούμενη περίοδο είναι ένα διακύβευμα, είναι μια πρόκληση για μας που θα πρέπει να την επωφεληθούμε, θα πρέπει να πετύχουμε τον στόχο, να αξιοποιήσουμε μέχρι και τελευταία δεκάρα τους πόρους που μπορέσαμε να εξασφαλίσουμε για την Ελλάδα.

Τι όμως περιμένει η Ελλάδα απ' το ΚΠΣ; Τι σημαίνει για την Ελλάδα η σωστή και απρόσκοπτη εφαρμογή του ΚΠΣ; Σημαίνει πράγματα πάρα πολύ σημαντικά. Αφενός σημαίνει μια αύξηση κατά 20% των επενδύσεων, σημαίνει μια συμμετοχή 6% στο σχηματισμό του ακαθάριστου προϊόντος, σημαίνει επίσης μια αύξηση του σχηματισμού των επενδύσεων σε πάγιο κεφάλαιο κατά 10%.

Είναι κάτι πολύ σημαντικό για την Ελλάδα αυτό το Γ' ΚΠΣ και θα πρέπει να το δούμε με μεγάλη προσοχή, με μεγάλη σοβαρότητα γιατί δεν πρέπει να χάσουμε αυτή την μεγάλη ευκαιρία που μας δίνεται.

Το ΚΠΣ όπως ανέφερα, όπως θα ξέρετε και ίσως έχουν ειπωθεί αρκετά πράγματα, καθυστέρησε να εγκριθεί για την Ελλάδα, καθυστέρησε γιατί παρ' ότι παρουσιάσαμε πρώτοι το σχέδιο περιφερειακής ανάπτυξης, ξέρετε ότι κάθε χώρα παρουσιάζει ένα σχέδιο περιφερειακής ανάπτυξης και με βάση αυτό το σχέδιο περιφερειακής ανάπτυξης γίνεται η διαπραγμάτευση με την Επιτροπή και γίνεται η επιλογή των ενεργειών που θα συγχρηματοδοτηθούν με πόρους απ' το κοινοτικό προϋπολογισμό.

Υπήρξαν διαπραγματεύσεις οι οποίες ήταν ουσιαστικές, ήταν αρκετά επίπονες, όμως πιστεύουμε ότι το αποτέλεσμα σε συνολική εικόνα είναι αρκετά ικανοποιητικό παρά το γεγονός ότι για μας υπήρξαν σημαντικές καθυστερήσεις.

Θα πρέπει επίσης να σας πω ότι η Ελλάδα όταν παρουσίασε αυτό το σχέδιο περιφερειακής ανάπτυξης το παρουσίασε έχοντας κάνει μια σημαντική προετοιμασία. Αρα λοιπόν σ' αυτήν περίοδο, την νέα προγραμματική περίοδο υπάρχει μια ωριμότητα την οποία ωριμότητα θα πρέπει να την δούμε με καλό μάτι και να προσπαθήσουμε να την εκμεταλλευτούμε και να την περάσουμε και στους φορείς διαχείρισης.

Τι είναι εκείνο που άλλαξε; Τι διαφέρει το Β' ΚΠΣ απ' το Γ' ΚΠΣ; Τι άλλαξε στα διαρθρωτικά ταμεία όταν έγινε η μεταρρύθμιση το 1999; Το βασικό που άλλαξε ήταν ότι οι κανόνες του παιχνιδιού έγιναν πιο αυστηροί και έγιναν πιο αυστηροί γιατί η διαχείριση των κοινοτικών πόρων έγινε ακόμα πιο δύσκολη.

Αυτό το μήνυμα είναι σημαντικό να περάσει σε όλους τους φορείς και όχι μόνο στους κεντρικούς φορείς αλλά και στους περιφερειακούς φορείς και σε καθέναν ο οποίος ενδιαφέρεται να μπει σε ένα κοινοτικό πρόγραμμα.

Αυτό σημαίνει το εξής, ότι για να υπάρξει μια απρόσκοπτη εκτέλεση των πληρωμών θα πρέπει τα προγράμματα να έχουν και ποιότητα, να έχουν και μια σωστή τεκμηρίωση, να είναι ολοκληρωμένα, να είναι αξιολογημένα.

Αυτό το στοιχείο της ποιοτικής αναβάθμισης του προγραμματισμού είναι ένα στοιχείο το οποίο θα πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη μας. Και αυτό αφορά και εσάς, αφορά τα προγράμματα τα οποία παρουσιάζετε, τα προγράμματα που θα παρουσιάσετε σε λίγο καιρό.

Θα πρέπει να έχετε κατά νου ότι ένα από τα βασικά απαιτούμενα είναι η ποιότητα του προγράμματος και το δεύτερο είναι η συμμόρφωση με την κοινοτική νομοθεσία.

Μην ξεχνάτε αυτό που ανέφερε προηγούμενα και ο κ.Shotton, ότι εκείνο που έχει σημασία είναι να σκεφτόμαστε όχι μόνο στενά, όχι μόνο γι' αυτό που μας αφορά και αφορά την συγκεκριμένη περιοχή όπου ζούμε, όπου έχουμε τα συμφέροντά μας, αλλά να σκεφτόμαστε και σαν πολίτης της Ευρωπαϊκής Ενωσης, να σκεφτόμαστε και να βλέπουμε, να παραδειγματιζόμαστε αν θέλετε από τις σωστές πρακτικές, τις σωστές εμπειρίες που απέκτησαν κάποιοι άλλοι στις άλλες περιοχές, να σκεφτόμαστε με ένα θετικό τρόπο και να προσπαθούμε να αξιολογήσουμε και να εκμεταλλευτούμε αυτό που είναι πιο θετικό, αυτό που είναι το πλεονέκτημά μας σε σχέση με τους άλλους και όχι το μειονέκτημά μας.

Η Ελλάδα αρκετά χρόνια είχε εγκλωβιστεί μέσα στην λογική του μειονεκτήματος, στην λογική της δυσκολίας και αυτό ήταν απόλυτα δικαιολογημένο. Η Ελλάδα είναι μια χώρα η οποία δεν έχει χερσαία σύνορα με την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ενωση, έχει ιδιαίτερες δυσκολίες, έχει ένα δύσκολο ανάγλυφο, αυτό όμως δεν αποτελεί ένα λόγο ο οποίος θα δικαιολογεί ότι εμείς θα πρέπει να έχουμε δυσκολίες ή εμείς θα πρέπει να έχουμε χαμηλότερη απορρόφηση σε σχέση με τους άλλους.

Αντίθετα πρέπει να σας πω ότι όλα αυτή την στιγμή μας δημιουργούν αν θέλετε μια αισιοδοξία ότι η κατάσταση, ότι το περιβάλλον το οικονομικό μέσα στο οποίο θα εφαρμοστεί το ΚΠΣ είναι σαφώς ευμενέστερο απ' ότι ήταν εκείνο που αφορούσε την προηγούμενη περίοδο και θα πρέπει να πούμε ότι ήδη το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας για όλη την χώρα βέβαια έχει προωθήσει ένα νόμο, μέσω του νόμου αυτού έχουν προβλεφθεί η δημιουργία διαχειριστικών αρχών και η δημιουργία ενός ολοκλήρου συστήματος το οποίο θα διασφαλίζει την καλή εκτέλεση του προγραμματισμού, την καλή εφαρμογή του προγραμματισμού, την απρόσκοπτη εφαρμογή των πληρωμών. Γιατί τελικά αυτό είναι του ζητούμενο.

Ο καθένας κρίνεται δια του αποτελέσματος. Μπορεί να έχεις σε επίπεδο διεκδίκησης κατορθώσει ένα άλφα στόχο αλλά να είσαι κατώτερος της υλοποίησης του στόχου σου όταν φτάνεις στην εφαρμογή. Να μην έχεις τη δυνατότητα να πετύχεις τον στόχο σου γιατί είσαι ανοργάνωτος ή διαπιστώνονται λάθη ή δημιουργούνται καθυστερήσεις και τελικά ξεπερνιέται ο χρόνος ο οποίος έχει προβλεφθεί για την εκτέλεση του προγράμματος.

Ο χρόνος. Ο χρόνος είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό στοιχείο. Πρώτα τα προγράμματα ήταν κυλιόμενα. Τι σήμαινε αυτό; Σήμαινε ότι αν δεν απορροφόντο οι πόροι φέτος ή του χρόνου μπορούσαν να απορροφηθούν τον επόμενο χρόνο.

Τώρα έχει μπει ένας κανόνας και αυτός ο κανόνας λέει το εξής, ότι οι πόροι θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν σε ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Εάν δεσμευθούν κάποια συγκεκριμένη στιγμή θα πρέπει να δαπανηθούν τα επόμενα 2 έτη. Αν δεν δαπανηθούν τα επόμενα 2 έτη οι πόροι αυτοί χάνονται.

Πρέπει να έχουμε κατά νου ότι υπάρχει αυτό. Αυτό είναι μια πραγματικότητα, δεν μπορούμε ούτε να την ξεπεράσουμε, ούτε να την αλλάξουμε. Δεν ισχύει μόνο για τους Ελληνες ισχύει για όλα τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Για όλους έχουν γίνει πολύ δυσκολότεροι οι κανόνες του παιχνιδιού και αν θέλετε την προσωπική μου άποψη νομίζω, ότι πέρα από την αυστηροποίηση, απ' το νοικοκύρεμα νομίζω ότι αποτελεί και ένα κίνητρο για μας. Ένα ακόμα κίνητρο για να μπορέσουμε να γίνουμε πιο συνεπείς γιατί είναι μέσα στις δυνατότητες μας να είμαστε συνεπείς στον προγραμματισμό μας και συνεπείς στην εκτέλεση των έργων.

Θα μου επιτρέψετε να επιμείνω λίγο περισσότερο σ' αυτό το θέμα της διαχείρισης. Το θέμα της διαχείρισης είναι ένα θέμα το οποίο έχει απασχολήσει πάρα πολύ την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η Ελλάδα έχει δεχτεί αρκετά σκληρή κριτική όχι μόνο από την Ευρωπαϊκή Ενωση αλλά και από άλλους ανεξάρτητους μελετητές.

Δεν πρέπει να αφήσουμε αυτή η κακή κριτική να συνεχιστεί, δεν πρέπει να διαιωνίζεται αυτό το πρόβλημα, θα πρέπει να αποδείξουμε ότι έχουμε τη δυνατότητα να είμαστε συνεπείς στον προγραμματισμό μας, θα πρέπει να δώσουμε την βεβαιότητα ότι μπορούμε να εκτελέσουμε ένα πρόγραμμα και μπορούμε να ακολουθήσουμε κάποιους κανόνες με τον ίδιο τρόπο που τον ακολουθούν και τα άλλα κράτη-μέλη στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Ηθελα να σας πω κάτι τώρα πιο συγκεκριμένο για την περιοχή σας, δεν θέλω να μιλάω τόσο για γενικά πράγματα. Βρίσκομαι σε μια περιοχή η οποία βρίσκεται πάνω σε μια οροσειρά, είσαστε αρκετά μακριά απ' όλα αυτά τα πράγματα, πιθανόν να σας αγγίζουν, πρέπει να τα αναγνωρίζετε αλλά εκείνο που σας ενδιαφέρει αυτή την στιγμή είναι να δείτε πως μπορείτε εσείς, να ενισχύσετε τους δεσμούς σας με τα κέντρα, πως μπορείτε να επικοινωνείτε καλύτερα, πως μπορείτε να ενταχθείτε στο όχημα της ανάπτυξης.

Νομίζω πάρα πολύ σημαντικό αυτό το θέμα γιατί εάν δεν επιτευχθεί αυτός ο στόχος θα ερημώσει η ύπαιθρος, θα καταστραφεί η ύπαιθρος και η ύπαιθρος δεν είναι κάτι το οποίο πρέπει να παραγνωρίσουμε.

Στην ύπαιθρο βρίσκονται όχι μόνο πολιτιστικά στοιχεία τα οποία είναι πάρα πολύ αξιόλογα αλλά βρίσκεται και μία ποιότητα ζωής την οποία δυστυχώς στα αστικά κέντρα έχουμε χάσει γιατί εκεί πέρα έχουν καταστραφεί κάποια στοιχεία τα οποία είναι απαραίτητα για την διαρκή ανάπτυξη, για την καλύτερη διαβίωση των ανθρώπων.

Είναι πολύ σημαντική η ύπαιθρος. Θα πρέπει να βρούμε κίνητρα για να συγκρατήσουμε τον πληθυσμό, θα πρέπει να τους κάνουμε την ζωή πιο καλύτερη, πιο ευχάριστη, πιο βιώσιμη αν θέλετε.

Μέσα στον προγραμματισμό 2000-2006 η Ελλάδα είχε να αντιμετωπίσει πάρα πολλά διλήμματα. Το πρώτο της δίλημμα ήταν ότι θα έπρεπε να ολοκληρώσει τα έργα που αφορούν βασικές υποδομές.

Η Ελλάδα είναι μια χώρα η οποία είχε και έχει ακόμα ανάγκες σε βασικές υποδομές. Αυτή η πιεστική ανάγκη να ολοκληρωθούν αυτά τα έργα οδήγησε, αν θέλετε, στις επιλογές εκείνες οι οποίες κατά πολλούς είναι συμβατικές επιλογές, να βάλουμε έργα που αφορούν δρόμους, λιμάνια, αεροδρόμια, νοσοκομεία, σχολεία και λιγότερο στο να κάνουμε κάποιες ενέργειες οι οποίες θα αφορούσανε την ανάπτυξη κάποιων άλλων χώρων, κάποιων χώρων οι οποίοι, αν θέλετε, είναι εξίσου σημαντικοί αλλά δεν υπήρχαν τα απαραίτητα χρήματα, οι απαραίτητοι πόροι για να μπορέσουν να ικανοποιηθούν και όλα τα αιτήματα.

Ετσι λοιπόν είναι αληθινό αυτό, ότι το πρόγραμμα που παρουσιάσαμε για το 2000-2006 είναι ένα πρόγραμμα αρκετά συντηρητικό, είναι ένα πρόγραμμα το οποίο δεν έχει τόσα στοιχεία όσα θα έπρεπε αλλά δεν τα στερείται.

Υπάρχουν σημαντικά προγράμματα τα οποία αφορούν την καινοτομία και αν θέλετε ο σπόρος της καινοτομίας έχει ήδη υπάρξει μέσα και στα περιφερειακά, επιχειρησιακά προγράμματα.

Νομίζω ότι αξιοποιώντας αυτόν τον σπόρο της καινοτομίας, αξιοποιώντας αυτά τα καινούρια στοιχεία εθίζοντας και τους ανθρώπους που ενδιαφέρονται γι' αυτά τα πράγματα που ζουν σ' αυτές τις περιοχές θα μπορέσουμε κατά την επόμενη προγραμματική περίοδο να κάνουμε πολύ πιο σημαντικά πράγματα.

Θα μου πείτε ότι μιλάω για μετά το 2006. Μιλάω για το 2006 γιατί μετά το 2006 όπως φαίνεται και απ' την δεύτερη έκδοση της συνοχής υπάρχουν πραγματικά προβλέψεις οι οποίες αφορούν τις περιοχές αυτές που έχουν ειδικά προβλήματα, που έχουν γεωγραφικά προβλήματα και ο ρόλος τους αναβαθμίζεται.

Επειδή ο ρόλος του αναβαθμίζεται και επειδή οι παρεμβάσεις θα αρχίσουν να επικεντρώνουν στις περιοχές με τα γεωγραφικά προβλήματα πιστεύω ότι και τα χρήματα θα παροχετευτούν στις περιοχές αυτές με ένα τρόπο ο οποίος θα είναι διαφορετικός αν θέλετε, πιο συνθετικός, πιο συγκεκριμένος, πιο ουσιαστικός.

Εχουμε να κάνουμε δύο προσπάθειες. Η μια προσπάθεια είναι αυτή την στιγμή να αξιοποιήσουμε όσο το δυνατόν καλύτερα όλα τα μέτρα και όλα τα έργα τα οποία υπάρχουν ήδη στα επιχειρησιακά προγράμματα αλλά και στο εθνικό πρόγραμμα που αφορά την ανάπτυξη της υπαίθρου. Να αξιοποιήσουμε το πρόγραμμα LEADER το οποίο είναι ένα πρόγραμμα που έχει βοηθήσει πάρα πολύ τις περιοχές τις δικές σας και το τρίτο είναι να προετοιμαστούμε όσο το δυνατόν καλύτερα για το επόμενο βήμα, για τα επόμενα βήματα αν θέλετε τα οποία θα αφορούν την ανάπτυξη των περιοχών αυτών.

Είναι σημαντικό να πούμε επίσης ότι υπάρχει μια κινητοποίηση αυτή την στιγμή στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Υπάρχει μια κινητοποίηση η οποία αφορά τις περιοχές οι οποίες είναι περιοχές ορεινές.

Ανέφερε προηγούμενα πάλι ο κ.Shotton, θα μου επιτρέψετε να κάνω και αυτή την αναφορά, το πρόγραμμα της EUROMONTANA. Πράγματι στην EUROMONTANA εγώ το θεωρώ απαράδεκτο να μην συμμετέχει η Ηπειρος, η πιο ορεινή από τις Περιφέρειες της Ελλάδας.

Θα πρέπει να δείξετε ενδιαφέρον, θα πρέπει να είστε κοντά. Μην ξεχνάτε ότι αυτά τα lobby έχουν τη δυνατότητα να δημιουργούν πολιτική, να κατευθύνουν την πολιτική. Δεν είναι άνευ αντικειμένου το να είσαστε κοντά σε αυτές τις οργανώσεις, να μπορείτε να ενημερώνεστε και να βοηθάτε με τις ιδέες σας να διαμορφώνεται η πολιτική για τις περιοχές αυτές που εσείς τις γνωρίζετε όσο κανένας άλλος γιατί τις ζείτε και εσείς ξέρετε τι χρειάζεται για να βελτιωθεί.

Πιστεύω και μ' αυτά τα λόγια θα ήθελα να ολοκληρώσω την παρέμβασή μου, ότι θα πρέπει για περιοχές οι οποίες όπως είναι οι δικές σας αφ' ενός να δοθεί μια νέα ώθηση και θα δοθεί αυτή η νέα ώθηση και μέσω κάποιου άλλου στοιχείου στο οποίο δεν ανέφερα προηγούμενα αλλά το οποίο είναι από τα σημαντικά στοιχεία της τωρινής μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων.

Είναι το στοιχείο του διευρυμένου παρτεναριά, της διευρυμένης εταιρικής σχέσης. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει το εξής, ότι οι αποφάσεις τώρα πια κανένας δεν θέλει και φυσικά η Ευρωπαϊκή Ενωση ζητά και το έχουμε συμφωνήσει όλα τα κράτη-μέλη, θα πρέπει να λαμβάνονται με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων. Κοινωνικοί εταίροι είναι όλοι όσοι συμμετέχουν στην ανάπτυξη μιας περιοχής.

Είναι λοιπόν σημαντικό να είσαστε όσο το δυνατόν πιο ενημερωμένοι, όσο το δυνατόν πιο συνειδητοποιημένοι, όσο το δυνατόν πιο συμμετοχικοί ούτως ώστε να μπορείτε να παρακολουθείτε αλλά και να αξιοποιείται τις δυνατότητες που υπάρχουν. Είναι λυπηρό να υπάρχουν δυνατότητες και αυτές οι δυνατότητες να μην αξιοποιούνται.

Πρέπει να σας πω ότι ο βαθμός αξιοποίησης των πόρων είναι και ένα κριτήριο για την πρόβλεψη των χρηματοδοτήσεων. Εάν έχουν προβλεφθεί οι χρηματοδοτήσεις για μια περιοχή και αυτές για τον άλφα, βήτα λόγο και ένας σοβαρός λόγος είναι η έλλειψη ενημέρωσης, δεν έχουν χρησιμοποιηθεί, αυτό είναι ένα αντικίνητρο για να δοθούν πόροι ή να προβλεφθούν πόροι για το συγκεκριμένο μέτρο στην ίδια περιοχή.

Πρέπει να είσαστε έτοιμοι με τις κεραίες τεντωμένες, να είσαστε συμμετοχικοί, να γνωρίζετε, να παρακολουθείτε αυτά που συμβαίνουν. Η κοινωνία των πληροφοριών ευτυχώς πια έχει καλύψει όλα αυτά τα κενά ενημέρωσης. Υπάρχει δυνατότητα ακόμα και στο πιο ψηλό βουνό να ενημερωθείς, να μπεις στο internet, να πάρεις στοιχεία, να έχεις ενημερώσεις για ότι γίνεται και να συμμετέχεις σε ότι σε ενδιαφέρει, σε ότι προσιδιάζει στα συμφέροντά σου, σε ότι προσιδιάζει στις δεξιότητές σου.

Νομίζω ότι ζούμε σε μια εποχή που τα πράγματα αλλάζουν, οι δυνατότητες πολλαπλασιάζονται και θα πρέπει αυτές τις δυνατότητες μέσα στα πλαίσια τα οποία έχουν συμφωνηθεί, μέσα στα πλαίσια που ισχύουν για τον προγραμματισμό να τις αξιοποιήσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Και πάλι επαναλαμβάνω και κλείνω την παρέμβασή μου εδώ πέρα, ότι δεν έχει καθόλου, δεν έχει καμία σημασία, δεν δεσμεύει κανέναν αυτό το οποίο έχουμε πετύχει όταν κάνουμε την διαπραγμάτευση ενός προγράμματος, όταν διαπραγματευόμαστε τα χρήματα για μια χώρα.

Εκείνο που δεσμεύει είναι ο βαθμός υλοποίησης του προγραμματισμού. Αν ο βαθμός υλοποίησης του προγραμματισμού για όλους αυτούς τους λόγους που σας εξέθεσα προηγούμενα είναι χαμηλός έχουμε ήδη χάσει αυτό που είναι το ποθούμενο. Να μπορέσουμε να εκμεταλλευτούμε, να μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε μια δυνατότητα.

Σας ευχαριστώ πολύ, είμαι στην διάθεσή σας για ερωτήσεις. Φαντάζομαι θα έχετε ερωτήσεις πάνω σ' αυτά τα θέματα. Ευχαριστώ πολύ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Ευχαριστούμε την κα Χυτοπούλου. Τον λόγο έχει ο κ.Μίμης Χριστοδούλου επικεφαλής του Αγροτικού Τομέα στην μόνιμη ελληνική αντιπροσωπεία στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Μ.ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ: Φίλες και φίλοι γεια σας. To Προεδρείο διάλεξε όλους εκ Βρυξελλών να σας μιλήσουν πρώτοι και βέβαια μετά τους εξ Αθηνών. Εγώ όμως δεν θέλω να είμαι στο κλίμα των εκ Βρυξελλών.

Εγω ήλθα απ' το χωριό μου, που έχει το ίδιο υψόμετρο με τα Καλάβρυτα στον Χελμό και το ίδιο τοπίο. Κάνω τις διακοπές μου.

Προχθές κάναμε μια ανάλογη εκδήλωση μόνο που εμείς συνδυάσαμε τις εκδηλώσεις για την ανάπτυξη της περιοχής μας με τη συμμετοχή των ξενιτεμένων μας, μιας και η περιοχή μας χρόνια άδειασε και τώρα ψάχνουμε να βρούμε αυτή την διεθνή διάσταση για την οποία μας μίλησαν προηγούμενα.

Ετσι σκεφτήκαμε από κοινού να οργανώσουμε τον προγραμματισμό μιας αναπτυξιακής πορείας στην περιοχή μας. Νιώθω και μιλώ περισσότερο σαν ορεινός, είμαι στο κλίμα του ορεινού και μιας και είμαστε χαλαροί τον Αύγουστο, είμαστε πραγματικοί ορεινοί Αύγουστοι όλοι εδώ για να συζητήσουμε μαζί τα θέματα για τα οποία έχετε ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Θα πρέπει να πούμε μερικά πράγματα απ' την αρχή. Πρώτα-πρώτα χαλαρά, φιλοσοφημένα αν θέλετε.

Ακούσατε ο κ.Shotton μας είπε ότι η παιδεία του, του λέει ότι για να σε βοηθήσει ο Θεός σου βοήθα Τον και εσύ. Αυτό ακριβώς είπε η μετάφραση, το έδωσε λίγο πιο κοντά στην δική μας αντίληψη.

Η δική μας αντίληψη δεν λέει αυτό. Η δική μας αντίληψη λέει συν Αθηνά και χείρα κίνει. Δεν βοηθάς τον Θεό βοηθάς τον εαυτό σου. Είναι ακόμα πιο προχωρημένα τα πράγματα σ' εμάς.

Εχουμε βιώσει την ανάγκη να βοηθήσουμε τον εαυτό μας συμμετέχοντας σε κάποιες διαδικασίες και να εκφράσουμε μέσα από την συμμετοχή και της πρωτοβουλίας για τις οποίες μας μιλά η Ευρωπαϊκή Ενωση και την ανάγκη της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων για την οποία σας μίλησε η κα Χυτοπούλου το "Paternalis" στο οποίο αναφέρθηκε.

Για μας αυτά είναι βιωματικά. Δεν έρχεται κανείς να μας τα πει και να μας τα επιβάλλει, μας τα περιγράφει σαν υποχρεώσεις για μας και για όλους τους άλλους, δεν ενοχλούμεθα απ' αυτή την περιγραφή, την δεχόμαστε γιατί είναι κομμάτι του τρόπου που σκεφτόμαστε.

Το δεύτερο πράγμα που επίσης σε φιλοσοφικό επίπεδο έχουμε πετύχει είναι αυτό που έλεγε η δελφική επιγραφή. Μηδέν άγαν, τίποτε το υπερβολικό, παν μέτρον και άριστο ει το μηδέν άγαν. Δηλαδή σε όλα να έχεις ένα μέτρο και σε τίποτε να μην είσαι υπερβολικός.

Αυτό είναι μια δεύτερη αρχή που μπορούμε να στηρίξουμε στην δική μας φιλοσοφία, τον προγραμματισμό μας για διάφορα πράγματα. Το λέω αυτό γιατί θα το δείτε κάθε μέρα να δοκιμάζεται αυτή η αρχή.

Για παράδειγμα. Τι είπε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τι είπε η Ευρωπαϊκή Ενωση. Λέει θα κάνετε ανάπτυξη, θα στηρίξω αυτή την ανάπτυξη αλλά θα την συνδυάσετε με την προστασία του περιβάλλοντος και την εξασφάλιση της αειφορίας, δηλαδή να υπάρχουν και στις επόμενες γενιές δυνατότητες ανάπτυξης. Πάρα πολύ λογικά.

Και εμείς κάπως έτσι θα τα είχαμε σκεφτεί. Και ερχόμαστε και λέμε αυτό εκφράζεται μέσω μιας κοινοτικής προσπάθειας που λέγεται πρόγραμμα NATURA. Και βάλαμε εμείς πια στο NATURA τόσες πολλές περιοχές και τόσους πολλούς περιορισμούς, που πια ο κόσμος αρχίζει και δυσανασχετεί, για τις περιοχές και τους περιορισμούς που βάλαμε.

Οι μελετητές που μελέτησαν σε μας στον Χελμό περίπου την ίδια λογική θα έχουν και εδώ στους περιορισμούς που βάζουν στην λειτουργία της κτηνοτροφίας.

Για πάρα πολλά χρόνια υπήρχε κάποιο λουλουδάκι στην κορφή του Χελμού που είτε το είχαμε περιγράψει, είτε δεν το είχαμε περιγράψει υπήρχε και διατηρείτο. Δεν βλέπουμε να μειώνεται ο πληθυσμός, παρά ταύτα τώρα που είναι μειωμένη η αιγοπροβατοτροφία στην περιοχή μας τώρα παίρνουμε μέτρα.

Ισως να είναι οι υπερβολές μας. Πρέπει να βρούμε το σωστό μίγμα. Κανείς δεν το έχει το σωστό μίγμα μόνος του, μέσα του, πρέπει κάθε φορά να το αναζητάμε.

Και μετά απ' αυτά τα λίγα εισαγωγικά κάποια λίγα και για το κομμάτι της δουλειάς μου την γεωργία και την γεωργική πολιτική. Διότι εντάξει Αύγουστος-Αύγουστος, ορεινός-ορεινός αλλά υπάρχει και ένα μεγαλύτερο αντικείμενο που λέγεται γεωργία και γεωργική πολιτική και που μας ενδιαφέρει όλους.

Η γεωργική πολιτική σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι μια απ' τις πιο παλιές, τις πιο οργανωμένες, τις πιο πλήρεις και τις πιο λεπτομερειακές και επιπλέον είναι δεσμευτική για όλους. Ξεκίνησε το 1956, έχει 45 χρόνια ιστορία και κάθε φορά ψάχνουμε να βρούμε αν είναι σωστή ή έχει λάθος. Και κάθε φορά διαπιστώνουμε ότι ενώ έχουμε περπατήσει αρκετά βήματα σωστά η ίδια η ζωή αποδεικνύει ότι έχουμε κάνει και αρκετά λάθη που πρέπει να τα διορθώσουμε. Και τα διορθώνουμε όσο μπορούμε. Προσπαθούμε να τα διορθώσουμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο και σε εθνικό επίπεδο αλλά σε ευρωπαϊκό για το οποίο μιλώ εγώ.

Αυτή είναι και η μεγάλη λειτουργία της δημοκρατίας. Στην δημοκρατία τα λάθη αναγνωρίζονται και μετά την απομάκρυνση εκ της θυρίδας. Στα δόγματα δεν αναγνωρίζονται τα λάθη. Το δόγμα δέχεται κάτι έστω και λαθεμένο και το συνεχίζει και το περπατά. Αντίθετα στην δημοκρατία μπορούμε να διορθώσουμε και τα λάθη και νομίζω η Ευρώπη σαν ένας δημοκρατικός μηχανισμός ακριβώς αυτό κάνει.

Ετσι κατά καιρούς είτε στην αγροτική μας πολιτική κάνουμε αναθεώρηση, δηλαδή εκ βάθρων επανεξέταση της πολιτικής, είτε κάνουμε προσαρμογές μικρότερες ή μεγαλύτερες, τεχνικές ή ουσιαστικές, σ' αυτό το οποίο, έχουμε στην διάθεσή μας.

Σήμερα πρέπει να δούμε, ποιοι είναι οι κυρίαρχοι στόχοι της πολιτικής, την οποία ακολουθούμε. Πρώτα-πρώτα σήμερα θεωρούμε ότι η πολιτική δεν απευθύνεται μόνο στον αγρότη αλλά απευθύνεται και στον καταναλωτή, απευθύνεται στον φορολογούμενο, απευθύνεται σε όλους όσους μετέχουν σε μια κοινωνία.

Είναι εργαλείο που χρησιμοποιείται από τον αγρότη, είναι τρόπος στήριξης και βοήθειας του αγρότη αλλά δεν αφορά μόνον αυτόν. Αφορά τους πάντες. Γι ' αυτό και υπάρχει μια ιδιαίτερη στροφή σε θέματα τα οποία σχετίζονται με την δημόσια υγεία, με την ποιότητα των τροφίμων .

Παίρνουμε μαθήματα από τις πολλές διατροφικές κρίσεις που βιώσαμε τα τελευταία χρόνια, είτε την κρίση των τρελών αγελάδων, είτε την κρίση των διοξινών και προσπαθούμε από αυτά τα μαθήματα να διδαχτούμε και να βελτιώσουμε τα πράγματα.

Σε πρακτικούς όρους όμως, αυτή η βελτίωση χρειάζεται και οργάνωση. Βελτίωση χωρίς οργάνωση δεν υπάρχει και για να γίνω πολύ σαφής. Λέμε επί παραδείγματι ότι σε κάθε κομμάτι βοείου κρέατος που πηγαίνει στην αγορά θα υπάρχει κατάλληλη σήμανση ή σε κάθε αβγό που φτάνει στην αγορά θα υπάρχει κατάλληλη σήμανση. Αύριο θα το πούμε σε κάθε κομμάτι αιγοπροβείου κρέατος θα υπάρχει κατάλληλη σήμανση.

Τι σημαίνει σήμανση; Να παρακολουθήσεις από τον στάβλο μέχρι το πιρούνι όλη την πορεία, όλη την εξέλιξη. Να είσαι σε θέση να βρεις τα ίχνη, να πας προς τα πίσω και να δεις που υπάρχει το σωστό ή που υπάρχει το λάθος. Αυτό δεν είναι εύκολο πράγμα, αυτό δεν γίνεται έτσι επειδή στα Καλάβρυτα φτιάχνουμε τρυφερά βοδινά, εντάξει είναι καλαβρυτινό και τελείωσε ή γίνεται στην Μεγαλόχαρη και τι καλά που είναι. Όχι πρέπει να έχουμε μια σειρά από ελέγχους, μια σειρά από στοιχεία, μια σειρά από δεδομένα ώστε πράγματι αυτό το οποίο λέμε να ισχύει.

Η έννοια του παραδοσιακού και η έννοια του πιστοποιημένου είναι δυο διαφορετικά πράγματα. Αυτό που θέλουμε είναι να δώσουμε βεβαιότητα. Την βεβαιότητα δεν την δίνει η παράδοση, η παράδοση δίνει ένα μήνυμα μέχρι εκεί. Βεβαιότητα δίνει μια αλληλουχία, μια σειρά από ενέργειες. Είμαστε υποχρεωμένοι αυτές τις ενέργειες να τις αγκαλιάσουμε και να τις κάνουμε.

Εχουν κόστος βεβαίως, αλλά απευθύνονται και σε ένα καταναλωτικό κοινό το οποίο έχει απαιτήσεις και δεν είναι άλλος παρά εμείς οι ίδιοι, που μάθαμε και πρέπει να είμαστε απαιτητικοί.

Το δεύτερο πράγμα είναι το εξής. Στον αγροτικό τομέα για πάρα πολλά χρόνια, έχουμε σε όλες τις χώρες αλλά και στην Ελλάδα ακόμα περισσότερο, μια ισχυρή λανθάνουσα ανεργία, δηλαδή δεν υπάρχει πλήρης απασχόληση, όπως υπάρχει σε άλλους τομείς της οικονομίας.

Αυτή η πραγματικότητα στην Σύνοδο Κορυφής του Λουξεμβούργου το 1996 έγινε απολύτως κατανοητή, έγινε διαπίστωση αυτής της πραγματικότητας, γι' αυτό και ειπώθηκε, ότι δεν μπορούμε να προσδοκούμε περισσότερη απασχόληση στον αγροτικό τομέα, στο σύνολό του. Διαφοροποιημένη απασχόληση ναι, καλύτερη απασχόληση ναι, αποδοτικότερη απασχόληση ναι, όχι περισσότερη αριθμητικά. Η Ευρώπη δεν θα έχει περισσότερους αγρότες, ή περισσότερη εργατική δύναμη στα επόμενα χρόνια.

Αφού δεν θα έχουμε περισσότερη απασχόληση τότε εκείνο που χρειαζόμαστε για να κρατήσουμε τον κόσμο στην ύπαιθρο είναι ακριβώς να δούμε συνολικά την απασχόληση στην ύπαιθρο και όχι την απασχόληση μόνο στον αγροτικό τομέα.

Ετσι περάσαμε στην λογική των ολοκληρωμένων προγραμμάτων ανάπτυξης της υπαίθρου. Σ' αυτά τα ολοκληρωμένα προγράμματα ανάπτυξης της υπαίθρου ναι μεν η αγροτική δραστηριότητα αυτή καθ' εαυτή αποτελεί ένα βασικό στοιχείο αλλά δεν είναι το μοναδικό.

Η προσπάθεια την οποία πρέπει να κάνουμε, πρέπει να αναφέρεται σε πάρα πολλά πράγματα και δεν θα αφορά και δεν πρέπει να αφορά μόνο τους αγρότες αλλά και το μικροβιοτέχνη και τον επαγγελματία και τον άνθρωπο που ασχολείται με τον τουρισμό και με πολλές άλλες λειτουργίες οι οποίες ασκούνται στην ύπαιθρο.

Αν τώρα και η υψηλή τεχνολογία φτάσει να ασκείται στην ύπαιθρο τόσο το καλύτερο. Εγώ προσωπικώς δεν θα είχα καμία δυσκολία να κατανοήσω στην περιοχή μας να γίνει ένα κέντρο υψηλής τεχνολογίας ή και στην δική σας περιοχή στην λογική που το Ρέμο στις Ηνωμένες Πολιτείες ή η Σίλικον Βάλει έγιναν τα ίδια πράγματα σε περιοχές οι οποίες ήσαν άγονες, μη αποδοτικές και που δεν είχαν δυνατότητες για κάποια αξιόλογη γεωργική ανάπτυξη. Μην σας πω ότι το Λας Βέγκας είναι μέσα στην έρημο της Αριζόνα γιατί δεν μπορούσε να γίνει τίποτε άλλο. Και δημιουργήθηκε μια ανάπτυξη, αυτή η μορφή της ανάπτυξης σε κάτι το οποίο δεν είχε καμία άλλη δυνατότητα ανάπτυξης.

Οφείλουμε να δούμε την ανάπτυξη της υπαίθρου σαν σύνολο και όχι την γεωργική ανάπτυξη. Αυτό σημαίνει ότι και η κομμώτρια που θέλει να κάνει το κομμωτήριό της σαλόνι ομορφιάς και αυτό πρέπει να το στηρίξουμε.

Πρέπει να βοηθήσουμε τις επενδύσεις της και πρέπει να βοηθήσουμε τις επενδυτικές πρωτοβουλίες της και οτιδήποτε άλλο θέλει και δεν ενδιαφερόμαστε μόνο για εκείνον ο οποίος θέλει να μεγαλώσει το τρακτέρ του. Ναι αν χρειάζεται καλύτερο τρακτέρ να το δούμε αλλά χρειάζονται και άλλα πράγματα στην ύπαιθρο πέρα και έξω απ' το καλύτερο τρακτέρ.

Ποιότητα είναι ένας στόχος, πιστοποίηση αυτής της ποιότητας είναι ένας δεύτερος, τρίτος είναι η συνολική ανάπτυξη.

Οσον αφορά τους πόρους τώρα οι οποίοι διατίθενται για τον αγροτικό τομέα. Οι πόροι οι οποίοι διατίθενται σε αριθμητικά μεγέθη μεγαλώνουν τουλάχιστον περισσότερο απ' ότι μεγαλώνει ο πληθωρισμός. Αρα δεν έχουμε μια υποχώρηση της στήριξης.

Από εκεί και πέρα σε σχετικά μεγέθη μεγαλώνουν λιγότερο διότι πρέπει να στηριχθούν και άλλες πολιτικές. Είναι απολύτως λογικό η Ευρώπη να μην είναι μια Ευρώπη της κοινής γεωργικής πολιτικής αλλά να είναι και μια Ευρώπη της κοινής δικαιοσύνης ή τουλάχιστον βασικών αρχών της δικαιοσύνης ή της κοινής εξωτερικής πολιτικής ή της κοινής ερευνητικής πολιτικής.

Κανείς δεν θα ήθελε μια Ευρώπη μόνο για τους αγρότες, ούτε και εμείς που η δουλειά μας είναι να δουλεύουμε μόνο με τον αγροτικό τομέα αλλά θα ήθελε μια Ευρώπη με ευρύτερους ορίζοντες και με περισσότερα πράγματα.

Ας εστιάσουμε λίγο περισσότερο στις ορεινές περιοχές. Υπάρχει μια κατανόηση ότι το να παράγει κάποιος σε μια ορεινή περιοχή, τούτο συνδέεται εν πολλοίς, να κάνει γεωργική παραγωγή με σημαντικά μειονεκτήματα. Μεταφορά πρώτων υλών, μεταφορά του τελικού προϊόντος, όροι παραγωγής, αποδοτικότητα κλπ.

Εν ονόματι αυτού από πάρα πολλά χρόνια έχει διαφοροποιήσει η Ευρωπαϊκή Ενωση στον αγροτικό τομέα την πολιτική της για τις ορεινές περιοχές είτε με συμπληρωματικές ενισχύσεις, είτε με ενισχύσεις ειδικά στοχευμένες στον ορεινό χώρο.

Παράδειγμα. Στο αιγοπρόβειο η βασική ενίσχυση σε κάθε προβατίνα είναι 16,8 ευρώ. Για τις ορεινές περιοχές υπάρχει μια συμπληρωματική ενίσχυση άλλα 7 ευρώ και επίσης υπάρχει μια διαρθρωτική ενίσχυση που μπορεί να φτάσει από 14 έως 28 ευρώ.

Αυτά είναι πολλά τα χρήματα σε σχέση με την βασική ενίσχυση. Την βασική ενίσχυση την απολαμβάνει κάποιος που εκτρέφει πρόβατα στον κάμπο της Ολλανδίας, αλλά δεν την απολαμβάνει αυτή μόνη της αυτός που έχει πρόβατα στα Καλάβρυτα, στην Μεγαλόχαρη ή στο Ανω Τιρόλο. Ορεινές περιοχές υπάρχουν σε όλη την Ευρώπη.

Υπάρχει μια διαφοροποίηση σ' αυτά τα πράγματα. Τώρα αν φτάνει αυτή η διαφοροποίηση για να στηρίξει τα εισοδήματα σ' αυτές τις περιοχές, αυτό είναι ένα πράγμα που κάθε φορά το συζητάμε και το παζαρεύουμε.

Ποτέ τίποτε δεν είναι τέλειο, κάθε φορά χρειάζεται ένα καλύτερο παζάρι και κάθε φορά γίνεται ένα τέτοιο παζάρι. Εκείνο που ισχύει είναι ότι η κατανόηση του προβλήματος υπάρχει και γι' αυτό και γίνονται προσπάθειες.

Το επόμενο είναι η σχέση με το περιβάλλον. Κακά τα ψέματα για πάρα πολλά χρόνια είχαμε πιστέψει ότι η γεωργία είναι μια δραστηριότητα φιλική στο περιβάλλον. Σήμερα αυτό δεν ισχύει σαν γενικός κανόνας, σήμερα η γεωργία είναι δραστηριότητα φιλική στο περιβάλλον, όταν ασκείται σωστά. Είναι βλαπτική στο περιβάλλον όταν δεν ασκείται σωστά.

Σε περιπτώσεις που δεν ασκείται σωστά η γεωργία σε σχέση με το περιβάλλον, έχουμε πάρα πολλές. Αν σε αυτό το βουνό, αν ήταν χωράφια οργώσεις από πάνω προς τα κάτω, σε λίγο καιρό θα δεις το χώμα με τα νερά να έχει πάει στην θάλασσα. Η διάβρωση θα έχει δημιουργήσει πάρα πολλά μεγάλα προβλήματα.

Οφείλουμε να βρούμε τις σωστές τεχνικές και τις σωστές πρακτικές. Μα μπορεί να οργώσει από πάνω προς τα κάτω; Σε μερικές κλίσεις ναι και πολλές φορές διευκολύνει τέτοιο όργωμα και πολλές φορές το κάνουμε. Δεν σημαίνει όμως επειδή κάποιοι το κάνουν είναι μια δραστηριότητα την οποία θέλουμε. Αρα συνδυάζουμε τις ενισχύσεις με την περιβαλλοντική προστασία.

Το δεύτερο. Ολοι σας ξέρετε ότι σε πολλές καλλιέργειες τα λιπάσματα τα οποία πέφτουν είναι περισσότερα απ' ότι χρειάζονται. Στην Ελλάδα για παράδειγμα στις περισσότερες καλλιέργειες τα φωσφορικά λιπάσματα είναι περισσότερα απ' ότι χρειάζεται και στην καλλιέργεια πατάτας είναι δυο φορές περισσότερα τουλάχιστον.

Γενικά στα φυτά μικρού βιολογικού κύκλου όταν χρησιμοποιείς φωσφορικά λιπάσματα πρέπει να είσαι πάρα πολύ προσεκτικός, γιατί έχουν μικρή απορροφητικότητα. Δεν θα μπω σε τεχνικά θέματα, απλά το λέω σαν παράδειγμα.

Οφείλουμε να έχουμε μια θέση και μια γεωργία η οποία προστατεύει το περιβάλλον. Για τους λόγους αυτούς συνδέουμε τις ενισχύσεις με την περιβαλλοντική πολιτική. Πόσο σωστά είμαστε σε θέση να τις εφαρμόσουμε; Πρέπει να το ψάξουμε. Δεν εξαρτάται αυτό από το τι θέλει η Ευρωπαϊκή Ενωση από μας. Εξαρτάται από το τι θέλουμε εμείς από τους εαυτούς μας.

Το περιβάλλον δεν θα το βιώσουν οι Βρυξέλες. Οι Βρυξέλες έχουν ένα καλό ή κακό περιβάλλον για τις Βρυξέλες. Το περιβάλλον θα το βιώσουμε εμείς οι ίδιοι και τα παιδιά μας. Οφείλουμε να είμαστε πάρα πολύ προσεκτικοί.

Για να συνοψίσω και βέβαια είμαι ανοιχτός σε ερωτήσεις δεν τελειώνουν αυτά αλλά έχουμε αρκετούς άξιους συναδέλφους που πρέπει να σας απασχολήσουν και δεν πρέπει να πάρω περισσότερο χρόνο.

Συνοψίζοντας λέω τα εξής. Πρώτον την κατάλληλη φιλοσοφία που διέπει τα κοινοτικά προγράμματα και την κοινοτική λογική σε σχέση με την διαρθρωτική πολιτική και την ανάπτυξη, την έχουμε και εμείς. Ταιριάζει η φιλοσοφία μας, είναι κομμάτι της δικής μας φιλοσοφίας και η φιλοσοφία η οποία γενικώς χαρακτηρίζει αυτόν τον προγραμματισμό.

Δεύτερον, ότι οι προτεραιότητες κάθε φορά τουλάχιστον στον αγροτικό χώρο αλλάζουν. Αυτή την στιγμή κυρίαρχες προτεραιότητες σχετίζονται με την περιβαλλοντική προστασία και με την ποιότητα.

Τρίτον, οι κοινωνικοί εταίροι οι οποίοι μπαίνουν στο παιχνίδι και τους οποίους αφορά μια πολιτική συνεχώς διευρύνονται. Η κοινωνία δεν είναι μόνη της, δεν είναι όπως την ξέραμε, δεν είναι για κάποιους είτε αυτοί αποτελούν ομάδες πίεσης, είτε αποτελούν lobbies, είτε αποτελούν συντεχνίες. Όχι η κοινωνία είναι για όλους, δημιουργεί με όλους.

Τέταρτον, λάθη μετά την απομάκρυνση εκ της θυρίδας τουλάχιστον σε εμάς αναγνωρίζονται. Είμαστε σε θέση να διορθώνουμε τα λάθη μας και να φτιάχνουμε κάτι καλύτερο.

Πέμπτον, η ανάπτυξη τουλάχιστον στον τομέα της εργασίας, στον αγροτικό τομέα δεν έχει πάρα πολλά περιθώρια, γι' αυτό και πρέπει να δούμε το θέμα πιο συνολικό σαν ανάπτυξη της υπαίθρου.

Εχω την αίσθηση ότι οι εκλεκτοί συνάδελφοι που θα ακολουθήσουν και εσείς με τις ερωτήσεις σας θα αναδείξετε τα επιμέρους θέματα που σας ενδιαφέρουν περισσότερο. Πάντως είμαι στην διάθεσή σας και ευχαριστώ για την προσοχή σας.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Ευχαριστούμε τον κ.Χριστοδούλου. Ο λόγος τώρα στον κ.Απόλοστο Ζάπρη εκπρόσωπο του Υπουργείου Γεωργίας.
Α.ΖΑΠΡΗΣ: Θα σας χαιρετίσω και εγώ εκ μέρους μου και εκ μέρους του Υπουργείου Γεωργίας. Φτάσαμε πολύ ψηλά εδώ σε ένα πολύ αρκετά μεγάλο υψόμετρο. Ο κόσμος που υπάρχει πιστεύω ότι είναι μικρός σε πληθυσμό, όμως οι δυνατότητες δεν παύουν να υπάρχουν.

Ακούσατε διάφορα πράγματα για διάφορες πολιτικές στον αγροτικό τομέα, στο περιβάλλον, διάφορες αρχές που τηρεί η Ευρωπαϊκή Ενωση στην εφαρμογή αυτών των πολιτικών κλπ.

Εγώ θα καταλήξω σε κάτι πιο συγκεκριμένο. Κατ' αρχάς θα σας δώσω το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα δείτε τι δυνατότητες έχετε για να μπείτε οι ίδιοι στο παιχνίδι, να μπείτε οι ίδιοι στην ανάπτυξη χρησιμοποιώντας τις πιστώσεις που θα διατεθούν όλη αυτή την περίοδο και αξιοποιώντας τις δυνατότητες που υπάρχουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Κατ' αρχάς υπάρχει το ΚΠΣ για την περίοδο 2000-2006 αλλά η εφαρμογή του φτάνει μέχρι το 2008 είναι πολλά χρόνια. Αυτό για τον αγροτικό τομέα, αγροτική ανάπτυξη, ανάπτυξη της υπαίθρου γεωργία κλπ, θα εφαρμοστεί με τα εξής προγράμματα:

Πρώτα το εθνικό κεντρικό πρόγραμμα σε επίπεδο χώρας, αγροτική ανάπτυξη, ανάπτυξη της υπαίθρου που είναι ένα πρόγραμμα που περιλαμβάνει πάρα πολλά πράγματα, ίσως να πούμε σε γενικές γραμμές ορισμένα πράγματα. Είναι το πρόγραμμα για την αλιεία που εσάς ίσως να μην σας αφορά τόσο εδώ. Είναι τα προγράμματα τα περιφερειακά επιχειρησιακά προγράμματα που είναι 13, ένα κάθε Περιφέρεια μέσα στα οποία στο κάθε ένα απ' αυτά υπάρχει ένα υποπρόγραμμα, ένας άξονας που αφορά την αγροτική ανάπτυξη. Αυτό είναι το ΚΠΣ.

Το Υπουργείο προσπαθεί να δώσει μεγάλη σημασία στον συντονισμό όλων αυτών των δράσεων σε τρόπο ώστε, ό,τι γίνεται σε ελληνικό επίπεδο είτε με πρωτοβουλία του Υπουργείου Γεωργίας είτε με πρωτοβουλία των Περιφερειών, να υπάρχει συντονισμός ώστε να επιτευχθεί αυτό που πραγματικά ζητείται.

Πέρα απ' το ΚΠΣ υπάρχει και το έγγραφο προγραμματισμού αγροτικής ανάπτυξης που είναι συμπληρωματικό του ΚΠΣ και εφαρμόζει την "εξωτική" αποζημίωση που την ξέρετε χρόνια τώρα, ενισχύει τον κόσμο στις ορεινές περιοχές, ώστε να του αντισταθμίσει τη μείωση του εισοδήματος απ' τις αντίξοες μόνιμες συνθήκες που υφίστανται εδώ. Υπάρχει πρόωρη συνταξιοδότηση σε τρόπο ώστε να είναι δυνατόν να αυξηθεί ο νέος πληθυσμός στην ύπαιθρο.

Όπως γνωρίζετε στην Ελλάδα υπάρχει μεγάλο πρόβλημα γήρανσης του αγροτικού πληθυσμού και όλες μας οι προσπάθειες στο μεγαλύτερο μέρος είναι να αυξήσουμε την αναλογία των νέων γεωργών στο σύνολο του αγροτικού κόσμου.

Επίσης υπάρχουν μέσα σ' αυτό το Εγγραφο Προγραμματισμού Αγροτικής Ανάπτυξης, τα γεω-περιβαλλοντικά μέτρα που είναι ένα μεγάλο πρόγραμμα, ένας μεγάλος άξονας που αφορά το περιβάλλον. Δίνει πολλά κίνητρα στον πληθυσμό να εφαρμόσει με τον καλύτερο τρόπο, τις καλύτερες συνθήκες για τον εαυτό του και το περιβάλλον την γεωργία και να του αντισταθμίσει τη μείωση του εισοδήματος αν δεν χρησιμοποιεί υλικά χημικά και άλλα που επιβαρύνουν το περιβάλλον, έτσι ώστε να έχει το εισόδημα να μπορεί να σταθεί στον τόπο του αλλά να μην έχει ζημιά το περιβάλλον.

Ενα τέταρτο μέτρο που είναι στο ίδιο πρόγραμμα είναι και η δάσωση γεωργικών εκτάσεων. Αυτό είναι ένα μέτρο, ένας άξονας που έχει σαν σκοπό να αυξήσει τις δασικές εκτάσεις. Πολλές εκτάσεις καίγονται κάθε χρόνο, πολλές εκτάσεις καταστρέφονται, κάποιες εκτάσεις γεωργικές που είναι περιθωριακές και δεν μπορούν να αξιοποιηθούν απόλυτα ή πολύ εντατικά ή με κάποιο τρόπο πιο δυναμικό, είναι δυνατόν να γυριστούν σε παραγωγή δασική.

Πέρα απ' τα δυο αυτά πακέτα (ΚΠΣ, Εγγραφο Προγραμματισμού Αγροτικής Ανάπτυξης) υπάρχει και το LEADER PLUS, το 3o LEADER. Υπήρξε LEADER 1, LEADER 2, θα υπάρχει LEADER 3. Θα έχει περίπου τα ίδια πράγματα που είχε και στις προηγούμενες περιόδους, αλλά θα γίνεται με πιο συστηματικό τρόπο και σε τρόπο ώστε όλα αυτά τα μέτρα να συνδυάζονται μεταξύ τους, να μην υπάρχουν επικαλύψεις, να είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν από περισσότερο κόσμο και η ανάπτυξη να είναι πιο οργανωμένη και πιο αποτελεσματική.

Σε τροχάδην απλώς να σας πω το ΚΠΣ, το πρόγραμμα για την ανάπτυξης της γεωργίας, αγροτική ανάπτυξη και ανάπτυξη της υπαίθρου, υπάρχουν πάρα πολλά μέτρα. Ένα απ' αυτό είναι οι επενδύσεις στην γεωργική εκμετάλλευση. Δίνεται η δυνατότητα ο γεωργός να κατευθυνθεί σε παραγωγή προϊόντων που ζητούνται περισσότερο, είναι καλύτερα για τον καταναλωτή βιολογικά βέβαια προϊόντα, προϊόντα ποιότητας κλπ., να οργανωθεί η εκμετάλλευσή τους έτσι ώστε να είναι περισσότερο βιώσιμη απ' ότι ήταν πριν, να μπορεί να σταθεί στην αγορά, να ανταγωνιστεί τα προϊόντα.

Τα λέω με συντομία αυτά, είναι πάρα πολλά πράγματα, μπορεί να μιλάμε με ώρες τώρα. Υπάρχει ένα άλλο πακέτο μέτρων που αφορά τους νέους γεωργούς, το πριν προ της εγκατάστασης και η στήριξη για τις πρώτες δαπάνες που θα κάνει ο γεωργός για την εγκατάσταση στην εκμετάλλευση. Τα μέτρα αυτά -όπως είπα και πριν- μαζί με άλλα μέτρα έχουν σαν σκοπό να αυξήσουν τους νέους γεωργούς στο σύνολο του αγροτικού πληθυσμού.

Υπάρχει επίσης το πρόγραμμα για τη μεταποίηση και εμπορία γεωργικών προϊόντων και δασικών προϊόντων. Η προσπάθεια είναι να αυξηθεί ο ανταγωνισμός, να αυξηθεί η ποιότητα και η ζήτηση των προϊόντων αυτών σε σχέση με άλλα προϊόντα που έρχονται από άλλες χώρες ή προωθούνται για εξαγωγές σε άλλες χώρες. Η μεταποίηση και η εμπορία αυξάνει την προστιθέμενη αξία της παραγωγής, βοηθάει τους ίδιους τους παραγωγούς αλλά και την οικονομία της περιοχής και την βιομηχανία.

Ενας άλλος άξονας αφορά ουσιαστικά την εκπαίδευση αλλά είναι υποδομές για την εκπαίδευση. Προσπαθήσαμε την κατάρτιση να την κάνουμε μέσω άλλου Υπουργείου, του Υπουργείου Εσωτερικών και άλλου Ταμείου, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, σε τρόπο ώστε να γίνεται συγκεντρωτικά συνολικά και να βρεθούν περισσότεροι πόροι για το πρόγραμμα το ίδιο.

Θα γίνουν υποδομές κέντρα εκπαίδευσης ΚΕΓΕ και άλλα. Θα γίνει προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα μέσο επικοινωνίας με τον γεωργικό πληθυσμό τέτοιο, που να καλύπτει κάθε γωνία της χώρας. Να είναι δυνατόν μέσω του συστήματος αυτού όποιος θέλει και όποιος μπορεί να παρεμβαίνει, να μαθαίνει, να ζητάει πληροφορίες ακόμα και ό,τι χρειάζεται (αιτήσεις, έντυπα, οδηγίες) να τα παίρνει μέσω του συστήματος αυτού.

Επίσης γίνονται κάποιες υποδομές για την βελτίωση της φυτοπροστασίας, για το περιβάλλον για την καταπολέμηση εχθρών και ασθενειών των φυτών όχι μέσω φαρμάκων, αλλά μέσω ωφέλιμων εντόμων και μέσω ήπιων μορφών, σε τρόπο ώστε περιοχές που έχουν την γεωργία ανεπτυγμένη αλλά λόγω της συνεχούς εφαρμογής χημικών προϊόντων, έχουν δημιουργηθεί προβλήματα είτε γύρω από ποτάμια, γύρω από λίμνες, περιοχές ευαίσθητες, αλλά και σε μεγάλες εκτάσεις όταν υπάρχουν επιδημίες να επέμβεις με ωφέλιμα έντομα, τα οποία θα καταστρέψουν τους εχθρούς και τις ασθένειες των φυτών, χωρίς να χρησιμοποιείς χημικά λιπάσματα.

Αυτό χρησιμοποιήθηκε στην προηγούμενη περίοδο πιλοτικά, αλλά την ερχόμενη περίοδο θα εφαρμοστεί σε μεγάλη έκταση σε όλη την χώρα.

Επίσης υπάρχει ένας άξονας για την εφαρμογή αρδευτικών έργων, φραγμάτων και έργων που έχουν σαν σκοπό να εξοικονομήσουν νερό. Πρέπει να ξέρετε και πρέπει να το έχετε ακούσει ότι την ερχόμενη περίοδο, τα επόμενα χρόνια η ξηρασία θα ενταθεί γι' αυτό πάση θυσία κάνουμε ό,τι μπορούμε. Κατ' αρχάς στα αρδευτικά έργα τα οποία υπάρχουν να βεβαιωθούν ώστε να μειώνεται πολύ η απώλεια νερού. Οπου υπάρχουν προβλήματα υπογείως να εμπλουτίζουμε τον υπόγειο υδροφορέα με πρόσθετο νερό καλής ποιότητας.

Ξέρετε ότι σε πολλές περιοχές της χώρας ιδίως στα νησιά ή άλλες περιοχές, λόγω του ότι αντλήθηκε νερό από μεγάλο βάθος για πολύ χρονικό διάστημα, μπήκε η θάλασσα μέσα, έγινε το νερό αλμυρό, υφάλμυρο και δεν κάνει ούτε για ζώα, ούτε για ανθρώπους, ούτε για φυτά. Αυτό πρέπει να σταματήσει και αυτό θα προσπαθήσουμε να κάνουμε.

Υπάρχει επίσης ένας άλλος άξονας που αφορά μέτρα όπως διαχειριστικές μελέτες δασών. Το θέμα είναι ότι δασικά μέτρα δεν θα γίνονται πλέον με το κεντρικό πρόγραμμα της αγροτικής ανάπτυξης, αλλά θα γίνονται με τα περιφερειακά προγράμματα. Αυτό όμως που κάνουμε στο κέντρο είναι να προετοιμάζουμε τις μελέτες και τα έργα αυτά θα γίνονται παράλληλα με τα ΠΕΠ.

Επίσης υπάρχει ένα μέτρο που θα αντιμετωπίσει τις ζημιές από πυρκαγιές, θεομηνίες που έχουν γίνει τα έτη '99 και 2000. Αυτά όταν προκύπτουν ζημιές κάθε φορά τα κάνουμε προσαρμογές στο πρόγραμμα έτσι ώστε να καλυφθούν και να αντιμετωπιστούν αυτές οι ζημιές και πολλά άλλα τέτοια μέτρα.

Ένας βασικός τελευταίος άξονας, είναι ο άξονας της ολοκληρωμένης ανάπτυξης του αγροτικού χώρου. Αυτό θα έχει σαν σκοπό με δυο λόγια να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής στην ύπαιθρο, να δημιουργήσει προϋποθέσεις και δυνατότητες απασχόλησης, να κρατήσει κόσμο κυρίως νέους ανθρώπους. Εδώ το λέμε και το ξαναλέμε νέοι άνθρωποι είναι δύσκολο να κρατηθούν στην ύπαιθρο. Βλέπουν τι υπάρχει στις πόλεις, βλέπουν τι κάνουν οι άλλοι οι συνομήλικοί τους και είναι δύσκολο να κρατηθούν εκεί αν δεν έχουν τις ίδιες δυνατότητες.

Αυτό που θα προσπαθήσουμε να κάνουμε για τους νέους, είναι και να τους φέρουμε την πληροφόρηση που υπάρχει οπουδήποτε στην χώρα ή οπουδήποτε στον κόσμο, είτε μέσω συστημάτων και δικτύων πληροφορικής, είτε μέσω συνεργασίας για ενημέρωση σε πάρα πολλά επίπεδα. Θα δοθούν δυνατότητες απασχόλησης σε τομείς όπως και γεωργία αλλά και εκτός γεωργίας σε αγροτουρισμό, σε βιοτεχνίες, απασχόληση σε τομείς παράλληλοι με την γεωργία ή και εκτός απ' την γεωργία.

Στην ύπαιθρο -όπως ξέρετε- δεν μπορεί ένας σε δύσκολες περιοχές να ζήσει μόνο απ' την γεωργία. Πρέπει να κάνει ό,τι μπορεί για την γεωργία, αλλά παράλληλα θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα -και αυτό δίνεται με τα προγράμματα αυτά- να χρησιμοποιήσει και άλλους τομείς στην περιοχή του, να αξιοποιήσει τους πόρους της περιοχής του και να αναπτυχθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Αυτό που σε τελική ανάλυση θα υπάρχει για τους νέους αγρότες, νέους γεωργούς είναι οι συνθήκες ζωής να βελτιωθούν. Εδώ υπάρχει ένα μέτρο που λέει ανακαίνιση χωριών και διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Προχωράς στην ύπαιθρο βλέπεις ερείπια γκρεμισμένα, βλέπεις απελπισία, βλέπεις αυτό που δεν θα ήθελες να δεις.

Η προσπάθεια εδώ θα είναι να ανακαινιστούν τα χωριά, να βελτιωθούν οι συνθήκες ζωής τους και να μπορεί ο νέος άνθρωπος να τα βλέπει και να λέει "ναι εδώ θέλω να καθίσω". Υπάρχει το πνεύμα, υπάρχει η ζωή, υπάρχει η ελπίδα "έχω τους δικούς μου εδώ, έχω τους συγγενείς μου εδώ, έχω τον κόσμο μου εδώ γιατί να πάω κάπου αλλού;".

Τα ολοκληρωμένα αυτά προγράμματα έχουν και πάρα πολλά άλλα μέτρα, τα οποία θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν και να έχουν αποτελέσματα.

Εδώ σταματάω σαν πλαίσιο το τι υπάρχει. Γιατί; Θα σας ενημερώσω για δυο πράγματα. Σε λίγο καιρό ξεκινούν τα προγράμματα όλα αυτά να τρέχουν. Πρώτα απ' όλα έχει σημασία να ενημερωθεί ο κόσμος. Δηλαδή πριν καλέσουμε και ζητήσουμε να υποβάλλουν αιτήματα για τις ανάγκες που έχουν, πρέπει πρώτα να πάρουν την ενημέρωση που χρειάζεται για το τι δυνατότητες υπάρχουν με όλα τα προγράμματα, τι λεφτά δίνουν, τι προϋποθέσεις υπάρχουν, τι μπορεί να κάνουν και που μπορούν να το κάνουν και πότε μπορούν να το κάνουν.

Όταν αυτή η ενημέρωση ολοκληρωθεί και θα γίνει αυτό με πολλούς τρόπους. Πρέπει να σας ενημερώσω ότι εδώ και 1-1,5 χρόνο δουλεύουμε με τις Περιφέρειες, έχουν ενημερωθεί όλες οι υπηρεσίες και για τα προγράμματα, αλλά συζητάμε και τις διαδικασίες που θα πρέπει να τηρηθούν για να γίνουν αυτά όλα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Στην συνέχεια θα υπάρξει μια ενημέρωση στο ευρύτερο κοινό, θα γίνουν σεμινάρια, θα γίνουν ενημερώσεις -και αυτή εδώ η συγκεκριμένη σήμερα μια τέτοια ενημέρωση είναι- για να καταλάβει ο κόσμος τι δυνατότητες έχει να αναπτυχθεί και να ζήσει στον τόπο του.

Στην συνέχεια εφ' όσον υπάρξει ενημέρωση -και αυτό γίνεται παράλληλα με πολλά άλλα πράγματα- θα γίνει πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για το κάθε μέτρο είτε γεωργική εκμετάλλευση είναι, είτε νέοι γεωργοί είναι, είτε μεταποίηση εμπορίου είναι ή οτιδήποτε άλλο. Εχει τακτά χρονικά διαστήματα στα οποία γίνεται προκήρυξη ενδιαφέροντος στον Τύπο, τηλεόραση, σε πάρα πολλά μέσα, ειδικά μέσα ή άλλα μέσα, έτσι ώστε όλοι να μάθουν και αυτό εδώ εφιστώ την προσοχή σας.

Από εδώ και πέρα θα πρέπει να ενημερώνεστε με τις εφημερίδες και τον Τύπο και την τηλεόραση, για το τι βγαίνει προς τα έξω και καλεί το Υπουργείο, οι υπηρεσίες να υποβάλλετε αιτήσεις, να εκδηλώσετε το δικό σας ενδιαφέρον για την περιοχή σας.

Είναι υποχρέωση από μας να δηλώνουμε το τι ξεκινάει κάθε φορά, το τι δυνατότητες έχει, ποιες είναι οι προϋποθέσεις, ποια είναι τα κριτήρια με τα οποία θα επιλεγούν οι δικαιούχοι, πως θα εφαρμοστεί. Όλα αυτά γίνονται γνωστά με την προκήρυξη εκδήλωσης ενδιαφέροντος.

Αυτά θα τα μαθαίνετε και με τον Τύπο αλλά και με τις υπηρεσίες τοπικά όπου υπάρχουν. Οι δυνατότητες θα έρχονται περιοδικά δηλαδή μέσα στον χρόνο, θα γίνονται προκηρύξεις δυο και τρεις φορές. Οι ευκαιρίες δεν χάνονται. "Πρόλαβες τώρα, είσαι έτοιμος τώρα;". Ξεκινάς αμέσως. "Δεν έχεις προετοιμαστεί, θέλεις να κάνεις κάποιες μελέτες, κάποια προετοιμασία για να μπεις μετά; Θα λάβεις την ευκαιρία στην επόμενη προκήρυξη" και έτσι πάει λέγοντας.

Αυτό είναι ένα πλαίσιο το οποίο θα πρέπει να το παρακολουθείτε πια εφ' όσον μιλάω κυρίως για τους νέους γεωργούς, νέους ανθρώπους στην ύπαιθρο αλλά οπωσδήποτε όλοι όμως πέρα απ' αυτούς και οι κανονικοί γεωργοί αυτοί που ζουν και μοχθούν για να αναπτύξουν και την οικογένειά τους και τα παιδιά τους και τον τόπο τους, να πρέπει να παρακολουθούν τακτικά και άμεσα όλες αυτές τις ανακοινώσεις. Αυτά σαν πλαίσιο γενικό.

Θα βγουν πάρα πολλά ακόμα που θα δίνουν τη δυνατότητα για πολύ λεπτομερή πληροφόρηση. Οτιδήποτε άλλες ερωτήσεις υπάρχουν στη διάθεσή σας. Ευχαριστώ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Ευχαριστούμε τον κ.Ζάπρη. Πριν δώσω τον λόγο στον τελευταίο ομιλητή τον κ.Αρβανίτη Γενικό Διευθυντή της Αναπτυξιακής Εταιρείας Νότιας Ηπείρου και Αμβρακικού ΕΤΑΝΑΜ, να υπενθυμίσω ότι για όποιον τυχόν θα ήθελε να υποβάλλει ερωτήσεις ή να τοποθετηθεί υπάρχουν ειδικά έντυπα στα οποία θα πρέπει να συμπληρώσετε όνομα και την ιδιότητά του. Οποιοι θέλουν να τοποθετηθούν ας το κάνουν τώρα διότι αμέσως μετά αρχίζει η διαδικασία της συζήτησης.

Ο κ.Κώστας Αρβανίτης έχει τον λόγο.
Κ.ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ: Κυρίες και κύριοι είναι χαρά μου σήμερα που σ' αυτόν εδώ τον χώρο τον ορεινό και πανέμορφο να υπάρχει ένα ακροατήριο όπου να υπάρχουν αρκετοί νέοι και αρκετές γυναίκες.

Δυστυχώς στα χωριά μας βλέπουμε μια εικόνα ερήμωσης και θα χαιρόμουν πίστευα ότι αρκετοί απ' τους νέους και τις γυναίκες που σήμερα είναι εδώ, δεν είναι μόνο για το καλοκαίρι, αλλά μερικοί απ' αυτούς μένουν και τον χειμώνα αν και ξέρω ότι είναι πολλοί λίγοι.

Η ΕΤΑΝΑΜ, η Εταιρεία Ανάπτυξης Αμβρακικού να ξεκαθαρίσω ότι είναι ένα εργαλείο της τοπικής κοινωνίας. Ξεκίνησε σαν μια αναπτυξιακή εταιρεία για την περιοχή μόνο γύρω απ' τον Αμβρακικό, οι ανάγκες όμως της περιοχής την ώθησαν στο να ασχοληθεί με το σύνολο των δυο νομών Πρέβεζας και Αρτας, αφού και οι δυνατότητες αλλά και τα προβλήματα ολόκληρων αυτών των περιοχών, είναι περίπου ανάλογες και οι ανάγκες για υποβοήθηση για την τοπική ανάπτυξη πολύ οξύτερες θα έλεγα στους ορεινούς όγκους παρά στις περιοχές γύρω απ' τον Αμβρακικό.

Με αυτή την λογική στο Β' ΚΠΣ υλοποιήσαμε στο σύνολο των δύο νομών το πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης LEADER 2 εκτιμάμε με αρκετά καλό αποτέλεσμα, γιατί είδαμε ότι μέσα απ' αυτό πρόγραμμα υποβοηθώντας την τοπική πρωτοβουλία και ενισχύοντας να επενδύσουν νέους ανθρώπους από την περιοχή, δημιουργήθηκαν γύρω στις 70-80 μικρές επιχειρήσεις σπαρμένες στον αγροτικό χώρο, που σχεδόν στην πλειοψηφία τους φαίνεται να είναι βιώσιμες -και λέω φαίνεται γιατί είναι ακόμα νωρίς για να είμαστε σίγουροι για την αποτελεσματικότητα αυτή- δημιουργώντας τη δυνατότητα απασχόλησης και δημιουργώντας εισοδήματα.

Βέβαια αυτό που είδαμε είναι ότι η πρόσβαση και η δυνατότητα συμμετοχής σ' αυτά τα προγράμματα, είναι πιο εύκολη σε όσους είναι κοντά στα αστικά κέντρα και δυσκολεύει όσο απομακρυνόμαστε απ' αυτά.

Δεν είμαστε ευτυχείς για το ότι σ' αυτή την απομακρυσμένη περιοχή σχεδόν το LEADER κατάφερε να φτάσει μέχρι την Καλεντίνη. Πιστεύουμε ότι έχουμε και εμείς την ευθύνη μας και ακριβώς γι' αυτό πιστεύουμε ότι πρέπει να εντείνουμε την προσπάθειά μας. Είμαστε σήμερα κοντά σας, ήμασταν και πέρσι κοντά σας σε μια προσπάθεια που κάναμε σε όλες τις ορεινές περιοχές, σε όλους τους Δήμους να μιλήσουμε και να ζητήσουμε από τις τοπικές κοινωνίες να μας δώσουν τις προτάσεις τους για το νέο πρόγραμμα όχι πλέον το LEADER 2 αλλά το LEADER PLUS.

Ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση σε αυτήν την φάση την χρονική σήμερα, η ΕΤΑΝΑΜ έχει ζητήσει απ' όλους τους Δήμους των δυο νομών Πρέβεζας και Αρτας και τους ορεινούς αν θέλουν να συμμετέχουν στο μετοχικό της κεφάλαιο, έτσι ώστε να έχουν εκπροσώπηση στην γενική της συνέλευση στο Διοικητικό Συμβούλιο και γενικά στα όργανα λήψης αποφάσεων της εταιρείας.

Μετά απ' αυτά τα γενικότερα, θα ήθελα να επικεντρωθώ σήμερα εδώ στις δυνατότητες που μπορεί η περιοχή να αξιοποιήσει από το πρόγραμμα LEADER PLUS (το 3ο LEADER) όπως ανέφερε νωρίτερα και ο κ.Ζάπρης απ' το Υπουργείο Γεωργίας.

Πολύ περιληπτικά θα αναφέρω τα βασικά σημεία του κανονισμού και αναλυτικότερα θα αναφέρω το ποιες εμείς θεωρούμε ότι είναι οι δυνατότητες να αξιοποιήσει αυτή η περιοχή στα πλαίσια αυτού του προγράμματος.

Κατ' αρχήν τα πλεονεκτήματα του LEADER και άρα και του LEADER PLUS ακόμα περισσότερο είναι η κινητοποίηση των τοπικών φορέων, προκειμένου να πάρουν στα χέρια τους τη δυνατότητα ανάπτυξης και το μέλλον της περιοχής τους. Η αποκεντρωμένη ολοκληρωμένη και όσο γίνεται πιο κοντά στην τοπική κοινωνία προσέγγιση τόσο σε τοπικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.

Το άνοιγμα των αγροτικών περιοχών προς άλλες περιοχές με ανταλλαγή και μεταφορά εμπειριών μέσω διαφόρων δικτύων και η ικανότητα να λαμβάνονται υπόψη μικρού μεγέθους ενέργειες αφού εξασφαλίζεται η παρουσία ενδιάμεσων διοικητικών τεχνικών και χρηματοπιστωτικών φορέων κατάλληλων για την στήριξη μικρών σχεδίων.

Στόχοι -σύμφωνα μ' αυτή την πρωτοβουλία LEADER PLUS- είναι η πειραματική εφαρμογή νέων μορφών αξιοποίησης της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, ενίσχυσης του οικονομικού πλαισίου προκειμένου να συμβάλλει στην δημιουργία θέσεων απασχόλησης, βελτίωση της οργανωτικής ικανότητας της περιοχής.

Η γεωγραφική περιοχή που μια αγροτική περιοχή μπορεί να υποβάλλει ένα πρόγραμμα στα πλαίσια του LEADER PLUS σύμφωνα με την ανακοίνωση, το πρόγραμμα κατ' αρχήν πρέπει να αφορά καθαρά αγροτική περιοχή η οποία έχει περίπου μια ομοιογένεια σε ό,τι αφορά τις δυνατότητες και τα προβλήματα και ο πληθυσμός που μπορεί να αφορά ένα πρόγραμμα μπορεί να είναι από 20 έως 100.000 κατοίκους.

Σε ό,τι αφορά τις εθνικές προτεραιότητες το Υπουργείο Γεωργίας, πρέπει να είναι κατά κύριο λόγο ορεινές και μειονεκτικές οι περιοχές που θα περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα, να έχουν καθαρά αγροτικό χαρακτήρα και να παρουσιάζουν ομοιογενή χαρακτηριστικά διαθέτοντάς όμως συνοχή και επαρκή κρίσιμη μάζα.

Αυτοί που μπορεί να υποβάλλουν μια πρόταση τέτοιου προγράμματος είναι οι λεγόμενες ομάδες τοπικής δράσης. Οι αναπτυξιακές εταιρείες δηλαδή, όπως αυτές έχουν πάρει την μορφή στην Ελλάδα, που για την περιοχή τους και μετά από συνεννόηση, συζήτηση και προγραμματισμό σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς, θα πάρουν τα μηνύματα της τοπικής κοινωνίας, θα συντάξουν ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα, θα το υποβάλλουν στο Υπουργείο Γεωργίας, έτσι ώστε να εγκριθεί μια συγκεκριμένη χρηματοδότηση για την περιοχή τους.

Η ολοκληρωμένη προσέγγιση αυτού του προγράμματος, η σφαιρικότητα δηλαδή του προγράμματος είναι και ένα απ' τα βασικά στοιχεία που θα κρίνουν την αξιολόγηση του προγράμματος θετικά ή αρνητικά.

Επίσης η χρησιμοποίηση των νέων τεχνολογιών ώστε να καταστούν τα προϊόντα και οι υπηρεσίες των αγροτικών περιοχών ανταγωνιστικότερα, η βελτίωση της ποιότητας ζωής στις αγροτικές περιοχές, η αξιοποίηση των προϊόντων του αγροτικού χώρου ιδίως με διευκόλυνση με συλλογικές ενέργειες για να έχουν πρόσβαση στις αγορές οι μικρές παραγωγές και παράλληλα η αξιοποίηση των φυσικών και πολιτιστικών πόρων, συμπεριλαμβανομένης της αξιοποίησης των τοποθεσιών που έχουν προταθεί για ένταξη στο δίκτυο ΦΥΣΗ 2000.

Παράλληλα το πρόγραμμα πρέπει να δίνει έμφαση στην ισότητα ευκαιριών σε νέους και γυναίκες και σε κάθε περίπτωση να αποδεικνύει τον πιλοτικό του χαρακτήρα είτε σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών που ενσωματώνουν τις τοπικές ιδιομορφίες, είτε σε ό,τι αφορά νέες μεθόδους που επιτρέπουν συνδυασμό ανθρώπινου δυναμικού και τοπικών πόρων, ή τον συσχετισμό μεταξύ των νέων της οικονομίας που μέχρι τότε δεν συσχετιζόταν μεταξύ τους οικονομικά, ή τέλος πρωτότυπες μορφές οργάνωσης και συμμετοχής του τοπικού πληθυσμού στη διαδικασία λήψης απόφασης και υλοποίησης του προγράμματος.

Επειδή αυτή είναι η γλώσσα της ανακοίνωσης του προγράμματος και πολλές φορές δεν είναι και πολύ αντιληπτή όταν το ακροατήριο προέρχεται από αγροτική περιοχή και ιδίως μια τόσο απομακρυσμένη όπως η περιοχή εδώ, θα ήθελα να επισημάνω ποιες κατά την άποψή μας είναι εκείνες οι δυνατότητες που ετούτη η περιοχή ή γενικότερα η ορεινή περιοχή του νομού της Αρτας έχει, προσπαθώντας να υποκινήσω έτσι το ενδιαφέρον των ανθρώπων οι οποίοι ενδιαφέρονται να μείνουν στην περιοχή και ενδιαφέρονται να επενδύσουν, χρησιμοποιώντας και τους τοπικούς δικούς τους πόρους.

Οι άξονες που μπορεί να χρηματοδοτήσει το πρόγραμμα είναι κατ' αρχήν ο αγροτουρισμός και η προστασία και ανάδειξη της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ας κάνουμε ένα ερώτημα μεταξύ μας. Μπορεί, έχει τις προϋποθέσεις ο Δήμος Τετραφυλλίας, τα Ραδοβίζια, η ορεινή ετούτη περιοχή να αναπτύξει -που δεν έχει μέχρι σήμερα- τον αγροτουρισμό, τον ορεινό τουρισμό, ειδικές μορφές τουρισμού;

Ποιες είναι οι προϋποθέσεις γι' αυτό; Για να αναπτύξεις έναν τουρισμό που στηρίζεται στα ενδιαφέροντα της αγροτικής περιοχής, πρέπει να έχεις κατ' αρχήν ενδιαφέρον για τους επισκέπτες. Αυτό που η περιοχή έχει πλούσιο είναι το περιβάλλον της, το όμορφο τοπίο.

Αυτό που δεν έχουμε αναπτύξει μέχρι σήμερα είναι οι δυνατότητες στον επισκέπτη να μείνει στην περιοχή, να φιλοξενηθεί, να εξυπηρετηθεί σωστά και να αναπτύξει κάποιες δραστηριότητες ευχάριστες στον χρόνο διαμονής του στην περιοχή. Από εκεί πρέπει να ξεκινήσουμε για να δούμε τι μας λείπει και αν μπορούμε να το κάνουμε που πρέπει να μπορέσουμε να το κάνουμε.

Δεν είναι αγροτουρισμός το να φτιάξουμε μόνο καταλύματα και το καταλαβαίνετε. Βέβαια δεν υπάρχει δυνατότητα ανάπτυξης αγροτουρισμού χωρίς δυνατότητα φιλοξενίας των επισκεπτών. Παρ' ότι το Υπουργείο Γεωργίας θεωρεί ότι δεν πρέπει να είναι προτεραιότητα στο καινούριο LEADER η δημιουργία καταλυμάτων, σε περιοχές σαν ετούτη που έχουν σχεδόν έλλειψη τέτοιων καταλυμάτων δεν μπορεί παρά να είναι ανάγκη και άρα τμήμα του προγράμματος. Όμως καταλύματα τα οποία θα γίνονται σε παραδοσιακά κτίσματα, σε πέτρινα παλιά κτίσματα ή σε καινούρια κτίσματα που θα δείχνουν ξεκάθαρα το χωριάτικο χαρακτήρα, την τοπική αρχιτεκτονική.

Δεν κρατήσαμε στα χωριά μας σε όλη την ορεινή Αρτα την αρχιτεκτονική των πέτρινων σπιτιών. Υπάρχουν όμως αρκετά πέτρινα σπίτια και είναι μια παράδοση αυτή. Πιστεύω ότι κάποιοι ξενώνες που θα φτιαχτούν στην περιοχή και πρέπει να φτιαχτούν στην περιοχή, πρέπει να έχουν αυτό το τοπικό χρώμα, βέβαια παράλληλα έχοντας τις προϋποθέσεις μιας άνετης διαμονής των επισκεπτών εκεί.

Αρα η περιοχή πρέπει κατ' αρχήν να αποκτήσει κλίνες που να μπορεί να εξυπηρετήσει τουλάχιστον τους επισκέπτες ενός λεωφορείου, 40 με 50 κλίνες. Με λιγότερες κλίνες δεν νομίζω ότι μπορούμε να πιστεύουμε ότι θα διεκδικήσουμε μια τουριστική ανάπτυξη, μια αγροτουριστική ανάπτυξη με όρους αγοράς.

Το δεύτερο που πρέπει να λύσουμε είναι, αφού μείνει ο επισκέπτης εδώ θα μπορέσει να φάει παραδοσιακά φαγητά και να εξυπηρετηθεί σωστά και με ποιότητα και νιώθοντας το χρώμα της περιοχής σε ό,τι αφορά τον χώρο που θα εστιαστεί αλλά και σε ό,τι αφορά τις γεύσεις, τα παραδοσιακά φαγητά δηλαδή που θα φάει; Επειδή δεν το έχουμε λυμένο και αυτό πρέπει με τις χρηματοδοτήσεις και με τον ενδιαφέρον που θα υπάρχει να το καλύψουμε.

Και αυτό από μόνο του πάλι δεν φτάνει. Ο επισκέπτης θέλει και δραστηριότητες αλλιώς θα έρθει ένα βράδυ, θα δει την περιοχή, θα καθίσει και το απόγευμα στο καφενείο, θα σηκωθεί την άλλη μέρα να κατέβει στην Αρτα ή να πάει κάπου αλλού.

Πρέπει επομένως να του φτιάξουμε δραστηριότητες στον γύρω χώρο για να τον βοηθήσουμε και να επισκεφτεί καλύτερα το περιβάλλον της περιοχής, μονοπατάκια με σήμανση όμως -γιατί το να χαράξουμε ένα μονοπάτι που κάποιος επισκέπτης δεν μπορεί να το βρει, δεν έχει και τόσο μεγάλη έννοια- και άλλες δραστηριότητες είτε δυνατότητα να περιηγηθεί με άλογα ή με ποδήλατα την περιοχή ή εδώ που πιο κάτω είναι και το ποτάμι να κάνει δραστηριότητες στο ποτάμι.

Ολες αυτές τις δραστηριότητες εφ' όσον υπάρξουν αξιοποιώντας και κάποια πολιτιστικά σημαντικά μνημεία που είναι ενδιαφέρον ο επισκέπτης να πάει να δει, τότε πιστεύω ότι μπορούμε να φτιάξουμε ένα τουριστικό πακέτο στην περιοχή, να το προβάλλουμε κατάλληλα και να πιστεύουμε ότι πραγματικά θα δούμε αριθμό επισκεπτών που παρά τις δυσκολίες της απόστασης του δρόμου και όλων των άλλων, ακριβώς επειδή το ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον της περιοχής δίνει αυτή τη δυνατότητα θα έρθουν σε τούτη την περιοχή.

Βέβαια καταλαβαίνετε δεν είναι εύκολα τα πράγματα. Και το λέω έτσι απλά γιατί; Ποιος θα είναι αυτός ο οποίος θα επενδύσει; Οι χρηματοδοτήσεις, τα χρηματοδοτικά μέσα υπάρχουν. Υπήρχαν και απ' το Β' ΚΠΣ και απ' το Γ' γίνονται ακόμα περισσότερα.

Το θέμα είναι να υπάρξουν οι νέοι άνθρωποι -και είναι μια καλή ευκαιρία σήμερα αυτό να το πούμε- που μένουν στην περιοχή, κατέβηκαν και πιο κάτω στην Αρτα και θέλουν να επιστρέψουν στην περιοχή. Να βάλουν τις οικονομίες τους, να πάρουν και την επιδότηση, την επιχορήγηση απ' το πρόγραμμα και να φτιάξουν μια σωστή και λειτουργική επένδυση.

Καταλαβαίνετε επομένως ότι είναι σημαντικό στοιχείο το ότι σήμερα βρισκόμαστε εδώ. Εμείς και πριν από ένα χρόνο περίπου βρεθήκαμε στην περιοχή, πήγαμε και κάναμε συναντήσεις και στο χωριό εδώ και σε άλλα δυο τρία χωριά σημαντικά της περιοχής, πήραμε από τα μηνύματα που δώσαμε μια σειρά ιδεών και κατ' αρχήν προτάσεων, όχι όμως τόσο ικανών σε αριθμό, που να μας πείσει ότι πραγματικά υπάρχει μια δυναμική.

Αρα σήμερα είναι μια καλή ευκαιρία να πούμε ότι υπάρχουν οι δυνατότητες. Εμείς μπορούμε να το κάνουμε; Να πείσουμε τον γιο μας -οι μεγαλύτεροι- να μην πάει εργάτης στην Αρτα ή να ψάχνεται για δουλειά στην Αθήνα και να καθίσει στο χωριό του να κάνει μια αγροτουριστική επιχείρηση.

Αυτό το πρόβλημα βέβαια δεν είναι μόνο στον τομέα του αγροτουρισμού, καταλαβαίνετε είναι και σε όλα τα υπόλοιπα μέτρα και δυνατότητες που το πρόγραμμα LEADER δίνει που θα αναφέρω στην συνέχεια.

Όμως για να είμαστε ειλικρινείς, για να πιστεύουμε ότι θα φέρουμε επισκέπτες στην περιοχή οι προϋποθέσεις που ανέφερα πρέπει να καλυφθούν. Να μπορέσουμε δηλαδή να φτιάξουμε ένα πακέτο αγροτουριστικό στον επισκέπτη που να τον κρατήσει στην περιοχή μας δυο, τρεις, πέντες ημέρες, μια βδομάδα.

Η περιοχή εκτός απ' την φυσική ομορφιά του τοπίου και είναι καλό να το τονίσουμε και αυτό, διαθέτει και γνωστούς φυσικούς πόρους με την έννοια του ότι η κοιλάδα του Αχελώου είναι ενταγμένη στο δίκτυο, έχει προταθεί για ένταξη στο δίκτυο ΦΥΣΗ 2000.

Ανέφερε ο κ.Χριστοδούλου ότι αυτό καμιά φορά γυρίζει και αρνητικό απέναντι στους κατοίκους εάν οι όροι προστασίας της προστατευόμενης περιοχής είναι αυστηροί. Βέβαια δεν υπάρχουν τέτοιοι όροι προστασίας της περιοχής αυτής γιατί δεν έχει γίνει καν ακόμα ειδική περιβαλλοντική μελέτη γι' αυτή την περιοχή NATURA.

Όμως μόνο αγροτουρισμός είναι; Όχι. Μικρές βιοτεχνίες και επιχειρήσεις στον αγροτικό χώρο μπορούν να γίνουν, να επεξεργαστούν τοπικά παραγόμενα προϊόντα έτσι ώστε και τα ίδια τα προϊόντα να έχουν καλύτερες τιμές της αγοράς και να αφήνουν περισσότερο εισόδημα στην ίδια την περιοχή και να μην επεξεργάζονται παρακάτω ή σε άλλα κέντρα αλλά και να δημιουργούν θέσεις απασχόλησης.

Βέβαια η αγορά ζητάει προϊόντα αγνά, παραδοσιακά αλλά όσο γίνεται -και να το ξέρουμε αυτό- πιστοποιημένα αναφέρθηκε και από προηγούμενους. Δεν φτάνει μόνο να πούμε ότι είναι από την Μεγαλόχαρη για να πείσουμε τον καταναλωτή ότι πραγματικά το μέλι ή το τυρί ή οτιδήποτε ακριβώς επειδή είναι απ' την Μεγαλόχαρη είναι και καλό. Υπάρχουν διαδικασίες που πείθουν για την ποιότητα των προϊόντων, πρέπει να τις δούμε και να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητες που υπάρχουν, για να σημάνουμε τα προϊόντα μας να έχουν καλύτερες τύχες στις αγορές.

Τι είδους μικρές βιοτεχνίες μπορεί να είναι αυτές; Νομίζω ότι μια εικόνα μπορεί να σας δώσουν τα λίγα προϊόντα που φέραμε από αυτά τα οποία επιδοτήθηκαν απ' το 2ο LEADER. Είμαστε ικανοποιημένοι που χρηματοδοτήσαμε τοπικούς γυναικείους συνεταιρισμούς στον αγροτικό χώρο, που αξιοποίησαν τις παλιές συνταγές για να φτιάξουν τα παραδοσιακά τους γλυκά, τον τραχανά, τις χυλοπίτες και έφτασαν στο σημείο αυτά συσκευασμένα πια να βρίσκονται στα ράφια των super market και οι γυναίκες της αγροτικής περιοχής να έχουν ένα συμπληρωματικό εισόδημα στην οικογένεια.

Είναι ένα καλό παράδειγμα, έχουμε δει την τεχνογνωσία, μπορούμε να βοηθήσουμε αρκεί να υπάρχει ενδιαφέρον από γυναίκες της περιοχής όχι σώνει και καλά νέες σε ένα τοπικό αγροτικό γυναικείο συνεταιρισμό που θα μπορούσε να στηθεί στα όρια του Δήμου Τετραφυλλίας, οι παλιές γυναίκες θα έδιναν τις συνταγές τους και τις παλιές τεχνικές, οι νέες γυναίκες με την δυναμική τους θα μπορούσαν να βγουν πιο καλά στην προώθηση των προϊόντων τους.

Αλλα τοπικά προϊόντα χειροτεχνίας, υφαντά, κεντήματα κλπ, είτε μέσα από μικρά εργαστήρια, είτε μέσα από τοπικούς γυναικείους συνεταιρισμούς μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα LEADER PLUS και να βοηθήσουν τα εισοδήματα των ανθρώπων που μένουν στην περιοχή.

Οι περιοχές οι οποίες έχουν μικρή ανάπτυξη παράγουν πολύ συχνά πολλά αγνά προϊόντα. Τι σημαίνει όμως αγνά; Πρέπει να είναι πιστοποιημένα με κάποιον τρόπο. Είναι δύσκολο άραγε η κτηνοτροφία της περιοχής εδώ να σημανθεί με τις διαφοροποιήσεις που θα απαιτήσει στην παραγωγή, σαν βιολογική κτηνοτροφία; Το βάζω σαν ερώτημα. Δεν θεωρώ ότι είναι εύκολη υπόθεση. Γιατί βιολογική κτηνοτροφία σημαίνει ότι αυτός ο οποίος θα ασχοληθεί, πρέπει να αλλάξει τις συνήθειές του και συνήθως οι άνθρωποι κάπως μεγαλύτερης ηλικίας που έχουν μείνει στα χωριά μας και ασχολούνται με την αιγοπροβατοτροφεία δεν μπορούν να αλλάξουν τις συνήθειές τους.

Σημαίνει δηλαδή έχουμε τους κοινοτικούς βοσκότοπους που είναι βιολογική αν θέλετε η τροφή των ζώων. Πρέπει όμως και αυτά που θα δώσουμε εμείς στον στάβλο να είναι η πρόσθετη βιολογική τροφή και αυτό είναι μια δύσκολη ιστορία. Ή πρέπει να την παράγουμε (βιολογικό τριφύλλι και καλαμπόκι) ή πρέπει να την αγοράσουμε σε υψηλότερη τιμή απ' ό,τι το συμβατικό.

Θεωρώ ότι στις ορεινές και ημιορεινές περιοχές των νομών μας το πιο εύκολο επίπεδο για να ξεκινήσουμε την βιολογική κτηνοτροφία είναι τα ελεύθερης βοσκής, τα γελάδια παράδειγμα ή κυρίως τα γίδια και όχι τόσο τα πρόβατα που έχουν τον στάβλο είναι σταβλισμένα και εκεί πιστεύω ότι μπορούμε να βοηθήσουμε και εμείς και να βρούμε ομάδες παραγωγών να μπορέσουν οι βοσκότοποι οι κοινοτικοί να χαρακτηριστούν -που είναι- σαν βιολογικοί, να υπάρχει και το συμπλήρωμα της τροφής βιολογικό, για να έχουμε και το προϊόν βιολογικό στην αγορά.

Βέβαια αντί να πάμε στα βιολογικά προϊόντα μπορούμε να πάμε και σε άλλα προϊόντα με μικρότερες απαιτήσεις σε ό,τι αφορά την ποιότητα. Δηλαδή δεν είναι ανάγκη να φτάσουμε στο σκαλοπάτι του βιολογικού. Μια καλή δυνατότητα και προοπτική για τις ορεινές και ημιορεινές ζώνες της περιοχής μας είναι τα κοτόπουλα ελεύθερης βοσκής. Αυτό που λέγαμε και λέμε χωριάτικα κοτόπουλα.

Τα ψάχνει η αγορά. Αλλά δεν θεωρούμε ότι είναι σημαντικό το να έχει κάποιος τρεις κότες, ένα κοτέτσι στο σπίτι του και να παράγει κοτόπουλα έστω για τον γείτονα. Δεν εννοούμε αυτό, όταν λέμε ότι μπορεί να προωθηθεί η διαδικασία αυτή των κοτόπουλων ελεύθερης βοσκής στις ορεινές και ημιορεινές περιοχές.

Υπάρχει πλέον πρότυπο, προδιαγραφές δηλαδή με βάση τα οποία ο ΟΠΕΓΕΠ (Οργανισμός Πιστοποίησης και Ελέγχου Γεωργικών Προϊόντων) μπορεί να δώσει ταμπελάκι στο τελικό προϊόν στα κοτόπουλα ελεύθερης βοσκής και στα αβγά ελεύθερης βοσκής.

Οι προϋποθέσεις είναι εύκολες. Εχουν να κάνουν με το πόση έκταση απαιτείται για να εκτρέφονται τα κοτόπουλα και επίσης πόσος χρόνος απαιτείται το ελάχιστο για να βγουν στην κατανάλωση. Βέβαια η δυσκολία είναι πως θα φτάσουμε πιστοποιημένο το προϊόν στην αγορά και εδώ πιστεύω ότι πρέπει να δώσουμε τις δυνάμεις μας και τις προσπάθειές μας.

Θεωρώ ότι για να αναπτυχθεί αυτή η δραστηριότητα που ταιριάζει με την περιοχή μας και να δημιουργήσει συμπληρωματικά εισοδήματα, απαιτείται να οργανώσουμε τη διαδικασία της συσκευασίας ώστε αυτό το προϊόν να βγει στην αγορά με την ταμπέλα του αλλιώς δεν κάναμε τίποτε.

Αν δηλαδή φτιάξουμε μια μονάδα με 4.000 κότες και αυτός ο οποίος τις παράγει, τις δίνει στην γειτονιά μόνον έναν μπορούμε να φτιάξουμε στο επίπεδο ενός Δήμου γιατί θα καλύψουμε την τοπική αγορά. Πρέπει αυτό το προϊόν να βγει στα super market, στο ράφι του super market. Εκεί δεν μπορεί να βγει γράφοντας από κάτω προϊόν Μεγαλόχαρης. Τι θα πει αυτό; Ούτε γράφοντας χωριάτικο. Τι θα πει χωριάτικο; Το ότι έχει παραχθεί στο χωριό δεν λέει τίποτε.

Θα πρέπει επομένως να φτιάξουμε -και το έχουμε ξεκινήσει και έχουμε ζητήσει το ενδιαφέρον των ανθρώπων που θα ήθελαν να κάνουν κάτι τέτοιο- μια ομάδα παραγωγών ή ένα συνεταιρισμό των ανθρώπων που θέλουν ή έχουν ήδη ασχοληθεί μέχρι σήμερα με αυτή την δραστηριότητα.

Να τους εντάξουμε είτε στο LEADER PLUS είτε σε κάποιο άλλο πρόγραμμα του Υπουργείου Γεωργίας για να κάνουν το δικό τους σφαγείο ή αν θέλετε -γιατί όχι;- να συνεργαστούν με κάποιο από τα σφαγεία ή του πτηνοτροφικού συνεταιρισμού Αρτας ή κάποιου άλλου πτηνοτροφείου της περιοχής.

Επίσης να κάνουμε το συσκευαστήριο του Συνεταιρισμού αυτού ή της ομάδας παραγωγών, ώστε το προϊόν να βγαίνει με την επίβλεψη και την πιστοποίηση του ΟΠΕΓΕΠ στο ράφι του super market είτε της Αρτας είτε των Ιωαννίνων ή ακόμα και της Αθήνας.

Τα χωριάτικα αβγά έχουν μεγάλη έλλειψη στην αγορά αλλά και τα χωριάτικα κοτόπουλα πραγματικά σήμερα δεν έχουν βγει ακόμα στην αγορά πιστοποιημένα και άρα είναι μια ανοιχτή αγορά και πρέπει να κινηθούμε πριν προλάβουν άλλοι πριν από μας.

Μια άλλη δυνατότητα που με έχει στεναχωρήσει και από την υλοποίηση του προηγούμενου LEADER είναι ότι δεν καταφέραμε η δασική παραγωγή όλης της ορεινής Αρτας, να υπάρξει μια τοπική μονάδα επεξεργασίας του ξύλου. Είναι κρίμα. Πρέπει να βρεθεί ένας τοπικός επενδυτής αντί η ξυλεία να πηγαίνει στα Τρίκαλα και στην Καλαμπάκα να επεξεργάζεται την ντόπια ξυλεία την οποία χρησιμοποιούν μετά τα ξυλουργικά εργαστήρια και οι άλλες μονάδες στην περιοχή.

Η δυνατότητα συλλογής και καλλιέργειας και συσκευασίας στην συνέχεια αρωματικών φυτών και βοτάνων είναι επίσης μια δυνατότητα που μπορεί να αξιοποιηθεί και στην περιοχή εδώ.

Γενικά η μικρή βιοτεχνία που αφορά τοπικά παραδοσιακά προϊόντα επίσης και βέβαια καταλαβαίνετε ότι όλες αυτές οι δραστηριότητες μπορούν να δημιουργήσουν ένα πλέγμα νέων ανθρώπων που θα επενδύσουν στην περιοχή, θα δημιουργήσουν θέσεις απασχόλησης για τον εαυτό τους και για κάποιους άλλους, θα τονώσουν την τοπική οικονομία και σιγά-σιγά θα αντιστραφεί και το κλίμα της εγκατάλειψης των χωριών μας.

Από την πλευρά μας σαν ΕΤΑΝΑΜ αυτό που έχουμε να πούμε είναι ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα το LEADER PLUS δεν έχει ακόμα από το Υπουργείο Γεωργίας προκηρυχθεί για να υποβληθούν τα τοπικά προγράμματα. Γιατί δεν έχει ακόμα εγκριθεί το επιχειρησιακό πρόγραμμα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Όμως αυτό θα γίνει μέχρι το τέλος του χρόνου.

Αρα εμείς θα κληθούμε σαν περιοχή να υποβάλλουμε τις προτάσεις μας στις αρχές του νέου έτους.

Είπα ότι έχουμε συλλέξει μια σειρά από επενδυτικό ενδιαφέρον απ' τους τοπικούς. Από τον Δήμο Τετραφυλλίας δεν είναι πολλά αυτά τα αιτήματα που ήδη έχουν φτάσει σε μας. Ελάτε είτε στο γραφείο της Αρτας είτε επικοινωνήστε και με το γραφείο της Πρέβεζας που είναι η έδρα της εταιρείας να μας πείτε την ιδέα σας να την καταγράψουμε έτσι ώστε να την λάβουμε υπόψη μας στον σχεδιασμό των δράσεων που θα προτείνουμε στο Υπουργείο.

Να είστε σίγουροι ότι εφ' όσον εγκριθεί το πρόγραμμα θα έρθουμε ξανά κοντά σας, θα προκηρύξουμε, θα κάνουμε όσο γίνεται μεγαλύτερη δημοσιότητα στο να μάθουν όλοι πότε θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλλουν την οριστική τους πρόταση, έτσι ώστε αυτές τις δυνατότητες που υπάρχουν από χρηματοδοτούμενα προγράμματα όπως είναι και το πρόγραμμα LEADER PLUS να τις φτάσουμε και στην περιοχή σας. Ευχαριστώ πολύ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Ευχαριστούμε τον κ.Αρβανίτη. Τον λόγο έχει ο Βουλευτής ΠΑΣΟΚ Νομού Αρτας ο κ.Δημήτρης Κοσσυβάκης.
Δ.ΚΟΣΣΥΒΑΚΗΣ: Ευχαριστώ κ.Πρόεδρε. Αγαπητές φίλες, αγαπητοί φίλοι σας ευχαριστούμε για την παρουσία σας και οφείλω να ευχαριστήσω τους εκλεκτούς προσκεκλημένους του Συλλόγου για τις τόσο εμπεριστατωμένες εισηγήσεις τους και ιδιαίτερα τον κ.Robert Shotton ο οποίος έκανε το μεγάλο ταξίδι από τις Βρυξέλες στην Μεγαλόχαρη τιμώντας τις εκδηλώσεις του Ορεινού Αύγουστου.

Θα ήθελα να καταθέσω και εγώ κάποιες απόψεις για το κρίσιμο θέμα της ανάπτυξης των ορεινών όγκων κάνοντας κατ' αρχήν κάποιες γενικές παρατηρήσεις στα όσα ακούστηκαν από τους προσκεκλημένους εισηγητές.

Διαμορφώθηκε μια εντύπωση από την τοποθέτηση του κ.Shotton, ότι οι πόροι οι οποίοι κατευθύνονται σήμερα στην Ηπειρο ίσως είναι λιγότεροι από άλλες ορεινές περιοχές, από άλλες Περιφέρειες της χώρας.

Θα ήθελα να πω ότι με τον τρόπο που προωθούνται γιατί υπάρχει μια πολιτική, υπάρχει ένα σχέδιο, υπάρχουν τα μέσα, υπάρχουν οι πόροι, υπάρχουν οι θεσμοί για να προωθήσουν τις διαδικασίες της ανάπτυξης και όλα αυτά σε ένα βαθμό θεωρούνται αυτονόητα αλλά υπάρχουν και γενικότερες αδυναμίες λειτουργίας του συστήματος που εμπλέκεται στην υπόθεση της προώθησης της εθνικής αναπτυξιακής πολιτικής. Μια απ' αυτές τις αδυναμίες είναι το γεγονός στο συγκεκριμένο ζήτημα των ορεινών όγκων, ότι με το θέμα εμπλέκονται σήμερα τουλάχιστον τέσσερα υπουργεία στρατηγικά: Το Υπουργείο Γεωργίας, το ΥΠΕΘΟ που έχει εδώ εκπροσώπους, το Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ και το Υπουργείο Ανάπτυξης μέσω του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού.

Λείπει βεβαίως ο συντονιστικός ρόλος κάποιου συγκεκριμένου φορέα, που θα μπορούσε να αφορά είτε το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας είτε τις Περιφέρειες και συγκεκριμένα την Περιφέρεια της Ηπείρου για μια πιο ουσιαστική προώθηση ενός ολοκληρωμένου περιφερειακού αναπτυξιακού σχεδιασμού.

Και αυτό είναι ένα θέμα που έχω και μια προσωπική άποψη την οποία έχω καταθέσει και στον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και στον Πρωθυπουργό της χώρας ο οποίος ανταποκρίθηκε θετικά και μου υποσχέθηκε ότι το θέμα θα συζητηθεί σε επόμενο υπουργικό συμβούλιο.

Χωρίς συντονιστικό ρόλο και χωρίς ολοκληρωμένη διαμόρφωση περιφερειακών αναπτυξιακών σχεδίων, αποδυναμώνεται η αποτελεσματικότητα της προώθησης της περιφερειακής αναπτυξιακής πολιτικής.

Είναι θετικό το γεγονός ότι σαν Κυβέρνηση απαντήσαμε με τη διοχέτευση του 75% των πόρων του Γ' ΚΠΣ στην Περιφέρεια και το ότι απαντήσαμε θετικά στο γεγονός ότι οι ορεινοί όγκοι η πολιτική για τους ορεινούς όγκους είναι και πρέπει να είναι πολιτική αιχμής, απαιτούν ολοκληρωμένη παρέμβαση και ότι οι τεράστιοι πόροι οι οποίοι διοχετεύονται σήμερα στην ορεινή Ελλάδα, μπορούν και πρέπει να αποδώσουν στην αναπτυξιακή προσπάθεια. Γιατί; Για την ολοκλήρωση ενός εθνικού αναπτυξιακού σχεδίου θα πρέπει να αξιοποιηθεί το σύνολο των πόρων των φυσικών, των οικονομικών και των ανθρωπίνων για έχουμε το μεγαλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Αυτό είναι μια αρχή, είναι ένα δεδομένο και δημιουργεί μια προοπτική για την ελληνική ύπαιθρο και για τους ορεινούς όγκους. Γιατί υπήρχε ομολογουμένως ο προβληματισμός αν οι πόροι οι οποίοι επενδύονται θα μπορούν να έχουν την ανάλογη οικονομική απόδοση, να έχουν το ανάλογο οικονομικό αποτέλεσμα.

Ακούστηκαν διάφορες απόψεις και σε προηγούμενες ημέρες των εκδηλώσεων του Ορεινού Αυγούστου για την προώθηση των επενδύσεων και για το επίπεδο ανάπτυξης των επενδύσεων γιατί είναι η βασική προϋπόθεση για να μιλάς για ανάπτυξη και για δυνατότητες ανασυγκρότησης της υπαίθρου, η προώθηση των γενικότερων υποδομών.

Οι υποδομές αυτές έχουν σχέση με τα δημόσια έργα, έχουν σχέση με το περιβάλλον, έχουν σχέση με την κοινωνική υποστήριξη των κατοίκων οι οποίοι διαμένουν, έχουν σχέση με την υγεία, έχουν σχέση με την ποιότητα της εκπαίδευσης, έχουν σχέση με την πολιτιστική δραστηριότητα. Είναι ένα σύνθετο πλέγμα πολιτικών και χωρίς να θέλω να πω ότι βρισκόμαστε στο απόλυτα ικανοποιητικό επίπεδο, αλλά θα ήθελα να πω ότι πρέπει να αξιολογούμε με τον πιο σωστό τρόπο του τι πετύχαμε μέχρι σήμερα για να μπορούμε να σχεδιάζουμε και το αύριο πιο αποτελεσματικά.

Υπάρχουν εμφανείς επενδύσεις, θα σας πω ένα συγκεκριμένο παράδειγμα. Κανείς δεν έχει υπόψη του ενδεχομένως ότι από το 1994 μέχρι σήμερα στην ορεινή Αρτα, στον ορεινό όγκο της Αρτας οι επενδύσεις για τις επικοινωνίες υποστηρίχθηκαν με ένα πακέτο πόρων 3,5 δις περίπου για το συνδρομητικό αγροτικό ραδιοδίκτυο το πακέτο SAR στις τηλεπικοινωνίες το οποίο ήταν το πρώτο πιλοτικό πρόγραμμα σε όλη την χώρα.

Θα ήθελα επιμένοντας να στηρίξω την άποψη και να πω ότι για την Ηπειρο στα πλαίσια του ΠΕΠ που υπάρχει μια σαφής εικόνα, υπήρξε στο Γ' ΚΠΣ σε σχέση με το Β' μια αύξηση των πόρων της τάξης του 90%. Η δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση πόρων σε οποιαδήποτε άλλη Περιφέρεια της χώρας ήταν της τάξης του 40%.

Είναι μια μεγάλη κατάκτηση για μας στην διαμόρφωση των τομεακών προγραμμάτων των Υπουργείων είμαστε παντού παρόντες για να δώσουμε και εμείς τις μάχες μας για να έχουμε και για την Περιφέρειά μας και γενικότερα για την περιφερειακή ανάπτυξη της χώρας τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.

Πιο συγκεκριμένα θέματα που αφορούν τους ορεινούς όγκους. Στους άξονες οικονομία, κοινωνία και περιβάλλον επιχειρείται η πολιτική της ανασυγκρότησης της υπαίθρου. Μια νέα πολιτική με διαφορετική φιλοσοφία η οποία διαφέρει από το χθες, στο σημείο ότι η ανάπτυξη της γεωργίας στις προηγούμενες δεκαετίες, προωθούνταν με την λογική των αγροτικών εντατικών εκμεταλλεύσεων με την θεωρία ή παπάς-παπάς ή ζευγάς-ζευγάς.

Σήμερα προωθείται μια διαφορετική πολιτική που αξιοποιεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της κάθε περιοχής, που έχει σχέση με την πολυαπασχόληση και με την πολυλειτουργικότητα στην ύπαιθρο. Με την απασχόληση των κατοίκων με διαφορετικές δραστηριότητες, που μπορούν να συνδεθούν και με τις αγροτικές παραγωγές, που μπορούν να συνδεθούν και με τις αγροτουριστικές δραστηριότητες, που μπορούν να συνδεθούν και με τις αγροτικές μεταποιητικές επιχειρήσεις που έχουν κρίσιμο ρόλο σε όλη αυτή την προσπάθεια.

Συγκεκριμένα αυτή εδώ η περιοχή σε σχέση γενικότερα με την ορεινή Αρτα, έχει ένα τεράστιο συγκριτικό πλεονέκτημα. Το γεγονός ότι οι πυρήνες αυτής της προσπάθειας της οικονομικής και κοινωνικής ανασυγκρότησης εκ των πραγμάτων είναι οι νέοι αγρότες και στους Δήμους Τετραφυλλίας, Ηρακλείας και Γεωργίου Καραϊσκάκη και στην ορεινή κοινότητα των Θεοδωριάνων της Αρτας, υπάρχουν από τους νέους αγρότες ενταγμένα στα προγράμματα στα πλαίσια του Β' ΚΠΣ το 85% σε αριθμό. Των 530 νέων αγροτών υπάρχουν σ' αυτούς τους Δήμους και είναι ένα πλεονέκτημα, είναι μια μεγάλη δυνατότητα.

Τι διαθέτει η περιοχή μας; Τι διαθέτει ο Δήμος μας; Διαθέτει αυτό το ανθρώπινο δυναμικό, διαθέτει το στοιχείο της αποδημίας, διαθέτει το πλούσιο φυσικό περιβάλλον, διαθέτει τον Αχελώο, διαθέτει αξιολογότατα ιστορικά, πολιτιστικά και αρχαιολογικά μνημεία, τα οποία μπορούν να συνδέσουν μια ενότητα δράσεων για τα προγράμματα τα οποία περιέγραψε πολύ παραστατικά ο Διευθυντής της ΕΤΑΝΑΜ προηγουμένως και νομίζω ότι αυτό είναι το συγκριτικό πλεονέκτημα.

Διαθέτει επίσης το πλεονέκτημα ότι διασυνδέει τους ορεινούς όγκους πέντε νομών της χώρας από τα Τρίκαλα, στην Καρδίτσα, στην Ευρυτανία, στην Αιτωλοακαρνανία και στην Αρτα, ένα σύμπλεγμα πέντε νομών.

Εδώ θα ήθελα να σταθώ λίγο σε μια θέση για το περιβάλλον. Ειπώθηκαν για την ένταξη της περιοχής στο πρόγραμμα NATURA 2000. Υπάρχουν πλεονεκτήματα, δημιουργούνται και κωλύματα, δημιουργούνται και βαρίδια.

Η περιοχή εντάχθηκε με κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών ΠΕΧΩΔΕ και Γεωργίας στο NATURA 2000 και σήμερα η περιοχή αυτή βγαίνει από το NATURA 2000, διότι αποτελούσε βασικό αρνητικό παράγοντα για την προώθηση της εκτροπής του Αχελώου προς την θεσσαλική πεδιάδα.

Αποτέλεσε επίσης βασικό αρνητικό παράγοντα για ένα σημαντικό έργο υποδομής για την περιοχή για τον παραχελώειο δρόμο που θα συνέδεε τους τέσσερις ταμιευτήρες, δηλαδή τις τέσσερις τεχνητές λίμνες του Αχελώου και θα αποτελούσε όπως είναι αυτονόητο ένα πάρα πολύ σημαντικό έργο για την περιοχή μας, το οποίο πιστεύω ότι θα το κατακτήσουμε με την προώθηση της νέας περιβαλλοντικής μελέτης για τα έργα της εκτροπής του Αχελώου, σαν αντισταθμιστικό όφελος για την Περιφέρεια της δυτικής Ελλάδος που γίνεται σήμερα μια μεταφορά εθνικού πλούτου με τα νερά του Αχελώου γιατί πιστεύουμε ότι το δικαιούμαστε και θα το διεκδικήσουμε για να το κατακτήσουμε.

Νομίζω ότι υπάρχει ένα πρόβλημα κ.Αρβανίτη στο θέμα της υλοποίησης των προγραμμάτων. Ένα πρόγραμμα που αφορά αυτό το οποίο πολλές φορές έχουμε κουβεντιάσει ότι από σκόρπιες δράσεις δεν μπορούν να προκύψουν ολοκληρωμένα σχέδια. Δηλαδή βάζουμε το κάρο μπροστά από το άλογο και προσπαθούμε να το σύρουμε.

Θα πρέπει να υπάρξουν τα σχέδια, θα πρέπει να υπάρξουν οι δράσεις οι οποίες θα ενταχθούν για να προκύψουν ολοκληρωμένα σχέδια αναπτυξιακά και θα πρέπει οπωσδήποτε να σπάσουν τα προβλήματα τα οποία και εσείς έχετε υπόψη σας και εγώ γνωρίζω πάρα πολύ καλά.

Ένα σημαντικό μέρος της προσπάθειας αυτής για την περιφερειακή, ανάπτυξη αφορά και τους περιφερειακούς θεσμούς, οι οποίοι άλλοτε είναι διαθέσιμοι να συνεργαστούν, άλλοτε είναι διαθέσιμοι να προωθήσουν αναπτυξιακά έργα στην περιοχή και άλλοτε δεν είναι διαθέσιμοι.

Υπάρχει σε σχέση με τους νέους αγρότες κυρίως που είναι η αιχμή του δόρατος σ' αυτή την προσπάθεια ένα σοβαρό πρόβλημα που αφορά και την ενημέρωσή τους -έγιναν προσπάθειες και βήματα- αλλά που αφορά κυρίως την ενθάρρυνση και την εμψύχωση για να ενταχθούν στα προγράμματα.

Αν υπάρχουν θέματα που αφορούν αρνητική στάση των περιφερειακών θεσμών, των τοπικών φορέων θα πρέπει πλέον η επικοινωνία και των αναπτυξιακών εταιρειών και όλων των φορέων που διαχειρίζονται προώθηση των όποιων προγραμμάτων αφορούν την ύπαιθρο, να γίνουν άμεσα με τους πολίτες.

Γιατί έχω μια πολύ αρνητική εμπειρία από το γεγονός ότι έχετε και εσείς σχέση με την προώθηση του ΠΕΠ Ορεινόβολου Τουρισμού, το οποίο στην λογική ότι οι νέοι αγρότες της Αρτας είναι σ' αυτούς του Δήμους που προανέφερα, σχεδιάστηκε από το Βουλγαρέλη από τον Δήμο Αθαμανίας μέχρι τον Δήμο Γεωργίου Καραϊσκάκη με αιχμή του Δήμου Τετραφυλλίας, αλλά σ' αυτόν ακριβώς εδώ τον χώρο υπήρχαν ενταγμένα δυο έργα, ένα κέντρο εστίασης στην κοινοτική πλατεία της Μεγαλόχαρης και ένα ορεινό καταφύγιο στην φυσική του θέση, κάπου εδώ που κατασκευάστηκε ένα μονοπάτι ορειβασίας τα οποία φαίνονται να χάνονται -εμπλέκεστε και εσείς η Αναπτυξιακή Εταιρεία- στην ολοκλήρωση του προγράμματος και κανείς δεν καλείται να λογοδοτήσει.

Αυτό βεβαίως δεν αφορά αναθεώρηση της δικιάς πολιτικής σε σχέση με τους θεσμούς της Αυτοδιοίκησης στους οποίους εμείς επιμένουμε, είναι μια αρνητική συγκυρία η οποία στην δημοκρατία λύνεται από την ίδια την κοινωνία και εκφράζω την βεβαιότητα ότι την επόμενη χρονιά θα λυθεί και αυτό το πρόβλημα και ότι ο Δήμος, και οι Δήμοι και η Τοπική Αυτοδιοίκηση και η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση θα δικαιώσουν και τον ρόλο τους και τις προσδοκίες ημών που τους θεσμοθετήσαμε με αναβαθμισμένες αρμοδιότητες και εξουσίες σαν επίπεδα πλέον πολιτικής εξουσίας για να συμβάλλουν στην γενική προσπάθεια η οποία γίνεται στην χώρα και για την περιφερειακή ανάπτυξη και για την ανασυγκρότηση της υπαίθρου.

Κλείνοντας να ευχαριστήσω και πάλι τους διοργανωτές των εκδηλώσεων Ορεινός Αύγουστος. Υπήρξε ένα γεγονός όχι μόνο για το συγκεκριμένο χωριό, όχι μόνο για τον Δήμο Τετραφυλλίας, όχι μόνο για την Άρτα και για την Περιφέρεια της Ηπείρου και για την ορεινή Ελλάδα γενικότερα.

Συσσωρεύτηκε και μια εμπειρία από τη διοργάνωση αυτών των εκδηλώσεων και θα ήταν ευχής έργο η θεσμοθέτηση ανάλογων εκδηλώσεων ετησίων που θα μπορούσαν να αφήνουν ένα απόηχο και να βοηθήσουν ουσιαστικά φέρνοντας και τους ευρωπαϊκούς παράγοντες, παράγοντες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και τους κυβερνητικούς παράγοντας, δίπλα στον πολίτη και στην κοινωνία, δίπλα στα προβλήματα της ορεινής Ελλάδας που είναι και στόχος πιστεύω αυτών των εκδηλώσεων.

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ και εύχομαι αυτές εδώ οι εκδηλώσεις να δώσουν τη δυνατότητα για να προωθήσουμε λύσεις σε προβλήματα τα οποία αφορούν την περιοχή μας. Ευχαριστώ και πάλι.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Ευχαριστούμε τον κ.Κοσσυβάκη. Εκ μέρους των διοργανωτών θα θέλαμε να απευθύνουμε θερμές ευχαριστίες στο τηλεοπτικό κανάλι ART TV που βρίσκεται εδώ συμβάλλοντας στην αρτιότερη ενημέρωση όλης της περιοχής. Τον λόγο έχει ο κ.Παναγιώτης Γαβριήλ υπεύθυνος Αγροτικού Τομέα της Νομαρχιακής Επιτροπής ΠΑΣΟΚ νομού Αρτας.

Π.ΓΑΒΡΙΗΛ: Κυρίες και κύριοι καλησπέρα σας. Ζήτησα τον λόγο για μια μικρή παρέμβαση-τοποθέτηση που αφορά στις εκδηλώσεις του Ορεινού Αύγουστου. Δεν θα επικεντρώσω όμως την προσοχή μου στις εκδηλώσεις αυτές, αλλά θα αναφερθώ γενικά σε ό,τι αφορά την ανάπτυξη του νομού.

Ο 21ος αιώνας περικλείει κοσμογονικές αλλαγές και πρωτόγνωρες προκλήσεις που απαιτούν απ' την Ελλάδα και τους Ελληνες θετικές απαντήσεις. Δεν χωράει καμιά αμφιβολία ότι ο διάλογος για βιώσιμη και ισόρροπη ανάπτυξη της Ελλάδος και των Περιφερειών της πυροδοτεί αιτήματα, προτάσεις και αντιθέσεις που πολλές φορές παίρνουν τον χαρακτήρα διλημμάτων.

Τούτο γιατί όλοι γνωρίζουν και συνειδητοποιούν ότι με συγκεκριμένες ιεραρχήσεις έργων και συγκεκριμένες κατανομές όρων τι κρίνεται, τι διακυβεύεται για την χώρα, για τον λαό, για την οικονομία, για την κοινωνία και τους θεσμούς, για κάθε Περιφέρεια, για κάθε νομό, για κάθε πόλη, για κάθε κοινωνική ομάδα, για κάθε οικογένεια και για κάθε πολίτη.

Η κατά το δυνατόν ομόρροπη ανάπτυξη αποτελεί εθνική επιταγή σήμερα, που για να πραγματοποιηθεί απαιτείται ο απεγκλωβισμός απ' το ιδεολόγημα της πόλης-κράτους των Αθηνών. Προς τον σκοπό αυτό, απαιτούνται ειδικά και εξειδικευμένα προγράμματα προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε περιοχής, που θα μπορέσουν να αναδείξουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των περιοχών και να δημιουργήσουν συνθήκες βιώσιμης και ισόρροπης ανάπτυξης.

Αναμφίβολα υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στις πολιτικές και τις κοινωνικές δυνάμεις, ανάμεσα στους πολίτες για τις προτεραιότητες που πρέπει να τεθούν στην υλοποίηση των έργων υποδομής ή στον σχεδιασμό των προγραμμάτων. Σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορεί να είμαστε διαρκώς απέναντι αντίθετοι για όλα και για τα πάντα.

Οφείλουμε να βρίσκουμε και να προτάσσουμε αυτά που μας ενώνουν και όχι αυτά που μας χωρίζουν. Η πρόοδος απαιτεί κοινή προσπάθεια και συνεργασία όλων. Απαιτεί ευρύτατες πολιτικές και κοινωνικές συναινέσεις.

Το Γ' ΚΠΣ αποτελεί κομβικό σημείο της γενικότερης αναδιάρθρωσης της ελληνικής οικονομίας. Οι πόροι του Γ' ΚΠΣ κατ' απόλυτη προτεραιότητα πρέπει να κατευθυνθούν στην Περιφέρεια. Για να γίνουν έργα και να εφαρμοστούν προγράμματα στους νομούς και τις επαρχίες που για χρόνια βρίσκονταν στην απομόνωση, στην υποβάθμιση και στην εξαθλίωση.

Για την Αρτα, που ανήκει στις φτωχότερες περιοχές της Ελλάδος και της Ευρωπαϊκής Ενωσης όπου ο πρωτογενής τομέας της οικονομίας, η γεωργία είχε και εξακολουθεί να έχει τη σημαντικότερη θέση ως τομέας της οικονομικής δραστηριότητας και ως παράγοντας κοινωνικής και οικονομικής συνοχής πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να μπορέσει η περιοχή να ανασυγκροτηθεί, να βελτιώσει τον έλεγχο του κόστους των παραγόμενων προϊόντων, την προστασία του περιβάλλοντος. Είναι ευπρόσδεκτες και μας βρίσκουν απολύτως σύμφωνους.

Ωστόσο για να κερδηθεί το στοίχημα για ένα άλλο αύριο, για ένα αισιόδοξο μέλλον με προοπτική, χρειάζεται σκληρή δουλειά. Χρειάζεται να λυθούν προβλήματα που χρόνιζαν για δεκαετίες και χρονίζουν ακόμα και παράλληλα να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την νέα ανορθωτική πορεία του τόπου.

Ο νομός Αρτας που οραματιζόμαστε όλοι πρέπει να είναι μια περιοχή με υψηλού επιπέδου ποιότητα ζωής. Ένα Περιφερειακό κέντρο αγροκτηνοτροφικής παραγωγής και μεταποίησης των προϊόντων της με ποιοτικές προδιαγραφές. Μια περιοχή πολλαπλών μορφών τουρισμού, εναλλακτικού τουρισμού και αναψυχής. Ένα κέντρο πολιτισμού και ιστορικού ενδιαφέροντος.

Για να γίνουν όλα αυτά όμως χρειάζονται προαπαιτούμενα, χρειάζονται έργα υποδομής. Η ολοκλήρωση των μεγάλων έργων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη σε συνδυασμό με την υλοποίηση σειράς άλλων έργων που πρέπει να ενταχθούν στο Γ' ΚΠΣ τοπικού ενδιαφέροντος, μπορούν να βγάλουν τον νομό μας απ' την απομόνωση και να τον οδηγήσουν στην οικονομική ανάπτυξη.

Ετσι μόνο θα υπάρξει μείωση της ανεργίας η οποία μαστίζει την περιοχή μας και οδηγεί τους νέους κυρίως ανθρώπους της περιοχής μας στην μετανάστευση και προς τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας αλλά και του εξωτερικού.

Ενδεικτικά θα αναφέρω ορισμένα έργα βαρύνουσας σημασίας για τον νομό που θα αποτελέσουν ίσως αύριο και την συγκράτηση για να μην εμφανιστεί η περιοχή της Αρτας ως ενδοπεριφερειακά υστερημένη:

Τα αρδευτικά έργα της πεδιάδας Αρτας και της πεδιάδας Πέτα και Κομποτίου καθώς και ορισμένα άλλα μικρότερα αρδευτικά που αφορούν την ημιορεινή και την ορεινή ζώνη, την απαραίτητη σύνδεση του νομού με την Θεσσαλία, τη διέξοδό μας ίσως προς τις μεγάλες αγορές μέσω δρόμων, μέσω οδών όπως αυτός της Αρτας Τρικάλων και της Αρτας Καρδίτσας, την αξιοποίηση και παράλληλα την προστασία του Αμβρακικού, την βελτίωση σε νομαρχιακό επίπεδο του οδικού δικτύου.

Σήμερα στο κατώφλι της νέας χιλιετίας με βλέμμα στραμμένο στο μέλλον ο νομός διεκδικεί ισχυρή θέση στο νέο τοπίο που διαμορφώνεται. Εμείς οι Αρτινοί είμαστε υποχρεωμένοι δυναμικά και θετικά να απαντήσουμε στις προκλήσεις για την ανάπτυξη της περιοχής. Οι συνθήκες είναι ευνοϊκές. Ας διεκδικήσουμε λοιπόν την προοπτική και την πρόοδο του νομού μας.

Τελειώνοντας θα ήθελα να συγχαρώ τον Σύλλογο Περιβαλλοντικής Προστασίας Μεγαλόχαρης για την ωραία αυτή πολυήμερη εκδήλωση και ιδιαίτερα τον κ.Αντώνη Κοσσυβάκη που ήταν η ψυχή αυτής της εκδήλωσης.

Σας ευχαριστώ πολύ.